Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 4. Niềm vui tuổi thơ

Giáo án Bài 20. Nhím nâu kết bạn

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được diễn biến chính của câu chuyện Nhím nâu kết bạn: nhím nâu nhút nhát, nhờ tình bạn với nhím trắng mà mạnh dạn hơn.
  • Nhận biết được từ chỉ hoạt động (chia sẻ, giúp đỡ, nhường, trang trí…) và từ chỉ đặc điểm (hiền lành, nhút nhát, ấm áp…).
  • Đặt được câu nêu hoạt động trả lời câu hỏi Ai (con gì) làm gì?
  • Viết đúng chính tả đoạn văn nghe – viết; vận dụng được quy tắc g/gh, iu/ưu, iên/iêng.
  • Viết được 3–4 câu kể về một giờ ra chơi ở trường.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng, đọc hiểu nội dung đoạn truyện; nghe và viết đúng đoạn văn; phân biệt từ chỉ hoạt động, từ chỉ đặc điểm; viết 3–4 câu kể về giờ ra chơi có trình tự, rõ ý.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được tình bạn ấm áp giữa nhím nâu và nhím trắng; nhận ra sự thay đổi tính cách của nhân vật nhím nâu qua các sự việc trong truyện.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài đọc để trả lời câu hỏi, tự kiểm tra lại bài viết chính tả của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi nhóm 4 để hoàn thành phiếu học tập, chia sẻ câu văn đã viết với bạn cùng bàn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: lựa chọn từ phù hợp để điền vào chỗ trống, sắp xếp thẻ từ vào đúng nhóm và đặt câu mới theo mẫu.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết quan tâm, đối xử thân thiện với bạn bè như nhím trắng đã làm với nhím nâu.
  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết đúng chính tả và hoàn thành các bài tập đầy đủ.
  • Trung thực: tự đánh giá đúng bài viết của mình và của bạn, không sao chép đáp án.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh hoạ câu chuyện Nhím nâu kết bạn (nhím trắng mời nhím nâu vào hang trú mưa), in khổ lớn.
  • Bảng phụ ghi đoạn văn nghe – viết, các từ khó và từ vồn vã, trú ngụ, mạnh dạn.
  • Bộ thẻ từ: chia sẻ, giúp đỡ, nhường, trang trí, thu dọn, chạy, nhảy, hiền lành, nhút nhát, tốt bụng, mạnh dạn, ấm áp, nâu, trắng.
  • Bảng phân loại từ có hai cột: Từ chỉ hoạt động – Từ chỉ đặc điểm.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-20-nhim-nau-ket-ban). Dùng để chiếu tranh, nghe đọc mẫu và làm bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập 2 (trang bài 20).
  • Vở Luyện viết, bút chì, bút mực, bảng con.
  • Bộ thẻ từ (theo nhóm), bút dạ, giấy A4 hoặc bảng nhóm để trình bày.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai thân thiện hơn?

Mục tiêu

Tạo không khí vui vẻ, gợi nhớ trải nghiệm kết bạn của HS và dẫn dắt vào câu chuyện.

Nội dung

GV cho lớp hát một bài hát quen thuộc về trường học, sau đó trò chuyện về các hoạt động vui chơi và cách làm quen bạn mới. Quan sát tranh minh hoạ hai chú nhím để đoán tính cách.

Sản phẩm dự kiến

HS hứng thú tham gia, nêu được một cách làm quen bạn mới và đoán được tính cách của nhím nâu, nhím trắng qua tranh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV cho cả lớp hát một bài hát về trường học, sau đó nêu câu hỏi: “Khi gặp bạn mới, em thường chào bạn như thế nào?” và chiếu tranh hai chú nhím.

    Học sinh

    HS hát theo nhịp, trả lời: “Em mỉm cười và nói Chào bạn!”, “Em giới thiệu tên mình.” Quan sát tranh và đoán: “Nhím trắng vui vẻ, nhím nâu hình như hơi ngại.”

  2. Giáo viên

    GV khen những cách làm quen hay và nói: “Hôm nay chúng ta cùng đọc câu chuyện về hai chú nhím, xem nhím nâu đã thay đổi thế nào nhé.” Ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài Nhím nâu kết bạn và mở sách ở trang bài 20.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu câu chuyện Nhím nâu kết bạn

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc thành tiếng rõ ràng; hiểu diễn biến câu chuyện và nhận ra sự thay đổi của nhím nâu nhờ tình bạn.

Nội dung

Đọc mẫu ba đoạn, giải nghĩa ba từ khó: vồn vã, trú ngụ, mạnh dạn. Nhóm 4 đọc nối tiếp, thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 1. Kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi thành viên ghi ý kiến của mình vào một ô, nhóm thống nhất đáp án chung.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; HS nêu được: nhím nâu nhút nhát, nhím trắng vồn vã mời bạn; nhờ có bạn, nhím nâu mạnh dạn hơn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, chiếu tranh minh hoạ. Nêu câu hỏi: “Nhím nâu là con vật như thế nào? Khi gặp nhím trắng, nhím nâu làm gì?” Giải nghĩa các từ vồn vã, trú ngụ, mạnh dạn bằng cách đặt câu đơn giản.

    Học sinh

    HS nghe, đọc thầm theo. Trả lời: “Nhím nâu hiền lành nhưng nhút nhát.”, “Nhím nâu nấp vào bụi cây, cuộn tròn người.” HS nhắc lại nghĩa của từ mạnh dạn: không rụt rè, dám làm.

  2. Giáo viên

    GV chia lớp thành nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1. Yêu cầu HS đọc nối tiếp ba đoạn trong nhóm, sau đó thảo luận và điền vào khăn trải bàn. GV đi quan sát, gợi ý: “Em hãy tìm câu trong bài có chữ nhút nhát.”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp, thảo luận. Ví dụ: “Mùa đông nhím nâu chui vào hang của nhím trắng, nhím nâu run run xin lỗi.” Nhóm thống nhất đáp án và ghi vào phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày. Hỏi thêm: “Vì sao nhím trắng mời nhím nâu ở lại?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Trả lời dự kiến: “Vì nhím trắng ở một mình rất buồn.” Nhóm khác nhận xét, bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Nhờ có bạn bè, nhím nâu bớt nhút nhát và mạnh dạn hơn. Tình bạn giúp ta tự tin hơn.” Đọc mẫu lại câu nói của nhím nâu: Không có bạn bè thì thật buồn.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý nghĩa câu chuyện và ghi vào vở: Có bạn bè, cuộc sống vui hơn.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Phân biệt từ chỉ hoạt động, từ chỉ đặc điểm và câu nêu hoạt động

Mục tiêu

Nhận biết được từ chỉ hoạt động và từ chỉ đặc điểm; nhận ra câu nêu hoạt động trả lời câu hỏi Ai (con gì) làm gì?

Nội dung

Kĩ thuật phân loại thẻ từ: nhóm sắp xếp bộ thẻ từ vào hai cột. Sau đó, hoàn thành Phiếu học tập số 2 và đặt một câu nêu hoạt động theo mẫu Nhím trắng mời nhím nâu ở lại.

Sản phẩm dự kiến

Bảng phân loại đúng: từ chỉ hoạt động gồm chia sẻ, giúp đỡ, nhường, trang trí, thu dọn, chạy, nhảy; từ chỉ đặc điểm gồm hiền lành, nhút nhát, tốt bụng, mạnh dạn, ấm áp, nâu, trắng. Mỗi HS đặt được 1 câu nêu hoạt động.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu ví dụ: “Chạy là gì? Chạy là việc làm hay tính nết?” Giải thích: từ chỉ hoạt động là từ chỉ việc làm; từ chỉ đặc điểm là từ chỉ tính nết, hình dáng, màu sắc.

    Học sinh

    HS lắng nghe, trả lời: “Chạy là việc làm.”, “Nhút nhát là tính nết.”

  2. Giáo viên

    GV phát bộ thẻ từ và Phiếu học tập số 2 cho nhóm. Yêu cầu nhóm xếp thẻ vào hai cột, sau đó chọn một thẻ hoạt động để đặt câu theo mẫu Ai làm gì?

    Học sinh

    Nhóm xếp thẻ, thảo luận. Ví dụ đặt câu: “Bạn Hà chia sẻ bánh với bạn.” “Các bạn nhỏ nhảy dây ở sân trường.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm đọc kết quả phân loại và đọc câu vừa đặt. Hỏi cả lớp: “Trong câu em vừa đặt, con gì? làm gì?”

    Học sinh

    HS đọc kết quả, trả lời: “Con gì? Bạn Hà. Làm gì? Chia sẻ bánh với bạn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt ghi nhớ: từ chỉ hoạt động khác từ chỉ đặc điểm; câu nêu hoạt động trả lời câu hỏi Ai làm gì? Dán bảng phân loại đúng lên bảng lớp.

    Học sinh

    HS đối chiếu với bảng phân loại của mình, sửa lỗi nếu có và ghi vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Nghe – viết và quy tắc g/gh, iu/ưu, iên/iêng

Mục tiêu

Viết đúng chính tả đoạn văn; vận dụng quy tắc g/gh (gh trước e, ê, i), nhận biết cách viết iu/ưu và iên/iêng trong từ.

Nội dung

GV đọc cho HS viết đoạn văn mẫu “Tiếng trống ra chơi vang lên…”. Sau đó tìm và phân loại các tiếng có g/gh, iu/ưu, iên/iêng trong đoạn văn và các từ mẫu trong bài.

Sản phẩm dự kiến

Bài nghe – viết đúng chính tả; bảng từ phân loại theo quy tắc: gh (ghé, ghế, ghi), g (gặp, góp, gấc); iu (ríu rít, nâng niu, dịu dàng), ưu (bưu thiếp, lưu luyến, cứu giúp); iên (hiền lành, bờ biển), iêng (siêng năng, cái chiêng, sầu riêng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc toàn bài một lần với giọng rõ ràng. Viết lên bảng các từ dễ viết sai: ghé, gặp, ríu rít, nâng niu, hiền lành, siêng năng. Nhắc quy tắc: gh đứng trước e, ê, i.

    Học sinh

    HS nghe, đọc thầm. Đánh vần thầm các từ khó, viết vào bảng con.

  2. Giáo viên

    GV đọc từng cụm từ, mỗi cụm đọc 2 lần, HS viết vào vở. Sau đó đọc lại để HS tự soát lỗi.

    Học sinh

    HS viết bài, đổi vở với bạn cùng bàn để soát lỗi bằng bút chì.

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc các từ có g/gh, iu/ưu, iên/iêng vừa tìm được và giải thích cách viết.

    Học sinh

    HS trả lời: “Gh viết trước e: ghế; g viết trước a: gặp.”, “Hiền lành viết iên vì đứng trước là nguyên âm.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nêu lỗi phổ biến và hướng dẫn sửa. Chốt ghi nhớ: gh trước e, ê, i.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong vở, ghi nhớ quy tắc.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập củng cố kiến thức

Mục tiêu

Củng cố đọc hiểu, phân biệt từ chỉ hoạt động – đặc điểm, câu nêu hoạt động, chính tả g/gh, iu/ưu, iên/iêng.

Nội dung

HS làm các bài tập 2 đến 10 trong sách (có thể làm trên học liệu số NeoEdu). Làm theo cặp đôi: một bạn đọc câu hỏi, một bạn chọn đáp án và giải thích, sau đó đổi vai.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 2) C; 3) B; 4) A; 5) a Đ, b S, c Đ; 6) g | gh | g | gh; 7) ríu | ưu | iu (chim hót ríu rít, tấm bưu thiếp, nâng niu); 8) A, C, E; 9) chia sẻ | giúp đỡ; 10) A (Nhím nâu và nhím trắng trang trí chỗ ở).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài tập trên học liệu số NeoEdu hoặc viết đề lên bảng. Hướng dẫn cặp đôi làm lần lượt. Nêu câu hỏi: “Chi tiết nào cho thấy nhím nâu rất nhút nhát?”

    Học sinh

    HS đọc đề, cặp đôi thảo luận. Trả lời dự kiến: “Đó là chi tiết C: nói lí nhí, nấp vào bụi cây, cuộn tròn người.”

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỗ trợ cặp đôi còn lúng túng, nhắc các em giải thích lí do chọn đáp án. Hướng dẫn bài 9: “Cùng ăn bánh với bạn là chia sẻ hay giúp đỡ?”

    Học sinh

    HS làm bài, giải thích. Ví dụ bài 6: “Quả gấc viết g vì đứng trước a.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 cặp báo đáp án của từng bài, các cặp khác nhận xét. Chiếu đáp án đúng để đối chiếu.

    Học sinh

    Các cặp đọc đáp án, lớp đối chiếu và sửa bài của mình.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen các cặp làm tốt và nhắc lại: từ chỉ đặc điểm như nhút nhát, tốt bụng, ấm áp; câu nêu hoạt động trả lời Ai làm gì?

    Học sinh

    HS ghi lại các lỗi đã sửa vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Kể về một giờ ra chơi ở trường

Mục tiêu

Viết được 3–4 câu kể về một giờ ra chơi ở trường, dùng đúng từ chỉ hoạt động và câu nêu hoạt động.

Nội dung

HS trả lời lần lượt bốn câu hỏi gợi ý: Giờ ra chơi em thường chơi ở đâu? Chơi trò gì, với ai? Em thích hoạt động nào nhất? Sau giờ ra chơi em thấy thế nào? Viết 3–4 câu vào vở, sau đó đổi vở với bạn cùng bàn để góp ý. Tham khảo đoạn văn mẫu trong sách.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 3–4 câu kể về một giờ ra chơi, có ít nhất một câu nêu hoạt động và một từ chỉ đặc điểm. Ví dụ: “Giờ ra chơi, em cùng các bạn nhảy dây ở sân trường. Em thích trò nhảy dây vì vừa vui vừa khỏe người. Hết giờ ra chơi, em thấy thật sảng khoái.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết 3–4 câu, chiếu bốn câu hỏi gợi ý và đoạn văn mẫu. Nhắc HS dùng câu nêu hoạt động và từ chỉ đặc điểm.

    Học sinh

    HS đọc gợi ý, suy nghĩ. Trả lời nhanh: “Em chơi ô ăn quan ở sân trường cùng các bạn.”

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết vào vở khoảng 8–10 phút. Đi quanh lớp, gợi ý HS nào viết chưa có câu nêu hoạt động: “Em hãy hỏi Ai làm gì? trong câu của em.”

    Học sinh

    HS viết đoạn văn. Sau đó đổi vở, đọc bài bạn và góp ý một điều.

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS đọc bài trước lớp. Nhận xét về nội dung, cách dùng từ và chính tả.

    Học sinh

    HS đọc bài, lớp lắng nghe và nhận xét. Ví dụ: “Bạn đã kể rõ chơi ở đâu và với ai.”

  4. Giáo viên

    GV khen những đoạn văn rõ ý, nhắc HS hoàn thiện bài và giao nhiệm vụ về nhà. Liên hệ: giờ ra chơi là dịp để kết bạn và chia sẻ với bạn bè.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và chia sẻ suy nghĩ về cách chơi thân thiện với bạn.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc câu chuyện Nhím nâu kết bạn và trả lời các câu hỏi sau:

  • Câu 1: Khi gặp nhím trắng lần đầu, nhím nâu làm gì? Ghi lại hai việc làm.
  • Câu 2: Vì sao nhím nâu chui vào hang nhỏ mùa đông? Hang đó là nhà của ai?
  • Câu 3: Nhím trắng mời nhím nâu ở lại vì lí do nào?
  • Câu 4: Điền vào bảng so sánh:
    • Nhím nâu lúc đầu: ...
    • Nhím nâu sau khi có bạn: ...
  • Câu 5: Em học được điều gì từ câu chuyện?

Phiếu học tập số 2

Sắp xếp các từ sau vào hai cột:

  • Từ chỉ hoạt động: ...
  • Từ chỉ đặc điểm: ...
    Danh sách từ: chia sẻ, giúp đỡ, nhường, trang trí, thu dọn, chạy, nhảy, hiền lành, nhút nhát, tốt bụng, mạnh dạn, ấm áp, nâu, trắng.
    Đặt một câu nêu hoạt động theo mẫu: Ai (con gì) làm gì?
  • Câu của em: ...
  • Con gì / Ai? ...
  • Làm gì? ...

Hướng dẫn về nhà

  • Viết lại đoạn văn 3–4 câu kể về một giờ ra chơi ở trường vào vở Luyện viết, chú ý viết hoa và dấu câu.
  • Luyện đọc đoạn truyện Nhím nâu kết bạn, đọc to cho người thân nghe và kể lại ngắn gọn diễn biến chính.
  • Viết vào vở 5 từ có g/gh, iu/ưu, iên/iêng mà em đã học và đặt câu với hai từ chỉ hoạt động.
  • Đọc mở rộng: tìm một bài thơ hoặc bài văn kể về hoạt động của học sinh ở trường (giờ ra chơi, trồng cây, văn nghệ…). Ghi lại tên bài, tác giả và hoạt động được kể vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.