Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 2. Đi học vui sao

Giáo án Bài 12. Danh sách học sinh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cấu trúc một bản danh sách học sinh (STT – Họ và tên – Nội dung đăng kí) và nhận biết tên được xếp theo thứ tự bảng chữ cái của tên.
  • Giải thích được cách xếp tên trong danh sách khi hai tên có cùng chữ cái đầu (xét chữ cái thứ hai).
  • Vận dụng được quy tắc g/gh, s/x và dấu hỏi/dấu ngã để viết đúng chính tả đoạn thơ nghe – viết.
  • Nhận biết được từ chỉ sự vật, từ chỉ đặc điểm và đặt được câu nêu đặc điểm theo mẫu Ai (cái gì, con gì) thế nào?.
  • Lập được danh sách học sinh của tổ theo đúng các bước: ghi tên danh sách, kẻ bảng, viết họ tên đầy đủ, xếp tên theo bảng chữ cái.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu được bảng danh sách học sinh; nghe – viết đúng hai khổ thơ, trình bày đúng quy định; nói câu nêu đặc điểm đầy đủ, rõ ràng.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được vẻ đẹp của hình ảnh cái trống trường qua đoạn thơ đã nghe và viết; thể hiện tình cảm yêu mến trường lớp khi đọc, nói về hoạt động ở trường.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc bảng danh sách mẫu, tự đối chiếu thứ tự chữ cái và tự sửa lỗi chính tả của mình khi so sánh với đáp án.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp, theo nhóm để xếp tên, đặt câu nêu đặc điểm và góp ý cho bài làm của bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng cách xếp danh sách để lập danh sách tổ mới và chia sẻ với các bạn trong lớp.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, luyện viết chính tả và bài tập trên lớp.
  • Trách nhiệm: viết tên bạn trong danh sách của tổ đúng họ tên, đúng thứ tự, không bỏ sót thành viên.
  • Nhân ái: biết lắng nghe, chia sẻ và giúp đỡ bạn khi bạn còn lúng túng trong hoạt động nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi bảng danh sách học sinh tổ 1 lớp 2B đăng kí đọc truyện (STT – Họ và tên – Truyện đăng kí).
  • Thẻ chữ cái và thẻ tên học sinh (mỗi tên viết trên một thẻ) để làm trò chơi sắp xếp.
  • Bảng phụ ghi đoạn thơ nghe – viết (hai khổ đầu bài “Cái trống trường em”) để GV đọc; bảng phụ ghi các quy tắc chính tả g/gh, s/x, dấu hỏi/dấu ngã.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in sẵn hoặc chép lên bảng).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng để kiểm tra nhanh phần luyện tập: neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-12-danh-sach-hoc-sinh
  • Bảng phụ kẻ mẫu danh sách tổ để HS tham khảo khi lập danh sách.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập 1 (trang bài 12), vở Luyện viết và vở ô li.
  • Bút chì, bút mực, bút xoá, thước kẻ.
  • Thẻ chữ cái (nếu GV phát cho nhóm) và bảng con để viết nháp.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Ai có tên xếp trước?

Mục tiêu

Tạo hứng thú, giúp HS nhớ lại thứ tự bảng chữ cái và cách sắp xếp tên theo thứ tự chữ cái.

Nội dung

Trò chơi “Xếp hàng theo tên”: GV gọi 5 HS lên, mỗi em cầm một thẻ tên (An, Bảo, Cúc, Đức, Hà) nhưng đứng lộn xộn. Cả lớp cùng hát hoặc đọc vần bảng chữ cái, các bạn trên bảng sắp lại theo thứ tự chữ cái của tên.

Sản phẩm dự kiến

HS nhận ra được tên được xếp theo chữ cái đầu của tên và sẵn sàng vào bài học mới.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Hôm nay lớp mình chơi trò xếp hàng theo tên. Cô mời 5 bạn lên, các bạn hãy xếp lại theo thứ tự bảng chữ cái của tên.” GV phát thẻ tên cho 5 HS.

    Học sinh

    5 HS lên bảng cầm thẻ tên, cả lớp chú ý quan sát và chuẩn bị nhận xét.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Bạn nào xếp đầu tiên? Vì sao em xếp bạn đó trước?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Bạn An đứng đầu vì tên An bắt đầu bằng chữ a, là chữ đứng đầu trong bảng chữ cái.” “Bạn Hà đứng cuối vì chữ h đứng sau các chữ a, b, c, đ.”

  3. Giáo viên

    GV khen các bạn và dẫn vào bài: “Danh sách học sinh thường được xếp theo thứ tự bảng chữ cái của tên. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu bài Danh sách học sinh.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại tên bài học: Danh sách học sinh.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc hiểu bản danh sách học sinh

Mục tiêu

Nêu được cấu trúc danh sách và nhận biết cách xếp tên theo bảng chữ cái, kể cả khi hai tên có cùng chữ cái đầu.

Nội dung

HS đọc thầm bảng danh sách học sinh tổ 1 lớp 2B đăng kí đọc truyện trong sách. Làm việc theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS ghi ý kiến của mình vào một ô, sau đó thống nhất ý chung. Hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS nêu được các cột của danh sách, mục đích của danh sách và cách xếp tên theo bảng chữ cái của tên.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bảng phụ danh sách mẫu và hỏi: “Bảng này có mấy cột? Tên các cột là gì?” Sau đó GV chia nhóm 4 và phát Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS quan sát bảng, nhóm trưởng điều hành nhóm; mỗi em đọc thầm phiếu và suy nghĩ.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm còn lúng túng; gợi ý: “Hãy nhìn cột Họ và tên, xem chữ cái đầu của tên mỗi bạn.”

    Học sinh

    HS làm việc nhóm theo khăn trải bàn. Trả lời dự kiến: “Danh sách có 3 cột: Số thứ tự, Họ và tên, Truyện đăng kí.” “Các bạn được xếp theo tên: An, Bảo, Cúc, Đức, Hà.” “Danh sách giúp cô giáo tìm tên nhanh.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm báo cáo. Hỏi thêm: “Nếu thêm bạn Lê Bảo Châm, em nào nghĩ bạn đứng ở đâu?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Trả lời dự kiến: “Châm đứng sau Bảo và trước Cúc, vì tên Châm và Cúc cùng bắt đầu bằng c, ta xét chữ h của Châm và chữ u của Cúc.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Danh sách học sinh ghi tên theo mục đích, có số thứ tự, họ tên và nội dung đăng kí. Tên được xếp theo thứ tự bảng chữ cái của tên; nếu trùng chữ cái đầu thì xét chữ cái thứ hai.”

    Học sinh

    HS ghi vào vở nội dung ghi nhớ về danh sách học sinh.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Nghe – viết đoạn thơ và quy tắc chính tả

Mục tiêu

Viết đúng chính tả hai khổ thơ “Cái trống trường em”; nắm vững quy tắc g/gh, s/x, dấu hỏi/dấu ngã.

Nội dung

GV đọc hai khổ thơ đầu bài “Cái trống trường em” cho HS nghe, sau đó HS nghe – viết vào vở. Trình bày: chữ đầu mỗi dòng thơ viết hoa, mỗi khổ cách một dòng. Sau khi viết, HS soát lỗi theo cặp và hoàn thành Phiếu học tập số 2 (phần chính tả) để củng cố quy tắc.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng, đẹp hai khổ thơ; nêu được quy tắc viết g/gh; phân biệt đúng s/x và dấu hỏi/dấu ngã trong các từ đã cho.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả hai khổ thơ một lượt với giọng rõ ràng, nhịp nhàng. Hỏi: “Chữ đầu mỗi dòng thơ viết thế nào? Hai khổ thơ cách nhau thế nào?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, trả lời: “Chữ đầu dòng viết hoa.” “Hai khổ cách nhau một dòng.”

  2. Giáo viên

    GV đọc từng cụm từ (mỗi dòng thơ đọc 2 lần). Lưu ý HS các từ dễ viết sai: nhắc lại quy tắc gh trước e, ê, i. Sau khi viết xong, GV hướng dẫn HS đổi vở soát lỗi theo cặp.

    Học sinh

    HS nghe – viết vào vở ô li. Sau đó đổi vở cho bạn cùng bàn, đối chiếu với sách và gạch chân lỗi (nếu có).

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc từ vừa viết và giải thích: “Vì sao viết ghế với gh?” “Vì sao viết sân với s, xếp với x?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Ghế viết gh vì đứng trước ê.” “Sân trường viết s; xếp hàng viết x.” “Ngẫm nghĩ có hai dấu ngã.”

  4. Giáo viên

    GV chốt quy tắc trên bảng phụ: g/gh (gh trước e, ê, i; g trước các âm khác); s/x và dấu hỏi/dấu ngã qua các từ mẫu: sân trường, quyển sách, sáng sớm – xinh xắn, xếp hàng, mùa xuân; nghỉ hè, giảng bài, cửa sổ – nghĩ ngợi, ngẫm nghĩ, sữa, vẽ.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc và đọc đồng thanh các từ mẫu.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 20 phút

Từ chỉ sự vật, từ chỉ đặc điểm và câu nêu đặc điểm

Mục tiêu

Nhận biết từ chỉ sự vật, từ chỉ đặc điểm; đặt được câu nêu đặc điểm trả lời câu hỏi Ai (cái gì) thế nào?

Nội dung

HS trò chơi “Chọn thẻ” theo nhóm 4: GV đưa ra các từ (bàn, sân trường, rộng, sạch sẽ, cặp sách, chăm chỉ, đỏ, xanh…), HS phân loại thành từ chỉ sự vật hoặc từ chỉ đặc điểm. Sau đó HS đặt câu theo mẫu “Sân trường em rộng và sạch” và hoàn thành Phiếu học tập số 2 (phần từ ngữ và câu).

Sản phẩm dự kiến

HS phân loại được từ chỉ sự vật và từ chỉ đặc điểm; đặt được ít nhất 2 câu nêu đặc điểm đúng mẫu Ai (cái gì) thế nào?.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu mẫu: “Sân trường em rộng và sạch.” Hỏi: “Cái gì? Thế nào?” Sau đó phát thẻ từ cho nhóm và Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS trả lời: “Cái gì? – sân trường em. Thế nào? – rộng và sạch.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu nhóm xếp thẻ từ vào hai cột: Từ chỉ sự vật và Từ chỉ đặc điểm; sau đó đặt câu theo mẫu. GV gợi ý: “Bạn có thể nói về cái trống, lá cờ, hoặc một bạn trong lớp.”

    Học sinh

    HS xếp thẻ: sự vật (bàn, sân trường, cặp sách); đặc điểm (rộng, sạch sẽ, chăm chỉ, đỏ, xanh). Đặt câu dự kiến: “Cái trống trường em to và tròn.” “Bạn Hà rất chăm chỉ.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm đọc câu, cả lớp nhận xét xem câu có trả lời được câu hỏi Ai (cái gì) thế nào? hay không.

    Học sinh

    HS đọc câu và nhận xét, bổ sung cho bạn.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Từ chỉ đặc điểm cho biết sự vật thế nào (màu sắc, hình dáng, tính nết, mùi vị). Câu nêu đặc điểm trả lời câu hỏi Ai (cái gì, con gì) thế nào?”

    Học sinh

    HS ghi nhớ và ghi vào vở ghi nhớ.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập củng cố kiến thức

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về danh sách, chính tả và từ ngữ để làm đúng các bài tập trắc nghiệm và điền khuyết.

Nội dung

Bài tập 1: Trong danh sách mẫu, các tên được xếp theo thứ tự nào? (A. Theo bảng chữ cái của tên; B. Theo chiều cao; C. Theo ngày sinh). Bài tập 2: Bạn Phạm Minh Đức đăng kí đọc truyện gì? (A. Thánh Gióng; B. Cây khế; C. Sơn Tinh, Thủy Tinh). Bài tập 3: Bạn Lê Bảo Châm nên đứng ở vị trí nào? (A. Đứng cuối danh sách; B. Sau Trần Gia Bảo, trước Nguyễn Thị Cúc; C. Đứng đầu danh sách). Bài tập 4: Điền g hoặc gh: cái {{1}}ế, {{2}}ỗ lim, {{3}}i chép. Bài tập 5: Điền s hoặc x: {{1}}ân trường, {{2}}ếp hàng, quyển {{3}}ách. Bài tập 6: Từ nào viết đúng? (A. ngẫm nghỉ; B. ngẫm nghĩ; C. ngẩm nghỉ). Bài tập 7: Chọn các từ chỉ đặc điểm (A. rộng; B. sạch sẽ; C. cặp sách; D. chăm chỉ). Bài tập 8: Câu nào nêu đặc điểm? (A. Sân trường em rộng và sạch.; B. Chúng em quét sân trường.; C. Đây là sân trường em.). Bài tập 9: Nối để tạo câu nêu đặc điểm: Cái trống trường – to và tròn; Lá cờ đỏ sao vàng – có màu đỏ và ngôi sao vàng; Bạn Hà – rất chăm chỉ.
GV có thể dùng học liệu số NeoEdu để HS làm bài tương tác trên máy chiếu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1-A (bảng chữ cái của tên); 2-C (Sơn Tinh, Thủy Tinh); 3-B (sau Trần Gia Bảo, trước Nguyễn Thị Cúc); 4-gh, g, gh (ghế, gỗ, ghi chép); 5-s, x, s (sân trường, xếp hàng, quyển sách); 6-B (ngẫm nghĩ); 7-A, B, D (rộng, sạch sẽ, chăm chỉ); 8-A (Sân trường em rộng và sạch.); 9-Cái trống trường – to và tròn; Lá cờ đỏ sao vàng – có màu đỏ và ngôi sao vàng; Bạn Hà – rất chăm chỉ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi bảng 9 bài tập, nêu yêu cầu: “Làm xong, các em giơ bảng con đáp án A, B, C hoặc viết đáp án ra bảng con.”

    Học sinh

    HS đọc đề, chuẩn bị bảng con và bút.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn làm từng nhóm bài. Với bài 4, 5, GV yêu cầu HS nhớ quy tắc gh trước ê, i và s/x trong các từ đã học. Kiểm tra nhanh bằng học liệu số NeoEdu nếu có thời gian.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, giơ bảng con. Trả lời dự kiến: “Câu 4 đáp án là C: gh, g, gh vì ghế, gỗ, ghi chép.” “Câu 6 đáp án B vì ngẫm nghĩ có hai dấu ngã.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi một số HS: “Vì sao em chọn đáp án này?” GV nhận xét và sửa lỗi cho HS chưa đúng.

    Học sinh

    HS giải thích lựa chọn của mình, lắng nghe bạn và sửa vào vở.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: “Khi làm bài, các em cần xác định đúng yêu cầu của đề: sắp xếp theo chữ cái, viết đúng chính tả và nhận biết đúng câu nêu đặc điểm.”

    Học sinh

    HS tự kiểm tra và sửa lỗi sai trong vở bài tập.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Lập danh sách tổ và đọc mở rộng

Mục tiêu

Lập được danh sách học sinh của tổ theo đúng các bước; vận dụng kiến thức bài học vào thực tế lớp học.

Nội dung

Nhiệm vụ 1: Mỗi tổ lập danh sách học sinh của tổ đăng kí tham gia một câu lạc bộ (ví dụ: Danh sách tổ 2 lớp 2B đăng kí tham gia câu lạc bộ). Thực hiện theo 4 bước: ghi tên danh sách, kẻ bảng STT – Họ và tên – Câu lạc bộ đăng kí, viết họ tên đầy đủ, viết hoa mỗi tiếng, xếp tên theo thứ tự bảng chữ cái của tên. Nhiệm vụ 2 (về nhà): Đọc một bài viết về hoạt động ở trường (ngày hội đọc sách, buổi lao động, văn nghệ…) và chia sẻ với bạn: bài viết kể về hoạt động gì, các bạn tham gia ra sao.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi tổ có một danh sách hoàn chỉnh trên giấy khổ A4 hoặc bảng phụ, đúng 4 bước; HS nêu được nội dung bài đọc mở rộng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp theo tổ, phát giấy A4 cho mỗi tổ và nêu 4 bước lập danh sách lên bảng. Nhắc: “Xếp tên theo chữ cái của tên, không xếp theo họ.”

    Học sinh

    Các tổ nhận giấy, nhóm trưởng phân công: một bạn ghi tên, một bạn viết họ tên, một bạn kiểm tra thứ tự chữ cái.

  2. Giáo viên

    GV đi kiểm tra từng tổ, hỏi: “Tổ mình có hai bạn cùng chữ cái đầu ở tên không? Các bạn đã xét chữ cái thứ hai chưa?”

    Học sinh

    HS làm việc theo tổ, viết danh sách. Trả lời dự kiến: “Bạn Minh và bạn Mai cùng chữ m, nên mình xét chữ i và a: Mai đứng sau Minh.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 tổ dán danh sách lên bảng và đọc to. Cả lớp kiểm tra thứ tự chữ cái và cách viết họ tên.

    Học sinh

    Đại diện tổ đọc danh sách; cả lớp nhận xét, góp ý cho tổ bạn.

  4. Giáo viên

    GV khen các tổ làm đúng, nhắc tổ còn sai sửa lại. Giao nhiệm vụ đọc mở rộng ở nhà và nhắc HS chia sẻ với bạn trong tiết sau.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và chia sẻ cảm nhận về hoạt động của tổ mình.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bảng danh sách học sinh tổ 1 lớp 2B đăng kí đọc truyện và trả lời các câu hỏi sau:

  • Bảng danh sách có mấy cột? Kể tên các cột.
  • Danh sách này dùng để làm gì?
  • Các tên trong danh sách được xếp theo thứ tự nào?
  • Nếu thêm bạn Lê Bảo Châm vào danh sách, bạn nên đứng sau bạn nào và trước bạn nào? Vì sao?
  • Cô giáo tìm tên bạn trong danh sách như thế nào? Vì sao nhanh?
    Ghi chú: Châm và Cúc cùng bắt đầu bằng c; xét chữ cái thứ hai: h (Châm) và u (Cúc).

Phiếu học tập số 2

Phần A – Phân loại từ ngữ: Chia các từ sau vào hai cột (Từ chỉ sự vật | Từ chỉ đặc điểm):

  • bàn, rộng, sạch sẽ, cặp sách, chăm chỉ, đỏ, sân trường, xanh
    Phần B – Đặt câu nêu đặc điểm:
  • Đặt 2 câu nêu đặc điểm theo mẫu: Sân trường em rộng và sạch.
  • Gợi ý: Cái gì? – … Thế nào? – …
    Phần C – Chính tả:
  • Điền gh hoặc g: cái {{1}}ế, {{2}}ỗ, {{3}}i bài.
  • Điền s hoặc x: {{4}}ân trường, {{5}}ếp hàng, mùa {{6}}uân.
  • Chọn đúng: ngẫm nghĩ hay ngẩm nghỉ? Viết lại từ đúng.
    Ghi chú: gh trước e, ê, i; g trước các âm khác.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết lại hai khổ thơ “Cái trống trường em” vào vở, chú ý chữ đầu dòng viết hoa và các từ có g/gh, s/x, dấu hỏi/dấu ngã.
  • Đặt 3 câu nêu đặc điểm về trường, lớp hoặc bạn bè theo mẫu Ai (cái gì) thế nào?, gạch chân từ chỉ đặc điểm.
  • Đọc một bài viết về hoạt động ở trường (ngày hội đọc sách, buổi lao động, văn nghệ…) trong sách hoặc trên trang NeoEdu, sau đó chia sẻ với người thân hoặc bạn: bài viết kể về hoạt động gì và các bạn tham gia ra sao.
  • Hoàn thiện danh sách tổ mình theo đúng 4 bước đã học và mang đến lớp vào tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.