NeoEdu
Giáo án Toán 2
ToánLớp 2Chủ đề 14. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 70. Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (74 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đặt tính và thực hiện được phép cộng, phép trừ hai số có ba chữ số, có nhớ từ hàng đơn vị sang hàng chục và từ hàng chục sang hàng trăm.
  • Giải thích được cách đổi 1 trăm thành 10 chục, 1 chục thành 10 đơn vị khi trừ có hàng bị trừ bằng 0 hoặc nhỏ hơn số trừ.
  • Kiểm tra được kết quả phép trừ bằng phép cộng (hiệu cộng số trừ bằng số bị trừ).
  • Vận dụng được phép cộng, phép trừ số có ba chữ số để giải bài toán thực tế về nhập thêm, còn lại và số cây cần trồng.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao phải nhớ sang hàng kế tiếp hoặc phải đổi 1 trăm thành 10 chục khi trừ.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán có lời văn về phép cộng hoặc phép trừ số có ba chữ số và viết câu trả lời có đơn vị kg, cây.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS tìm cách thực hiện phép trừ khi hàng đơn vị hoặc hàng chục của số bị trừ không đủ để trừ.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc, viết và trình bày đúng các phép tính, dùng đúng từ ngữ “nhớ”, “đổi”, “hiệu”, “tổng”.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng khối trăm, chục, đơn vị hoặc thẻ số để minh hoạ phép đổi hàng và dùng bảng con để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự làm phiếu học tập, tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược, chủ động sửa lỗi khi chữa bài.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi và nhóm, nói rõ cách đặt tính, cách nhớ hoặc cách đổi hàng cho bạn nghe.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đúng phép tính cho bài toán thực tế và dùng đồ dùng trực quan để giải thích cách đổi hàng khi trừ.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS làm đủ các bài trong phiếu học tập, kiểm tra lại từng bước đặt tính và tính.
  • Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc được nhóm giao và kiểm tra kết quả của bạn trong nhóm.
  • Trung thực: HS nhận ra lỗi sai của bản thân khi thử lại bằng phép cộng và sửa lỗi một cách thẳng thắn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc máy chiếu ghi đề bài 368 + 257, 702 − 458 và các bài tập của phiếu học tập.
  • Bộ khối trăm, chục, đơn vị (hoặc hình vẽ minh hoạ) dùng để minh hoạ việc đổi hàng.
  • Phiếu học tập số 1 đã in, đủ cho mỗi HS một phiếu.
  • Bộ thẻ trò chơi “Rung chuông vàng” với các phép tính nhẩm.
  • Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/2/math/bai-70-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-1000 (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Vở ô li, bút chì, bút mực, thước kẻ.
  • Bảng con và bút viết bảng.
  • Bộ khối trăm, chục, đơn vị hoặc thẻ số của nhóm (nếu có).
  • Phiếu học tập số 1 (do GV phát).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Rung chuông vàng nhẩm tính

Mục tiêu

Ôn lại cách nhẩm phép cộng, phép trừ với số tròn trăm và số tròn chục, tạo tâm thế vào bài ôn tập.

Nội dung

HS tham gia trò chơi nhẩm nhanh các phép tính: 300 + 400; 800 − 300; 260 + 40; 900 − 500. HS giơ bảng con ghi kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS ghi đúng kết quả: 700; 500; 300; 400, và nêu được cách nhẩm với số tròn trăm, tròn chục.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Hôm nay chúng ta cùng ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000. Trước tiên, các em chơi Rung chuông vàng nhé!” GV chiếu lần lượt 4 phép tính nhẩm và yêu cầu HS giơ bảng con khi có kết quả.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, sẵn sàng bảng con và bút viết.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, nhắc HS nhẩm nhanh. Hỏi: “Vì sao 300 + 400 = 700 em nhẩm được ngay?”

    Học sinh

    HS giơ bảng con: 700, 500, 300, 400. Trả lời dự kiến: “Vì 3 trăm cộng 4 trăm là 7 trăm.”

  3. Giáo viên

    GV khen những HS nhẩm nhanh, chốt: “Khi tính với số có ba chữ số, ta phải đặt thẳng cột và tính từ hàng đơn vị. Hôm nay chúng ta sẽ học cách nhớ và đổi hàng.”

    Học sinh

    HS nhắc lại: “Đặt thẳng cột, tính từ hàng đơn vị.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Nhớ từ đơn vị sang chục, từ chục sang trăm

Mục tiêu

HS nắm được cách đặt tính và nhớ sang hàng kế tiếp khi cộng số có ba chữ số, giải thích được ý nghĩa của phép nhớ.

Nội dung

GV viết phép tính 368 + 257 lên bảng. HS làm việc theo cặp đôi: đặt tính, tính từ hàng đơn vị, nêu chỗ nhớ và giải thích vì sao phải nhớ 1. Sau đó HS thực hành 234 + 125 trên bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính đúng, tính được 368 + 257 = 625 và giải thích được: 15 đơn vị bằng 1 chục và 5 đơn vị; 12 chục bằng 1 trăm và 2 chục.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: “Để tính 368 + 257 em đặt tính như thế nào? Hàng nào tính trước?” GV hướng dẫn HS đặt số 257 thẳng cột với số 368 (trăm thẳng trăm, chục thẳng chục, đơn vị thẳng đơn vị).

    Học sinh

    HS đặt tính vào vở. Trả lời dự kiến: “Đặt thẳng cột, tính từ hàng đơn vị.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu cặp đôi cùng tính và nói cho nhau nghe từng bước. GV đi quan sát, hỏi: “8 cộng 7 bằng 15, em viết 5 và nhớ mấy?” GV gợi ý: “15 đơn vị bằng mấy chục và mấy đơn vị?”

    Học sinh

    HS tính: 8 + 7 = 15, viết 5 nhớ 1; 6 + 5 + 1 = 12, viết 2 nhớ 1; 3 + 2 + 1 = 6. Trả lời dự kiến: “15 đơn vị bằng 1 chục và 5 đơn vị, nên viết 5 nhớ 1 sang hàng chục.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày. GV nhận xét và nhấn mạnh: “Mỗi lần nhớ là chuyển 10 đơn vị của một hàng thành 1 đơn vị của hàng kế tiếp.”

    Học sinh

    HS trình bày kết quả 368 + 257 = 625 và cách nhớ. Các cặp khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt cách đặt tính và cách nhớ, yêu cầu HS làm nhanh 234 + 125 trên bảng con để kiểm tra.

    Học sinh

    HS giơ bảng con: 234 + 125 = 359. Trả lời dự kiến: “Đơn vị 4 + 5 = 9; chục 3 + 2 = 5; trăm 2 + 1 = 3.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Đổi hàng khi trừ

Mục tiêu

HS hiểu vì sao khi hàng bị trừ không đủ để trừ thì phải đổi 1 đơn vị của hàng cao hơn thành 10 đơn vị của hàng thấp hơn, từ đó thực hiện được phép trừ có đổi hàng.

Nội dung

Nhóm 4 HS dùng khối trăm, chục, đơn vị để biểu diễn số 702, rồi thực hiện phép trừ 702 − 458. Nhóm thảo luận và trình bày cách đổi hàng, cách đặt tính và cách thử lại bằng phép cộng.

Sản phẩm dự kiến

Nhóm trình bày được: 702 = 6 trăm, 9 chục, 12 đơn vị sau khi đổi; tính được 702 − 458 = 244; thử được 244 + 458 = 702.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết 702 − 458 lên bảng và hỏi: “Hàng đơn vị của số bị trừ là 2, số trừ là 8. Hai đơn vị có trừ được 8 đơn vị không?” Sau đó GV phát bộ khối cho các nhóm và nêu nhiệm vụ.

    Học sinh

    HS trả lời: “Không đủ, phải đổi.” Nhóm nhận đồ dùng và phân công người lấy khối, người xếp, người ghi, người trình bày.

  2. Giáo viên

    GV đi các nhóm, hỏi: “Muốn có đủ đơn vị để trừ 8, em đổi 1 chục thành mấy đơn vị? Hàng chục đang bằng 0 thì phải đổi từ đâu?”

    Học sinh

    Nhóm xếp 7 khối trăm, 0 chục, 2 đơn vị; đổi 1 trăm thành 10 chục, rồi đổi 1 chục thành 10 đơn vị; còn 6 trăm, 9 chục, 12 đơn vị. Trả lời dự kiến: “Đổi 1 trăm thành 10 chục, rồi đổi 1 chục thành 10 đơn vị để có 12 đơn vị.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày, sau đó GV hỏi: “12 − 8 bằng bao nhiêu? 9 − 5 và 6 − 4 bằng bao nhiêu?” GV ghi lại các bước tính lên bảng.

    Học sinh

    HS tính: 12 − 8 = 4; 9 − 5 = 4; 6 − 4 = 2. Hiệu là 244. Các nhóm khác nhận xét cách đổi.

  4. Giáo viên

    GV hướng dẫn thử lại: “244 + 458 có bằng 702 không?” GV chốt: “Khi hàng bị trừ không đủ để trừ, ta đổi 1 đơn vị của hàng cao hơn thành 10 đơn vị của hàng thấp hơn. Thử lại bằng phép cộng để kiểm tra kết quả.”

    Học sinh

    HS tính 244 + 458 = 702, nhận ra kết quả đúng. HS nhắc lại cách đổi hàng.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Luyện tập đặt tính và tìm số chưa biết

Mục tiêu

HS vận dụng được cách đặt tính và đổi hàng để thực hiện các phép tính cộng, trừ và tìm số chưa biết trong phạm vi 1000.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 1 gồm các bài 1, 2, 3, 4, 5 của bài ôn tập. Làm cá nhân trong 6 phút, sau đó đổi vở cặp đôi để kiểm tra chéo.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành phiếu với kết quả: 234 + 125 = 359; 368 + 257 = 625; 846 − 324 = 522; 702 − 458 = 244; 500 − 148 = 352 nên ô trống thứ nhất là 352; 650 − 275 = 375 nên ô trống thứ hai là 375.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, nêu yêu cầu: “Đặt tính rồi tính; đặt tính cẩn thận, thẳng cột. Bài 5 tìm số còn thiếu bằng cách lấy tổng trừ số đã biết hoặc lấy số bị trừ trừ hiệu.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và làm cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, nhắc HS kiểm tra lại hàng đơn vị. Nếu HS sai ở bài 3 hoặc bài 4, GV hỏi: “Hàng chục đang bằng 0 thì em làm gì?”

    Học sinh

    HS làm cá nhân, sau đó đổi vở cặp đôi kiểm tra. Trả lời dự kiến: “Em phải đổi 1 trăm thành 10 chục.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS chữa bài 3, bài 4, bài 5 trên bảng phụ, hỏi lớp: “Bạn làm đúng hay sai? Vì sao?”

    Học sinh

    HS chữa bài và giải thích cách làm. Lớp nhận xét, đối chiếu đáp án.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Muốn tìm số hạng chưa biết, lấy tổng trừ số hạng đã biết; muốn tìm số bị trừ, lấy hiệu cộng số trừ.” GV chấm nhanh một số phiếu.

    Học sinh

    HS ghi lại lỗi sai của mình vào vở để rút kinh nghiệm.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Nối phép tính, trắc nghiệm và đúng sai trên NeoEdu

Mục tiêu

HS kiểm tra kết quả phép tính, chọn đáp án đúng và xét tính đúng sai của phép tính qua bài tập tương tác.

Nội dung

GV chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu. Bài 6: nối phép tính với kết quả (470 + 230 với 700; 900 − 360 với 540; 286 + 147 với 433; 613 − 285 với 328). Bài 7: tính 295 + 105 và chọn đáp án A. 300; B. 390; C. 400. Bài 8: đúng hay sai: a) 500 − 1 = 499; b) 427 + 283 = 610; c) 1000 − 600 = 400.

Sản phẩm dự kiến

HS nối đúng 4 cặp; chọn đáp án C (295 + 105 = 400); xác định đúng: a) Đ; b) S (427 + 283 = 710); c) Đ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV mở trang bài học trên NeoEdu, hướng dẫn HS làm lần lượt bài 6, 7, 8. GV nói: “Với mỗi phép tính, các em tính trước rồi mới nối hoặc chọn đáp án.”

    Học sinh

    HS quan sát màn hình và lắng nghe hướng dẫn.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm bài tương tác, đồng thời yêu cầu HS giơ bảng con ghi kết quả của bài 8b để kiểm tra. GV hỏi: “427 + 283 bằng bao nhiêu? Vì sao câu này sai?”

    Học sinh

    HS làm bài trên máy hoặc trên bảng con. Trả lời dự kiến: “427 + 283 = 710, không phải 610, nên câu này sai.”

  3. Giáo viên

    GV mời HS nêu kết quả từng bài và cách tính. GV hỏi thêm: “Vì sao 295 + 105 = 400? Hãy nói cách đặt tính.”

    Học sinh

    HS trình bày: “5 + 5 = 10, viết 0 nhớ 1; 9 + 0 + 1 = 10, viết 0 nhớ 1; 2 + 1 + 1 = 4. Kết quả 400.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhắc: “Khi làm đúng sai, em đừng chỉ đoán mà phải tính lại để kiểm tra.”

    Học sinh

    HS sửa lại các đáp án sai (nếu có) và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Giải bài toán có phép cộng, phép trừ số có ba chữ số

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng, phép trừ số có ba chữ số để giải quyết tình huống thực tế về kho gạo và đội trồng cây.

Nội dung

Bài 9: Kho có 465 kg gạo. Buổi sáng nhập thêm 178 kg. Kho có bao nhiêu ki-lô-gam gạo? Bài 10: Đội trồng cây dự định trồng 800 cây, đã trồng 567 cây. Còn phải trồng bao nhiêu cây? HS tóm tắt, chọn phép tính, giải và trả lời.

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng: 465 + 178 = 643 (kg); 800 − 567 = 233 (cây). HS viết được câu trả lời đầy đủ đơn vị.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc bài 9 và bài 10, hỏi: “Bài toán cho biết gì? Hỏi gì? Em chọn phép tính nào?”

    Học sinh

    HS đọc đề, trả lời dự kiến: “Bài 9 cho 465 kg và nhập thêm 178 kg, hỏi cả là bao nhiêu nên dùng phép cộng.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS làm vào vở, tóm tắt bằng sơ đồ hoặc bằng lời. GV nhắc: “Nhớ viết đơn vị kg, cây trong câu trả lời.”

    Học sinh

    HS làm bài: 465 + 178 = 643 (kg); 800 − 567 = 233 (cây). Trả lời dự kiến ở bài 10: “Đội còn phải trồng 233 cây.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc bài làm, nhận xét cách chọn phép tính và cách viết đơn vị.

    Học sinh

    HS trình bày, lớp nhận xét và góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Các bài toán về nhập thêm thường dùng phép cộng; bài toán về số còn lại, còn phải làm thường dùng phép trừ.” GV giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng trong hoạt động “Luyện tập đặt tính và tìm số chưa biết”.

  • Bài 1: Đặt tính rồi tính: 234 + 125 = ?
  • Bài 2: Đặt tính rồi tính: 368 + 257 = ?
  • Bài 3: Đặt tính rồi tính: 846 − 324 = ?
  • Bài 4: Đặt tính rồi tính: 702 − 458 = ?
  • Bài 5: Tìm số thích hợp:
    a) ... + 148 = 500
    b) 650 − ... = 275
    Hướng dẫn: Đặt các số thẳng cột (trăm thẳng trăm, chục thẳng chục, đơn vị thẳng đơn vị). Nếu không đủ để trừ, hãy đổi 1 đơn vị của hàng cao hơn thành 10 đơn vị của hàng thấp hơn.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thành các bài tập 1 đến 5 trong phiếu học tập số 1 vào vở ô li, kiểm tra lại kết quả bằng phép tính ngược.
  • Viết một bài toán có lời văn liên quan đến cửa hàng hoặc trường học, dùng phép cộng hoặc phép trừ số có ba chữ số, rồi giải và trả lời. Trình bày bài toán vào vở và chuẩn bị đọc cho cả lớp nghe.
  • Thực hành đặt tính và tính với các số có ba chữ số có nhớ và có đổi hàng: 527 + 286; 634 − 259; 500 − 183. Nhờ người thân kiểm tra lại kết quả.
  • Luyện thêm trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-70-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-1000) phần bài tập tương tác để củng cố kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.