ToánLớp 2Chủ đề 14. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 71. Ôn tập phép nhân, phép chia

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được phép nhân là phép cộng các số hạng bằng nhau, ví dụ $5 + 5 + 5 + 5 = 5 \times 4 = 20$ .
Vận dụng được bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2 và bảng chia 5 để tính nhẩm và giải bài tập.
Phân biệt được chia đều thành các nhóm (tìm số phần tử của mỗi nhóm) với tìm số nhóm khi biết số phần tử mỗi nhóm.
Giải thích được vì sao cùng phép tính $20 : 5$ nhưng hai câu hỏi khác nhau cho hai kết quả khác nhau.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao $2 \times 6 = 12$ và $12 : 2 = 6$ có quan hệ với nhau.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống 4 đĩa, mỗi đĩa 5 quả bằng phép nhân $5 \times 4$ và tình huống 20 quả chia vào đĩa bằng phép chia $20 : 5$ .
Giải quyết vấn đề toán học: HS đọc kĩ câu hỏi để chọn phép tính đúng khi bài toán hỏi số nhóm hoặc số phần tử mỗi nhóm.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng các phép tính, nêu đơn vị của kết quả (quả, đĩa, học sinh, bông hoa, lọ) và trình bày lời giải ngắn gọn.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng đồ dùng trực quan (đĩa, quả), bảng nhân và bảng chia để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thuộc bảng nhân, bảng chia 2 và 5 qua trò chơi và tự kiểm tra kết quả bằng bảng con.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4 trên khăn trải bàn, trình bày và nhận xét cách đọc câu hỏi trước khi trả lời.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đúng phép tính cho tình huống chia đồ vật và đưa ra cách giải thích lựa chọn của mình.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực luyện đọc bảng nhân, bảng chia và hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và kiểm tra lại bài làm của bạn trước khi nộp.
Trung thực: HS nhận xét đúng, sai của bài làm, tự sửa lỗi khi phát hiện kết quả chưa chính xác.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2, bảng chia 5 (để trống các ô cần điền).
Hình ảnh hoặc đồ dùng trực quan: 4 chiếc đĩa, mỗi đĩa 5 quả; 20 quả cam giả để chia vào 5 đĩa.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Khăn trải bàn đã kẻ sẵn bảng nhân 2 và 5 cho mỗi nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-71-on-tap-phep-nhan-phep-chia (dùng để kiểm tra nhanh bài 6 và bài 8 sau khi HS làm xong phiếu).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở Toán, bút chì, bút màu (để nối và khoanh đáp án).
Bộ thẻ số và thẻ dấu (+, −, ×, :, =) để ghép phép tính (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Tiếp sức đọc phép nhân

Mục tiêu

Nhắc lại ý nghĩa phép nhân là phép cộng các số hạng bằng nhau và đọc nhanh các phép nhân cơ bản của bảng nhân 2, 5.

Nội dung

GV đọc lần lượt các tổng như $2 + 2 + 2$ , $5 + 5 + 5 + 5$ , $2 + 2 + 2 + 2 + 2$ . HS viết phép nhân tương ứng lên bảng con rồi giơ lên. Các tổ thi đua tiếp sức đọc to phép nhân: năm nhân bốn, hai nhân ba,...

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng các phép nhân tương ứng, ví dụ $2 + 2 + 2 = 2 \times 3$ và $5 + 5 + 5 + 5 = 5 \times 4$ ; đọc đúng tên phép nhân.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: mỗi tổ cử 1 bạn lên tiếp sức, GV đọc tổng, bạn lên viết phép nhân lên bảng con rồi giơ. Đọc đúng và nhanh được cộng điểm cho tổ.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút viết.
Giáo viên
GV đọc lần lượt: “2 cộng 2 cộng 2”, “5 cộng 5 cộng 5 cộng 5”, “2 cộng 2 cộng 2 cộng 2 cộng 2”. Quan sát và nhắc HS viết đúng dấu nhân.
Học sinh
HS viết phép nhân tương ứng vào bảng con, giơ bảng. Dự kiến HS trả lời: “ $2 + 2 + 2 = 2 \times 3$ ”, “ $5 + 5 + 5 + 5 = 5 \times 4$ ”, “ $2 + 2 + 2 + 2 + 2 = 2 \times 5$ ”.
Giáo viên
GV yêu cầu một vài HS đọc to phép nhân vừa viết theo cách “... nhân ...”.
Học sinh
HS đọc: “Hai nhân ba bằng sáu”, “Năm nhân bốn bằng hai mươi”.
Giáo viên
GV chốt: phép nhân là cộng các số hạng bằng nhau; ví dụ $5 \times 4$ là lấy 5 bốn lần. Dẫn vào bài học.
Học sinh
HS nhắc lại: “Nhân là cộng các số hạng bằng nhau”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Hệ thống hoá bảng nhân 2 và 5

Mục tiêu

Vận dụng được bảng nhân 2 và bảng nhân 5; biết chuyển từ tình huống đĩa quả sang phép nhân.

Nội dung

GV đưa tình huống: 4 đĩa, mỗi đĩa 5 quả. Nhóm 4 HS cùng hoàn thiện bảng nhân 2 và bảng nhân 5 trên khăn trải bàn: mỗi bạn điền một nhóm kết quả, sau đó cả nhóm kiểm tra chéo. Nhiệm vụ: viết phép cộng, phép nhân và đọc phép nhân $5 \times 4 = 20$ (năm nhân bốn).

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn có đủ bảng nhân 2 (2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18) và bảng nhân 5 (5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45), kèm phép cộng và phép nhân tương ứng cho tình huống 4 đĩa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình 4 đĩa, mỗi đĩa 5 quả và hỏi: “Có tất cả bao nhiêu quả? Em có thể viết dưới dạng phép cộng và phép nhân như thế nào?”. GV giao khăn trải bàn cho nhóm.
Học sinh
HS quan sát, nhận nhiệm vụ. Dự kiến HS trả lời: “Có 20 quả. Phép cộng là $5 + 5 + 5 + 5$ , phép nhân là $5 \times 4$ .”
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm chia việc: mỗi bạn điền một hàng của bảng nhân 2 hoặc 5. Hướng dẫn HS dùng cách “cộng thêm” để kiểm tra, ví dụ $2 \times 6 = 12$ vì $12 = 10 + 2$ ... (GV chỉ gợi ý đếm thêm, không mở rộng ngoài bài).
Học sinh
Các nhóm điền bảng, dùng phép cộng để kiểm tra lại kết quả. Dự kiến HS trả lời: “ $5 \times 6 = 30$ vì $5 + 5 + 5 + 5 + 5 + 5 = 30$ .”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bảng nhân và đọc to phép nhân, các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc: “Hai nhân tám bằng mười sáu”, “Năm nhân bảy bằng ba mươi lăm”; nhóm khác góp ý.
Giáo viên
GV chốt bảng nhân 2 và 5 trên bảng phụ, nhấn mạnh: bảng nhân 2 là các số chẵn, bảng nhân 5 kết thúc bằng 0 hoặc 5.
Học sinh
HS đối chiếu bảng nhân của nhóm với bảng phụ và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Chia đều và tìm số nhóm

Mục tiêu

Phân biệt được chia đều thành các nhóm với tìm số nhóm; giải thích được vì sao cùng phép tính $20 : 5$ cho hai kết quả khác nhau theo câu hỏi.

Nội dung

Nhóm đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1 với 20 quả cam giả: (a) chia đều 20 quả vào 5 đĩa, tìm số quả mỗi đĩa; (b) mỗi đĩa xếp 5 quả, tìm số đĩa cần dùng. Sau đó cả lớp so sánh hai câu hỏi và đọc kĩ câu hỏi trước khi trả lời.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: (a) $20 : 5 = 4$ (quả); (b) $20 : 5 = 4$ (đĩa); HS nêu được đơn vị của kết quả khác nhau theo câu hỏi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, đặt 20 quả cam giả lên bàn mẫu và nêu yêu cầu: “Đọc kĩ câu hỏi trước khi trả lời.”
Học sinh
HS đọc thầm phiếu, nhận đồ dùng và chuẩn bị làm việc theo cặp đôi.
Giáo viên
GV hướng dẫn: câu (a) chia 20 quả vào 5 đĩa cho đều; câu (b) xếp mỗi đĩa 5 quả. Quan sát các cặp, gợi ý HS đếm và ghi phép tính.
Học sinh
Cặp đôi chia đồ dùng và ghi kết quả. Dự kiến HS trả lời: (a) “Mỗi đĩa có 4 quả, vì $20 : 5 = 4$ .”; (b) “Cần 4 đĩa, vì $20 : 5 = 4$ .”
Giáo viên
GV mời 1–2 cặp trình bày, đặt câu hỏi: “Vì sao cùng là $20 : 5$ mà đơn vị kết quả lại khác nhau?”
Học sinh
HS trả lời: “Câu (a) kết quả là số quả trong mỗi đĩa, câu (b) kết quả là số đĩa.”
Giáo viên
GV chốt: phép chia $20 : 5 = 4$ có thể là chia đều thành 5 nhóm (mỗi nhóm 4) hoặc tìm số nhóm khi mỗi nhóm có 5 (được 4 nhóm). Nhắc HS đọc câu hỏi trước khi chọn đơn vị.
Học sinh
HS ghi nhớ và nhắc lại cách phân biệt hai câu hỏi.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập bảng nhân, bảng chia 2 và 5

Mục tiêu

Vận dụng bảng nhân 2, 5 và bảng chia 2, 5 để tính nhẩm và điền đúng kết quả; nhận biết phép nhân biểu thị tổng các số hạng bằng nhau.

Nội dung

Bài 1 đến bài 5 và bài 7: HS làm bằng bảng con theo hình thức hỏi – đáp nhanh. Bài 5 là bài điền số vào ô trống: $\square \times 5 = 25$ và $14 : 2 = \square$ .

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) $2 \times 8 = 16$ ; (2) $5 \times 7 = 35$ ; (3) $18 : 2 = 9$ ; (4) $40 : 5 = 8$ ; (5) $5 \times 5 = 25$ và $14 : 2 = 7$ ; (7) đáp án A, $5 \times 3$ vì có 3 số hạng bằng 5.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật: mỗi câu HS viết kết quả lên bảng con, giơ đồng loạt. GV ghi nhanh đáp án lên bảng phụ.
Học sinh
HS lắng nghe và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV đọc lần lượt: “Hai nhân tám”, “Năm nhân bảy”, “Mười tám chia hai”, “Bốn mươi chia năm”, rồi nêu bài 5 và bài 7. Với bài 7, GV hỏi: “Vì sao chọn $5 \times 3$ ?”
Học sinh
HS viết và giơ bảng: 16, 35, 9, 8; bài 5 điền 5 và 7; bài 7 chọn A. Dự kiến HS giải thích: “Có ba số hạng đều là 5 nên viết $5 \times 3$ .”
Giáo viên
GV kiểm tra nhanh, chỉ định HS đọc kết quả và nêu cách tính (dựa vào bảng nhân hoặc dựa vào phép cộng).
Học sinh
HS đọc kết quả, ví dụ: “ $40 : 5 = 8$ vì $5 \times 8 = 40$ .”
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh: muốn tìm thương $a : b$ thì nhớ đến phép nhân $b \times ? = a$ .
Học sinh
HS ghi nhớ mối quan hệ nhân – chia và sửa bài nếu sai.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Nối phép tính và đúng hay sai

Mục tiêu

Củng cố kết quả bảng nhân, bảng chia 2 và 5 qua bài nối và bài đúng – sai; rèn kĩ năng kiểm tra lại kết quả.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2: bài 6 nối phép tính với kết quả; bài 8 xét đúng hay sai. GV hướng dẫn cặp đôi đổi phiếu để kiểm tra chéo rồi cùng đối chiếu với học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Bài 6: $2 \times 6$ nối với 12; $5 \times 6$ nối với 30; $20 : 5$ nối với 4; $10 : 2$ nối với 5. Bài 8: a) $5 \times 4 = 20$ là Đ; b) $16 : 2 = 7$ là S (vì $16 : 2 = 8$ ); c) $45 : 5 = 9$ là Đ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu HS làm bài 6 và bài 8 trong 6 phút, sau đó đổi phiếu với bạn để kiểm tra.
Học sinh
HS đọc đề và làm bài cá nhân, sau đó đổi phiếu cho bạn cùng bàn.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS yếu bằng cách gợi ý dùng bảng nhân hoặc đếm thêm. Khi HS xong, GV mở học liệu số NeoEdu để HS kiểm tra nhanh bài tương tác.
Học sinh
HS nối phép tính với kết quả và đánh dấu Đ, S; dùng máy chiếu hoặc thiết bị để đối chiếu. Dự kiến HS nhận xét: “Câu b sai vì $16 : 2 = 8$ , không phải 7.”
Giáo viên
GV mời 2 HS lên bảng hoặc đọc kết quả, yêu cầu giải thích câu sai.
Học sinh
HS trình bày: “ $2 \times 6 = 12$ nên $2 \times 6$ nối với 12” và “Câu b sai vì $2 \times 8 = 16$ nên $16 : 2 = 8$ .”
Giáo viên
GV chốt: khi kiểm tra đúng – sai, nên tính lại bằng phép nhân ngược; nhấn mạnh tính chính xác khi tự kiểm tra.
Học sinh
HS sửa lỗi trên phiếu và ghi nhớ cách kiểm tra.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Chia đồ dùng trong lớp học

Mục tiêu

Vận dụng phép nhân và phép chia để giải bài toán thực tế; phân biệt câu hỏi số phần tử mỗi nhóm với câu hỏi số nhóm.

Nội dung

Bài 9: Có 6 bàn, mỗi bàn 2 học sinh; hỏi có tất cả bao nhiêu học sinh? Bài 10: Có 30 bông hoa, cắm mỗi lọ 5 bông; hỏi cần bao nhiêu lọ? HS làm nhóm đôi, sau đó nêu lời giải bằng câu trả lời đầy đủ.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 9 là $2 \times 6 = 12$ (học sinh); bài 10 là $30 : 5 = 6$ (lọ). HS viết được lời giải kèm đơn vị đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống bài 9 và bài 10 trên slide, hỏi: “Bài thứ nhất hỏi gì? Bài thứ hai hỏi gì? Em chọn phép tính nào?”
Học sinh
HS đọc đề, xác định yêu cầu và chọn phép tính.
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi viết lời giải đầy đủ theo mẫu: “Phép tính; đáp số (đơn vị)”. Gợi ý HS để ý đơn vị: học sinh, lọ.
Học sinh
HS viết: “ $2 \times 6 = 12$ (học sinh)” và “ $30 : 5 = 6$ (lọ)”. Dự kiến HS giải thích: “Bài 10 hỏi số lọ nên chia 30 cho 5.”
Giáo viên
GV mời 1 cặp đọc lời giải, các cặp khác nhận xét về phép tính và đơn vị.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày lời giải, các bạn góp ý về đơn vị và phép tính.
Giáo viên
GV chốt: cùng là phép nhân hay phép chia, cần đọc kĩ câu hỏi để xác định đơn vị và kết quả. Giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ cách chọn phép tính và nhận giao việc về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề bài: Có 20 quả cam. Hãy dùng đồ dùng để giải hai câu hỏi sau và điền kết quả.

Câu a: Chia đều 20 quả cam vào 5 đĩa. Mỗi đĩa có bao nhiêu quả cam?
Phép tính: ........ = ........ (quả)
Câu b: Mỗi đĩa xếp 5 quả cam. Cần bao nhiêu đĩa để xếp hết 20 quả?
Phép tính: ........ = ........ (đĩa)
Nhận xét: Vì sao cùng phép tính $20 : 5$ nhưng hai câu hỏi có đơn vị kết quả khác nhau?

Phiếu học tập số 2

Bài 6. Nối phép tính với kết quả đúng:

$2 \times 6$ nối với 12
$5 \times 6$ nối với 30
$20 : 5$ nối với 4
$10 : 2$ nối với 5

Bài 8. Đúng hay sai?

a) $5 \times 4 = 20$ ........
b) $16 : 2 = 7$ ........
c) $45 : 5 = 9$ ........

Hướng dẫn về nhà

Đọc thuộc lòng bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2 và bảng chia 5 cho người thân nghe.
Tìm trong nhà một tình huống chia đều đồ vật (ví dụ: 10 chiếc bánh chia vào 2 đĩa, 15 viên bi xếp vào các hộp 5 viên). Viết một phép nhân và một phép chia cho tình huống đó, ghi rõ đơn vị.
Làm thêm bài tập: $5 \times 9 = \square$ , $18 : 2 = \square$ , $30 : 5 = \square$ và đối chiếu đáp án bằng bảng nhân, bảng chia.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.