NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 4. Niềm vui tuổi thơ

Giáo án Bài 21. Thả diều

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được tên tác giả Trần Đăng Khoa và tên bài thơ Thả diều.
  • Giải thích được vì sao cánh diều được so sánh với trăng vàng, chiếc thuyền, hạt cau, lưỡi liềm.
  • Nêu được đặc điểm chữ hoa L (cao 5 li, viết một nét liền) và viết đúng câu ứng dụng "Làng quê xanh mát bóng tre."
  • Kể lại được câu chuyện Chúng mình là bạn theo tranh và câu hỏi gợi ý, nêu được bài học về sự khác biệt giữa các bạn.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng, rõ ràng bài thơ Thả diều; viết đúng chữ hoa L và câu ứng dụng; nghe và kể lại được câu chuyện Chúng mình là bạn.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được vẻ đẹp của cánh diều và làng quê qua các hình ảnh so sánh giàu chất thơ.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc trước bài thơ, tự tìm từ ngữ khó trong sách và tự kiểm tra đáp án phiếu luyện tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm mảnh ghép, trao đổi cặp đôi khi kể lại chuyện và nhận xét bài bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: giải thích vì sao các sự vật được so sánh với cánh diều, sáng tạo lời kể khi đóng vai các nhân vật.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: luyện đọc thuộc khổ thơ đầu, luyện viết chữ L đều nét trong vở tập viết.
  • Trách nhiệm: hoàn thành nhiệm vụ nhóm, nghiêm túc thực hiện bài tập về nhà.
  • Nhân ái: biết trân trọng sự khác biệt của bạn bè, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ với bạn khi học nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh hoạ trẻ em thả diều trên cánh đồng làng (tranh trong sách hoặc tranh in khổ lớn).
  • Bảng phụ viết sẵn khổ thơ đầu và câu ứng dụng "Làng quê xanh mát bóng tre."
  • Thẻ hình vẽ tay: ếch, sơn ca, nai vàng và các ô hình ảnh so sánh (trăng vàng, chiếc thuyền, hạt cau, lưỡi liềm).
  • Phiếu học tập số 1 (đã in đủ số lượng cho các nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-21-tha-dieu (dùng để trình chiếu khổ thơ và cho HS luyện tập tương tác ở hoạt động luyện tập).
  • Mẫu chữ hoa L trên bảng lớp và khung ô li mẫu.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, vở Tập viết 2 (tập một), bảng con, phấn hoặc bút dạ, khăn lau.
  • Bút chì, bút mực, vở bài tập Tiếng Việt 2.
  • Thẻ đáp án (A, B, C) hoặc bảng con để giơ đáp án khi làm bài trắc nghiệm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi Ai nhanh nhất đoán tên diều

Mục tiêu

Huy động kiến thức nền của HS về con diều và tạo tâm thế vui tươi trước khi vào bài thơ Thả diều.

Nội dung

GV cho HS chơi trò chơi "Đoán hình": GV đưa tranh trẻ em thả diều, HS nhìn tranh và trả lời các câu hỏi gợi ý nhanh. HS nói tên một loại đồ chơi mình biết ở quê hoặc ở thành phố, sau đó chọn một đồ chơi giống con diều.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được một vài đặc điểm của con diều (bay trên trời, có đuôi, có sáo kêu) và sẵn sàng vào bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh trẻ em thả diều trên cánh đồng làng và hỏi: "Các em nhìn thấy gì trong tranh? Con diều bay ở đâu?" GV phổ biến luật chơi: lần lượt từng bàn giơ tay trả lời nhanh, bàn nào trả lời đúng nhiều hơn là thắng.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, lắng nghe luật chơi và chuẩn bị ý kiến.

  2. Giáo viên

    GV điều khiển trò chơi, đặt câu hỏi gợi ý: "Con diều có hình dáng như thế nào?", "Khi diều bay, em nghe thấy âm thanh gì?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Diều bay trên bầu trời." "Diều có hình cánh cung/hình con chim." "Diều có sáo kêu vù vù."

  3. Giáo viên

    GV chọn 2–3 HS trình bày câu trả lời hay nhất và khen ngợi các em tích cực.

    Học sinh

    HS đại diện trình bày ý kiến trước lớp.

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: "Hôm nay cô trò mình sẽ cùng đọc bài thơ Thả diều của nhà thơ Trần Đăng Khoa để xem cánh diều đẹp như thế nào trong mắt nhà thơ." GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học Thả diều và mở sách ở trang bài đọc.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc bài thơ Thả diều và tìm vẻ đẹp cánh diều

Mục tiêu

HS đọc đúng, rõ ràng bài thơ; hiểu các hình ảnh so sánh với cánh diều và cảm nhận vẻ đẹp của làng quê.

Nội dung

Kỹ thuật mảnh ghép: GV chia lớp thành 4 nhóm chuyên gia. Mỗi nhóm nghiên cứu một hình ảnh: nhóm 1 khổ thơ đầu (cánh diều no gió, diều thành trăng vàng); nhóm 2 chiếc thuyền trôi trên sông Ngân; nhóm 3 hạt cau phơi trên nong trời; nhóm 4 lưỡi liềm ai bỏ quên sau mùa gặt. Sau đó các nhóm chuyên gia ghép lại thành nhóm mảnh ghép (mỗi nhóm có đủ 4 chuyên gia) để chia sẻ. Cuối cùng cả lớp hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm trình bày được hình ảnh so sánh được nghiên cứu và giải thích vì sao cánh diều được so sánh như vậy; HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 (câu 1 đến câu 3); cả lớp rút ra được cánh diều làm làng quê thêm tươi đẹp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài thơ hai lần, lần 1 đọc toàn bài, lần 2 đọc chậm khổ thơ đầu. Sau đó GV hướng dẫn luyện đọc thành tiếng trong nhóm chuyên gia, nhấn giọng ở các từ "no gió", "vang", "trăng vàng". GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm chuyên gia và phát Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS lắng nghe, theo dõi trong sách, luyện đọc thành tiếng trong nhóm chuyên gia; nhóm nhận nhiệm vụ tìm hình ảnh so sánh và lí do trong đoạn thơ được giao.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát các nhóm, hỗ trợ HS giải nghĩa từ khó: "sông Ngân" là dải sao trắng bạc vắt ngang trời đêm; "nong" là đồ đan bằng tre, hình tròn, to, dùng phơi thóc; "no gió" là căng phồng vì có nhiều gió. GV đặt câu hỏi gợi mở: "Vì sao nhà thơ gọi cánh diều là trăng vàng?", "Hạt cau có gì giống cánh diều trên nền trời?"

    Học sinh

    Nhóm chuyên gia thảo luận và trả lời dự kiến: "Vì diều bay ban đêm, sáng như trăng." "Diều nhỏ xinh trên nền trời rộng như hạt cau trên nong." "Lưỡi liềm cong cong, cánh diều cũng cong cong." HS ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1.

  3. Giáo viên

    GV tổ chức nhóm mảnh ghép: mỗi nhóm có đủ 4 chuyên gia, lần lượt chia sẻ hình ảnh mình đã tìm hiểu. GV yêu cầu các nhóm khác nhận xét và bổ sung. GV chốt đáp án đúng, đặc biệt nhấn mạnh: "Cánh diều được so sánh với trăng vàng, chiếc thuyền, hạt cau, lưỡi liềm."

    Học sinh

    HS lần lượt chia sẻ trong nhóm mảnh ghép, nhận xét bạn. Đáp án dự kiến: trăng vàng (diều bay ban đêm sáng như trăng); chiếc thuyền (trôi trên sông Ngân); hạt cau (nhỏ xinh trên nền trời rộng như cái nong); lưỡi liềm (cong cong như liềm gặt lúa).

  4. Giáo viên

    GV hỏi: "Khổ cuối nói cánh diều đã làm cảnh làng quê thế nào?" GV chốt: tiếng sáo diều làm lúa xanh thêm, tre làng uốn cong; cánh diều làm cảnh quê thêm tươi đẹp. GV yêu cầu cả lớp đọc đồng thanh khổ thơ đầu.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Cánh diều làm cảnh quê thêm tươi đẹp." HS đọc đồng thanh khổ thơ đầu theo nhịp của GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Viết chữ hoa L và câu ứng dụng

Mục tiêu

HS nhận biết cấu tạo chữ hoa L (cao 5 li, viết một nét liền) và viết đúng, đẹp chữ L cùng câu ứng dụng.

Nội dung

GV hướng dẫn quan sát mẫu chữ L cỡ vừa: chữ cao 5 li, là một nét viết liền kết hợp ba nét cơ bản cong dưới, lượn dọc và lượn ngang, có một vòng xoắn to ở đầu chữ và một vòng xoắn nhỏ ở chân chữ. Sau đó HS viết chữ L vào bảng con, viết vào vở Tập viết và viết câu ứng dụng "Làng quê xanh mát bóng tre."

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng mẫu chữ hoa L cỡ vừa, đúng độ cao 5 li, nét liền mạch; viết đúng câu ứng dụng "Làng quê xanh mát bóng tre." với khoảng cách hợp lí giữa các chữ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo mẫu chữ L trên bảng và chỉ dẫn nét viết: đặt bút ở đường kẻ 5 li, viết nét cong dưới, lượn dọc, lượn ngang tạo vòng xoắn đầu chữ và vòng xoắn nhỏ ở chân chữ. GV viết mẫu 2 lần, vừa viết vừa nói từng nét.

    Học sinh

    HS quan sát, lắng nghe và nhắc lại cách viết từng nét bằng lời của mình.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết chữ L ra bảng con 2 lần, sau đó viết vào vở. GV đi quan sát, uốn nắn tư thế ngồi viết và cách cầm bút. Tiếp theo GV giới thiệu câu ứng dụng, hỏi: "Câu này nói về điều gì?" và "Chữ nào trong câu cần viết hoa?"

    Học sinh

    HS viết chữ L vào bảng con và vở Tập viết. Trả lời dự kiến: "Câu nói về làng quê có cây tre xanh mát." "Chữ L trong câu được viết hoa vì là đầu câu."

  3. Giáo viên

    GV chọn 2–3 bài viết đẹp, chiếu lên bảng để cả lớp nhận xét về độ cao chữ, nét liền mạch và khoảng cách giữa các chữ. GV nhận xét ngắn gọn và khích lệ HS.

    Học sinh

    HS quan sát bài viết của bạn, nhận xét và tự đối chiếu với bài của mình.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: chữ hoa L cao 5 li, viết một nét liền; câu ứng dụng viết đúng chính tả và giữ khoảng cách hợp lí. GV yêu cầu HS viết nốt phần còn lại trong vở, lưu ý giữ vở sạch.

    Học sinh

    HS ghi nhớ đặc điểm chữ L và hoàn thành bài viết trong vở Tập viết.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Nghe và kể lại câu chuyện Chúng mình là bạn

Mục tiêu

HS nghe hiểu câu chuyện, nhận biết nhân vật và diễn biến chính, kể lại được câu chuyện theo tranh và câu hỏi gợi ý, rút ra bài học về tình bạn.

Nội dung

GV kể câu chuyện Chúng mình là bạn bằng lời kể sinh động kết hợp thẻ hình ếch, sơn ca, nai vàng. Sau đó HS làm việc theo cặp đôi, dùng thẻ hình và câu hỏi gợi ý để kể lại câu chuyện.

Sản phẩm dự kiến

HS kể lại được câu chuyện đủ ba nhân vật, nêu được diễn biến chính (ba bạn đổi chỗ ở và gặp chuyện riêng) và nêu bài học: mỗi loài có cuộc sống riêng, bạn bè vẫn quý nhau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu ba nhân vật bằng thẻ hình, nêu câu hỏi gợi ý trên bảng: "Ếch sống ở đâu?", "Sơn ca bay ở đâu?", "Nai vàng sống ở đâu?", "Khi đổi chỗ ở, mỗi bạn gặp chuyện gì?", "Ba bạn hiểu ra điều gì?"

    Học sinh

    HS quan sát thẻ hình, lắng nghe câu hỏi gợi ý và chuẩn bị ý kiến.

  2. Giáo viên

    GV kể câu chuyện mẫu một lần, sau đó yêu cầu HS nghe và giơ thẻ khi nghe đến tên mỗi nhân vật. Tiếp theo GV yêu cầu HS kể theo cặp đôi, mỗi bạn kể một đoạn.

    Học sinh

    HS nghe kể, giơ thẻ đúng nhân vật. Trong cặp đôi, HS kể lần lượt. Dự kiến: "Ếch ộp sống dưới nước, sơn ca bay trên trời, nai vàng sống trong rừng." "Sơn ca lao xuống nước bị sặc, ếch vào rừng bị lạc, nai tập bay bị ngã đau."

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp kể trước lớp, các bạn khác nhận xét về nội dung, cách kể và giọng kể. GV gợi ý thêm khi HS kể thiếu ý.

    Học sinh

    Các cặp đôi kể trước lớp; HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV hỏi: "Qua câu chuyện, em rút ra được bài học gì?" GV chốt: bạn bè khác nhau vẫn có thể yêu quý nhau; hãy biết mình, biết bạn.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Mỗi loài có cuộc sống riêng nên các bạn cần biết nhau." "Bạn bè khác nhau vẫn có thể yêu quý nhau."

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Trạm luyện tập đọc hiểu, từ ngữ, viết chữ và kể chuyện

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về bài thơ, từ ngữ, chữ hoa L và câu chuyện để làm các bài tập trắc nghiệm và nối từ với nghĩa.

Nội dung

Kỹ thuật trạm: lớp chia thành 4 nhóm, luân chuyển qua 4 trạm trong 5 phút mỗi trạm. Trạm 1 (đọc hiểu thơ): câu 2, 3, 4, 5. Trạm 2 (từ ngữ): câu 6 (nối từ với nghĩa) và câu 7. Trạm 3 (chữ hoa L): câu 8, 9. Trạm 4 (kể chuyện): câu 10. Có thể dùng bài tập tương tác trên trang NeoEdu để HS kiểm tra nhanh đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án các câu: 2) B (Trần Đăng Khoa); 3) A, B, C, D (trăng vàng, chiếc thuyền, hạt cau, lưỡi liềm); 4) C (ban đêm); 5) B (làm thôn quê tươi đẹp hơn); 6) sông Ngân – dải sao trắng bạc vắt ngang trời đêm; nong – đồ đan bằng tre hình tròn dùng phơi thóc; no gió – căng phồng vì có nhiều gió; 7) C (cong cong); 8) B (5 li); 9) A (một nét liền gồm cong dưới, lượn dọc, lượn ngang); 10) C (ếch ộp, sơn ca, nai vàng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu luật chơi trạm, phát phiếu bài tập và thẻ đáp án A, B, C. GV nhắc HS đọc kĩ câu hỏi, khoanh đúng một đáp án (câu 3 chọn nhiều đáp án đúng) và ghi đáp án vào phiếu. GV nêu thời gian chuyển trạm.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công nhóm trưởng, thống nhất cách ghi đáp án.

  2. Giáo viên

    GV điều hành luân chuyển trạm, đi quan sát và giúp đỡ nhóm gặp khó khăn. Với câu 4, GV hỏi gợi mở: "Trong hai câu thơ có sao trời và trăng, đó là lúc nào?" Với câu 6, GV nhắc HS đối chiếu với nghĩa đã học ở phần từ ngữ.

    Học sinh

    Các nhóm lần lượt làm bài ở từng trạm. Dự kiến: "Sao trời và trăng là ban đêm nên chọn C." "Lưỡi liềm cong cong nên diều cũng cong, chọn C."

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày đáp án trạm 1 và trạm 2, sau đó mời nhóm khác bổ sung. GV chữa nhanh trạm 3 và trạm 4, dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra kết quả.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trả lời, các nhóm khác đối chiếu và sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án đúng, nhấn mạnh: diều bay ban đêm nên được so sánh với trăng vàng; chữ L cao 5 li và viết một nét liền. GV khen ngợi nhóm làm tốt.

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa phiếu bài làm của mình và ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Kể chuyện cho người thân và vẽ cánh diều của em

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về bài thơ và câu chuyện vào đời sống, biết chia sẻ với người thân và thể hiện cảm xúc về cánh diều quê hương.

Nội dung

Trên lớp, GV hướng dẫn HS vẽ một con diều và viết 1 câu theo mẫu "Cánh diều giống ... vì ...". Về nhà, HS kể lại câu chuyện Chúng mình là bạn cho người thân nghe và hỏi người thân về một trò chơi tuổi thơ của họ.

Sản phẩm dự kiến

HS vẽ được một con diều kèm câu "Cánh diều giống ... vì ..." đúng ngữ pháp; HS kể lại được câu chuyện Chúng mình là bạn cho người thân và nêu được một trò chơi tuổi thơ của người thân.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: vẽ con diều theo ý thích, viết 1 câu so sánh theo mẫu. GV gợi ý: "Cánh diều có thể giống trăng vàng, chiếc thuyền, hạt cau hay lưỡi liềm; em chọn hình ảnh nào?"

    Học sinh

    HS lắng nghe nhiệm vụ, chọn hình ảnh so sánh ưa thích.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát và hỗ trợ HS hoàn thiện câu so sánh. GV khuyến khích HS dùng từ ngữ vừa học như "no gió", "cong cong".

    Học sinh

    HS vẽ và viết câu. Dự kiến: "Cánh diều giống lưỡi liềm vì nó cong cong." "Cánh diều giống chiếc thuyền vì nó trôi trên bầu trời."

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS giới thiệu bài vẽ và đọc câu so sánh trước lớp.

    Học sinh

    HS giới thiệu sản phẩm và lắng nghe bạn chia sẻ.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: cánh diều đẹp vì gợi nhiều hình ảnh thân quen của làng quê. GV giao nhiệm vụ về nhà và nhắc HS thực hiện cẩn thận.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài thơ Thả diều và trả lời các câu hỏi sau.

Câu 1. Cánh diều được so sánh với những sự vật nào? Điền vào bảng (mỗi ô một ý):

  • Cánh diều được so sánh với: ........ | Vì sao: ........
  • Cánh diều được so sánh với: ........ | Vì sao: ........
  • Cánh diều được so sánh với: ........ | Vì sao: ........
  • Cánh diều được so sánh với: ........ | Vì sao: ........

Câu 2. Hai câu "Sao trời trôi qua / Diều thành trăng vàng" tả cánh diều vào lúc nào? Vì sao em biết?

  • Trả lời: ........

Câu 3. Khổ thơ cuối cho em biết điều gì về cánh diều?

  • Trả lời: ........

Câu 4. Giải nghĩa từ:

  • sông Ngân: ........
  • nong: ........
  • réo vang: ........

Hướng dẫn về nhà

  • Luyện đọc thuộc lòng khổ thơ đầu bài Thả diều và đọc cho người thân nghe.
  • Viết vào vở Tập viết câu ứng dụng "Làng quê xanh mát bóng tre." và chữ hoa L mỗi dòng 1 lần.
  • Vẽ một con diều và viết 1 câu theo mẫu "Cánh diều giống ... vì ..."; kể lại câu chuyện Chúng mình là bạn cho người thân nghe và hỏi họ về một trò chơi tuổi thơ của họ.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.