ToánLớp 2Chủ đề 14. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 72. Ôn tập hình học

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được đoạn thẳng có hai đầu mút, đường gấp khúc gồm các đoạn thẳng nối tiếp nhau và hình tứ giác có 4 cạnh, 4 đỉnh.
Tính được độ dài đường gấp khúc bằng cách cộng độ dài các đoạn thẳng thành phần.
Nhận biết được khối cầu, khối trụ, khối lập phương, khối hộp chữ nhật qua hình dạng chung của toàn bộ vật.
Vẽ được đoạn thẳng có độ dài cho trước bằng thước thẳng.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao đổi thứ tự hai đầu mút không tạo đoạn thẳng mới (AB và BA là một đoạn); lập luận khi tìm mỗi đoạn 8 cm bằng cách thử cộng 8 + 8 + 8 = 24.
Mô hình hoá toán học: biểu diễn quãng đường đi bằng đường gấp khúc và tính tổng độ dài các đoạn để giải bài toán có lời văn (bài 10).
Giao tiếp toán học: sử dụng đúng các thuật ngữ đoạn thẳng, đầu mút, đường gấp khúc, cạnh, đỉnh khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: dùng thước để vẽ và đo đoạn thẳng; quan sát vật thật để nhận biết khối.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc đề, tự làm phiếu học tập và đối chiếu đáp án với bạn trong cặp đôi.
Giao tiếp và hợp tác: HS thảo luận cặp đôi, nhóm để trình bày cách tính độ dài đường gấp khúc và giải thích đáp án.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng kiến thức để vẽ và tính độ dài đường gấp khúc trong tình huống chỉ đường.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đầy đủ các phiếu học tập và bài tập vận dụng trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: HS giữ gìn đồ dùng học tập, hợp tác nghiêm túc với bạn trong cặp đôi và nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng lớp, bút dạ, thước thẳng lớn; bảng phụ vẽ đường gấp khúc gồm các đoạn 4 cm, 5 cm, 6 cm và tứ giác MNPQ.
Vật mẫu hoặc tranh: quả bóng, lon nước dạng ống, con xúc xắc, hộp giày.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi cặp đôi).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/2/math/bai-72-on-tap-hinh-hoc (bài giảng, ví dụ, bài tập tương tác), dùng để chiếu hình và kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, thước kẻ, bút chì, bút màu.
Thẻ Đ/S hoặc bảng con để giơ đáp án.
Vật thật tự mang đến (nếu có): hộp sữa, hộp giấy, viên bi.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán tên hình

Mục tiêu

Ôn lại tên gọi đoạn thẳng, đường gấp khúc, tứ giác và số cạnh, số đỉnh của các hình.

Nội dung

GV vẽ nhanh lên bảng một đoạn thẳng AB, một đường gấp khúc ABC và một tứ giác MNPQ; HS gọi tên hình và nêu số cạnh, số đỉnh (nếu có).

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên từng hình và nêu được đoạn thẳng có 2 đầu mút, tứ giác có 4 cạnh, 4 đỉnh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV vẽ đoạn thẳng AB, đường gấp khúc ABC và tứ giác MNPQ lên bảng, hỏi: “Hình này có tên gọi là gì? Hình có bao nhiêu đỉnh?”
Học sinh
HS quan sát, viết câu trả lời ra bảng con và giơ lên.
Giáo viên
GV gọi 2 đến 3 HS đọc to câu trả lời và yêu cầu các bạn khác nhận xét.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Đoạn thẳng AB có hai đầu mút là A và B.” “Đường gấp khúc ABC gồm hai đoạn AB và BC nối tiếp nhau.” “Tứ giác MNPQ có 4 cạnh và 4 đỉnh.”
Giáo viên
GV khen ngợi và nêu: “Hôm nay chúng ta cùng ôn lại các hình đã học và tính độ dài đường gấp khúc.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài ôn tập.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 7 phút

Từ điểm đến hình: đoạn thẳng, đường gấp khúc, tứ giác

Mục tiêu

Hệ thống hoá đặc điểm của đoạn thẳng, đường gấp khúc, tứ giác; tính được độ dài đường gấp khúc và vẽ đoạn thẳng bằng thước.

Nội dung

Kĩ thuật “Nghĩ – Chia sẻ” theo cặp đôi. Quan sát bảng phụ: đường gấp khúc gồm các đoạn 4 cm, 5 cm, 6 cm và tứ giác MNPQ. Cặp đôi tính độ dài đường gấp khúc, nêu cạnh, đỉnh của tứ giác, sau đó vẽ đoạn thẳng AB dài 5 cm bằng thước.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được độ dài đường gấp khúc là $4 + 5 + 6 = 15\text{ cm}$ ; vẽ được đoạn thẳng AB dài 5 cm; nêu được tứ giác MNPQ có 4 cạnh (MN, NP, PQ, QM) và 4 đỉnh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình đường gấp khúc và tứ giác MNPQ, hỏi: “Đường gấp khúc này gồm mấy đoạn? Muốn biết cả đường dài bao nhiêu xăng-ti-mét em cần làm gì?”
Học sinh
HS quan sát, suy nghĩ 1 phút rồi trao đổi với bạn cùng bàn.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS vẽ đoạn thẳng AB dài 5 cm: “Đặt vạch 0 của thước trùng điểm A, đánh dấu điểm B tại vạch 5 cm rồi nối A với B.” GV quan sát và chỉnh tư thế cầm thước.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Gồm 3 đoạn; cộng 4 + 5 + 6 = 15 cm.” HS vẽ đoạn AB dài 5 cm vào vở và nêu: “Tứ giác MNPQ có 4 cạnh và 4 đỉnh.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi trình bày cách tính và cách vẽ; GV yêu cầu bạn nhận xét.
Học sinh
Đại diện cặp đôi trình bày: “Độ dài đường gấp khúc là tổng ba đoạn, bằng 15 cm.” Bạn nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: đoạn thẳng có 2 đầu mút; đường gấp khúc có độ dài bằng tổng các đoạn; tứ giác có 4 cạnh và 4 đỉnh; AB và BA là cùng một đoạn thẳng.
Học sinh
HS ghi nhớ và ghi vào vở các kiến thức chính.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Nhận biết hình khối quanh em

Mục tiêu

Nhận biết khối cầu, khối trụ, khối lập phương, khối hộp chữ nhật qua hình dạng chung của toàn bộ vật.

Nội dung

Trò chơi “Tìm đúng khối”. GV đưa lần lượt quả bóng, lon nước, con xúc xắc, hộp giày; HS gọi tên khối tương ứng và giải thích dựa trên hình dạng của cả vật.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng: quả bóng là khối cầu; lon nước là khối trụ; con xúc xắc là khối lập phương; hộp giày là khối hộp chữ nhật; giải thích được chi tiết trang trí không làm đổi loại khối.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ từng vật mẫu, hỏi: “Vật này giống khối nào em đã học?” Sau đó đặt câu hỏi: “Lon nước có in hình, có nắp, có phải là khối khác không?”
Học sinh
HS quan sát, sờ vật thật và giơ tay trả lời.
Giáo viên
GV gọi HS trả lời và yêu cầu giải thích ngắn gọn.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Quả bóng có dạng khối cầu.” “Lon nước có thân dạng ống nên là khối trụ.” “Con xúc xắc có 6 mặt vuông bằng nhau nên là khối lập phương.” “Hộp giày dài, các mặt là hình chữ nhật nên là khối hộp chữ nhật.” Với câu hỏi về lon nước: “Hình in không làm thay đổi hình dạng của vật, vẫn là khối trụ.”
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh”: đọc tên khối, HS chỉ nhanh vật tương ứng trong bộ vật mẫu.
Học sinh
HS chơi theo nhóm 4 và chỉ đúng vật theo tên khối được gọi.
Giáo viên
GV chốt: khi gọi tên khối, cần xét hình dạng của toàn bộ vật, không chỉ một mặt.
Học sinh
HS nhắc lại cách nhận biết khối.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập: đường gấp khúc và tứ giác

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về đoạn thẳng, đường gấp khúc, tứ giác để làm các bài tập trắc nghiệm và tính toán.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi (bài 1, 2, 4, 5, 8, 9). Hai bạn đổi phiếu, kiểm tra đáp án và giải thích lí do chọn.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 1 là 15 cm; bài 2 là B (4 cạnh); bài 4 là A (AB, BC, CD); bài 5 là 15 và 4; bài 8 là 8 cm; bài 9 là A, C, D (MN, NP, PQ). HS giải thích được vì sao MP không là cạnh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, đọc yêu cầu và nêu luật chơi: “Làm xong, đổi phiếu với bạn kiểm tra và giải thích lí do chọn đáp án.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và làm bài cá nhân khoảng 3 phút.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỏi từng cặp: “Vì sao em chọn đáp án này?” và nhắc: “Muốn tìm mỗi đoạn 8 cm trong đường dài 24 cm em có thể làm thế nào?”
Học sinh
HS trao đổi và trả lời dự kiến: “Tứ giác có 4 cạnh nên chọn B.” “Đoạn cần tìm: 8 + 8 + 8 = 24, nên mỗi đoạn dài 8 cm.” “MP nối hai đỉnh không kề nhau nên không là cạnh.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc đáp án, chiếu đáp án trên trang NeoEdu để đối chiếu.
Học sinh
HS đọc đáp án, nhận xét và sửa bài nếu sai.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: độ dài đường gấp khúc là tổng các đoạn; tứ giác có 4 cạnh và 4 đỉnh.
Học sinh
HS ghi nhớ và tự sửa lỗi trong phiếu.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Luyện tập: hình khối, đúng hay sai và bài toán có lời văn

Mục tiêu

Củng cố nhận biết khối, phân biệt khẳng định đúng sai về hình học và giải bài toán có lời văn về đường gấp khúc.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo nhóm đôi (bài 3, 6, 7, 10). Với bài 6, HS nối đồ vật với khối tương ứng; với bài 10, HS tóm tắt rồi giải.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 3 là A (viên bi tròn, khối cầu); bài 6 là quả bóng – khối cầu, lon nước – khối trụ, con xúc xắc – khối lập phương, hộp giày – khối hộp chữ nhật; bài 7 là a) Đ, b) S, c) Đ; bài 10 là 43 m (25 − 7 = 18 m; 25 + 18 = 43 m).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nhắc HS đọc kĩ đề, đặc biệt là câu “đúng hay sai” và bài toán có lời văn.
Học sinh
HS đọc đề, thảo luận nhóm đôi để chọn đáp án và trình bày phép tính.
Giáo viên
GV hỏi: “Đoạn thứ hai ngắn hơn 7 m thì tính thế nào?” và “Vì sao câu b) là sai?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Đoạn thứ hai dài 25 − 7 = 18 m, cả quãng đường là 25 + 18 = 43 m.” “Đường gấp khúc có thể có 3 đoạn trở lên nên câu b) sai.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đôi trình bày bài 10 và câu đúng sai; GV chiếu đáp án trên NeoEdu để đối chiếu.
Học sinh
HS trình bày, các nhóm khác nhận xét và điều chỉnh đáp án.
Giáo viên
GV chốt: có thể xác định khối bằng cách xét hình dạng chung của vật; bài toán đường gấp khúc cần cộng độ dài các đoạn.
Học sinh
HS ghi nhớ cách làm bài toán có lời văn.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Vận dụng: chỉ đường đến thư viện

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về đường gấp khúc và khối để vẽ, tính độ dài và mô tả đường đi trong thực tế.

Nội dung

Nhóm 4 HS vẽ trên giấy nháp sơ đồ đường đi từ cổng trường đến thư viện gồm 3 đoạn thẳng, độ dài các đoạn do nhóm chọn (ví dụ 4 cm, 5 cm, 6 cm). Tính tổng độ dài và nêu tên một vật trong lớp có dạng khối đã học.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ có 3 đoạn thẳng nối tiếp; tổng độ dài được tính đúng; nhóm nêu đúng tên khối của một vật trong lớp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các nhóm vẽ sơ đồ đường đi từ cổng trường đến thư viện qua 3 đoạn, tính độ dài cả đường và chỉ một vật trong lớp có dạng khối.”
Học sinh
Nhóm nhận nhiệm vụ, phân công người vẽ, người đo, người tính.
Giáo viên
GV đi quan sát các nhóm, nhắc HS dùng thước để đo đúng độ dài mỗi đoạn.
Học sinh
HS vẽ sơ đồ, ghi độ dài từng đoạn và tính tổng. Dự kiến: “Tổng độ dài là 4 + 5 + 6 = 15 cm.” “Cái hộp phấn có dạng khối hộp chữ nhật.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày sơ đồ và kết quả.
Học sinh
Đại diện nhóm chỉ trên sơ đồ, đọc độ dài từng đoạn và tổng độ dài; các nhóm khác nhận xét.
Giáo viên
GV khen ngợi, nhấn mạnh: đường gấp khúc được tạo bởi các đoạn nối tiếp và độ dài bằng tổng các đoạn.
Học sinh
HS lắng nghe và tự nhận xét về kết quả của nhóm mình.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Đường gấp khúc gồm các đoạn 4 cm, 5 cm, 6 cm. Độ dài của nó là bao nhiêu xăng-ti-mét?
Bài 2. Một hình tứ giác có mấy cạnh?

A. 3
B. 4
C. 5
Bài 4. Đường gấp khúc ABCD gồm những đoạn nào?
A. AB, BC, CD
B. AB, AC, AD
C. AB, BD, CD
Bài 5. Đường gấp khúc có 2 đoạn dài 7 cm và 8 cm, độ dài là ....... cm. Hình tứ giác có ....... đỉnh.
Bài 8. Một đường gấp khúc dài 24 cm gồm ba đoạn bằng nhau. Mỗi đoạn dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Bài 9. Chọn tên các đoạn là cạnh của tứ giác MNPQ trong hình (có thể chọn nhiều đáp án).
A. MN
B. MP
C. NP
D. PQ

Phiếu học tập số 2

Bài 3. Vật nào có dạng khối cầu?

A. Viên bi tròn
B. Hộp giày
C. Lon nước hình ống
Bài 6. Nối đồ vật với hình khối gần giống nó.
Quả bóng tròn ..... Khối cầu / Khối trụ / Khối lập phương / Khối hộp chữ nhật
Lon nước hình ống ..... (chọn khối)
Con xúc xắc đều ..... (chọn khối)
Hộp giày dạng hộp dài ..... (chọn khối)
Bài 7. Đúng hay sai?
a) Đoạn thẳng AB và đoạn thẳng BA là cùng một đoạn thẳng.
b) Một đường gấp khúc chỉ có thể gồm 2 đoạn thẳng.
c) Một hình tứ giác có 4 đỉnh.
Bài 10. Lan đi theo đường gấp khúc gồm đoạn thứ nhất 25 m và đoạn thứ hai ngắn hơn đoạn thứ nhất 7 m. Lan đi tất cả bao nhiêu mét?

Hướng dẫn về nhà

Tìm trong nhà 3 đồ vật có dạng khối đã học (khối cầu, khối trụ, khối lập phương, khối hộp chữ nhật); gọi tên khối và giải thích vì sao.
Trên giấy kẻ ô, vẽ một đường gấp khúc gồm 3 đoạn thẳng dài 3 cm, 4 cm, 5 cm; tính độ dài cả đường gấp khúc và ghi kết quả vào vở.
Vẽ một hình tứ giác, đánh dấu 4 đỉnh và ghi tên các cạnh; kiểm tra lại xem hình có đúng 4 cạnh, 4 đỉnh không.
Ôn lại bài 72 trên trang neoedu.vn/learn/2/math/bai-72-on-tap-hinh-hoc để làm thêm các bài tập tương tác.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.