ToánLớp 2Chủ đề 14. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 69. Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Tính đúng phép cộng, phép trừ có nhớ trong phạm vi 100 bằng cách đặt tính thẳng cột và tính từ hàng đơn vị.
Thử lại kết quả phép cộng bằng phép trừ, và thử lại kết quả phép trừ bằng phép cộng.
Xác định được số lớn, số bé trong bài toán có quan hệ “nhiều hơn”, “ít hơn” và chọn đúng phép tính để giải.
Tìm được số hạng, số bị trừ hoặc số trừ chưa biết trong các phép tính đơn giản.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao kết quả 46 + 28 = 74 là đúng khi thử lại bằng 74 − 28 = 46.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển được tình huống “Mai có 35 nhãn vở, nhiều hơn An 8 nhãn vở” thành phép tính 35 − 8 = 27 và tình huống xe buýt thành chuỗi phép tính.
Giải quyết vấn đề toán học: HS lựa chọn cách tính phù hợp (đổi 1 chục thành 10 đơn vị khi trừ có nhớ) và kiểm tra lại kết quả.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng thuật ngữ “số hạng”, “tổng”, “số bị trừ”, “số trừ”, “hiệu” khi trình bày bài làm.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự tính, tự thử lại kết quả bằng phép tính ngược và tự kiểm tra đáp án của mình trên phiếu.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp và nhóm, nêu được cách đặt tính, cách nhớ và lí do chọn phép tính.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đọc kĩ quan hệ giữa các số trong bài toán trước khi chọn phép tính, không chọn phép tính theo từ khóa.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ các bài tập trong phiếu và luyện tính nhanh trong trò chơi.
Trách nhiệm: HS kiểm tra lại bài của mình và của bạn trong nhóm, sửa lỗi đặt tính khi phát hiện.
Nhân ái: HS biết nhường nhau, giúp bạn yếu cùng hoàn thành nhiệm vụ nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi các bài tập 1 đến 10 (kèm đáp án ẩn để đối chiếu cuối giờ).
Bộ thẻ phép tính (mỗi thẻ ghi một phép tính 1 đến 8) và bộ thẻ kết quả để chơi trò chơi.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Bảng nhóm hoặc khăn trải bàn có 4 ô cho nhóm 4 HS.
Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-69-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-100. GV dùng trang này để trình chiếu ví dụ 46 + 28 ở hoạt động khám phá và cho HS luyện bài tương tác ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

Vở ô li, bút chì, bút màu, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ để viết kết quả nhanh.
Que tính hoặc ô vuông rời (nếu cần minh hoạ việc đổi 1 chục thành 10 đơn vị).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đua tài tính nhanh

Mục tiêu

Ôn lại cách tính nhẩm phép cộng, trừ trong phạm vi 100 và tạo không khí sôi nổi đầu giờ.

Nội dung

GV chiếu các phép tính 8 + 9 = ?, 15 − 8 = ?, 46 + 28 = ? (từ bài tập 1, 2, 3). HS viết kết quả vào bảng con trong thời gian ngắn, sau đó giơ bảng khi có hiệu lệnh.

Sản phẩm dự kiến

HS tính được nhanh các phép tính 8 + 9 = 17, 15 − 8 = 7 và nhận ra cần đặt tính khi phép tính có nhớ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: “Mỗi phép tính có 20 giây. Các em viết kết quả lên bảng con và giơ khi GV đếm 3, 2, 1.” GV chiếu lần lượt 8 + 9, 15 − 8, 46 + 28.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV quan sát, khen các nhóm giơ bảng nhanh và đúng. GV hỏi: “Vì sao phép 46 + 28 lại cần đặt tính?”
Học sinh
HS tính và giơ bảng. Dự kiến HS trả lời: “Vì 6 + 8 = 14 có nhớ 1 chục, nên phải đặt tính cho thẳng hàng.”
Giáo viên
GV chốt: phép tính không nhớ có thể tính nhẩm; phép tính có nhớ cần đặt tính và tính từ hàng đơn vị. GV dẫn vào bài.
Học sinh
HS nhắc lại cách tính và lắng nghe tên bài “Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đặt tính, tính và thử lại kết quả

Mục tiêu

HS nhớ lại cách đặt tính và tính phép cộng, phép trừ có nhớ; biết dùng phép tính ngược để thử lại kết quả.

Nội dung

Tính 46 + 28 và thử lại bằng 74 − 28. Tính 81 − 37 (đổi 1 chục thành 11 đơn vị). HS làm Phiếu học tập số 1 theo nhóm đôi.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1: 46 + 28 = 74, thử lại 74 − 28 = 46; 81 − 37 = 44, thử lại 44 + 37 = 81.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu ví dụ 46 + 28 trên trang NeoEdu, hướng dẫn đặt tính: “Đặt 46 ở trên, 28 ở dưới, các chữ số cùng hàng thẳng cột. Ta tính từ đâu?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời: “Tính từ hàng đơn vị.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “6 + 8 bằng bao nhiêu? Viết 4, nhớ 1 chục sang hàng chục.” Sau đó GV hỏi: “Thử lại bằng cách nào?” Tiếp theo GV giao nhóm đôi làm 81 − 37 và yêu cầu nêu cách đổi 1 chục.
Học sinh
HS trả lời: “6 + 8 = 14, viết 4 nhớ 1; 4 + 2 + 1 = 7, được 74.” Thử lại: “74 − 28 = 46, đúng.” Với 81 − 37, dự kiến HS nói: “Lấy 1 chục đổi thành 10 đơn vị, 11 − 7 = 4; còn 7 chục − 3 chục = 4 chục, được 44.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi lên trình bày bài làm trên bảng, các bạn khác nhận xét. GV hỏi: “Bạn nào thấy cách thử lại rất tiện? Vì sao?”
Học sinh
HS trình bày, nhận xét. Dự kiến HS trả lời: “Thử lại bằng phép trừ giúp kiểm tra kết quả vì nếu đúng thì lấy kết quả trừ đi số đã cộng sẽ ra số ban đầu.”
Giáo viên
GV chốt các bước: đặt tính thẳng cột, tính từ hàng đơn vị, nhớ đúng; phép cộng thử lại bằng phép trừ, phép trừ thử lại bằng phép cộng.
Học sinh
HS ghi nhớ các bước và sửa bài của mình trong Phiếu học tập số 1 nếu sai.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Đọc quan hệ trước khi chọn phép tính

Mục tiêu

HS phân biệt được số lớn và số bé trong bài toán có quan hệ “nhiều hơn”, “ít hơn”, từ đó chọn đúng phép cộng hoặc phép trừ.

Nội dung

Bài toán: Mai có 35 nhãn vở, nhiều hơn An 8 nhãn vở. An có bao nhiêu nhãn vở? HS làm Phiếu học tập số 2: xác định số đã biết, số cần tìm và chọn phép tính.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 2, giải thích được: An ít hơn Mai nên 35 − 8 = 27 (nhãn vở), không cộng vì đang tìm số bé.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán “Mai có 35 nhãn vở, nhiều hơn An 8 nhãn vở”. GV hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Mai có 35 nhãn vở, Mai nhiều hơn An 8 nhãn vở. Hỏi An có bao nhiêu nhãn vở.”
Giáo viên
GV đặt câu hỏi gợi mở: “Mai nhiều hơn, vậy Mai là số lớn hay số bé? An có ít hơn không? Vậy đang tìm số lớn hay số bé?” Sau đó GV cho nhóm 4 thảo luận Phiếu số 2 và tìm thêm một bài toán có từ “nhiều hơn” nhưng phải dùng phép trừ.
Học sinh
HS thảo luận. Dự kiến HS trả lời: “Mai là số lớn, An là số bé. Đang tìm số bé nên lấy số lớn trừ đi 8: 35 − 8 = 27.” Có nhóm nói sai: “Nhiều hơn nên cộng, 35 + 8 = 43”, GV cần dừng lại để các bạn kiểm tra lại quan hệ.
Giáo viên
GV mời một nhóm báo cáo, cả lớp kiểm tra bằng cách đặt câu hỏi: “Nếu An có 43 nhãn vở thì An có nhiều hơn Mai không?”
Học sinh
HS trả lời: “Không, An sẽ nhiều hơn Mai, trái với đề bài. Vậy 43 là sai.”
Giáo viên
GV chốt: không chọn phép tính theo từ khóa. Cần xác định đang tìm số lớn hay số bé, rồi chọn phép tính phù hợp.
Học sinh
HS ghi vào vở: “An ít hơn Mai 8 nhãn vở: 35 − 8 = 27 (nhãn vở).”

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tính và chọn đáp án đúng

Mục tiêu

Củng cố kĩ năng tính phép cộng, trừ có nhớ, tìm kết quả bằng 100 và nhận biết phép tính đúng, sai.

Nội dung

Hoàn thành bài 1 đến 5 và bài 8 trong nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Đề: 8 + 9 = ?; 15 − 8 = ?; 46 + 28 = ?; 81 − 37 = ?; Phép tính nào có kết quả bằng 100: A. 56 + 34, B. 67 + 33, C. 92 − 8; Đúng hay sai: a) 54 − 19 = 35; b) 36 + 27 = 53; c) 45 + 55 = 100.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 17; 7; 74; 44; chọn B (67 + 33 = 100); a) Đúng, b) Sai (36 + 27 = 63), c) Đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành nhóm 4, phát khăn trải bàn có 4 ô tương ứng 4 bạn. Mỗi bạn nhận 1 câu hỏi để giải ở ô của mình trước, rồi đối chiếu trong nhóm.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, mỗi bạn làm một ô và nêu cách tính bằng lời.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra bằng phép tính ngược với bài 3 và 4. Hỏi nhóm nào gặp khó khăn ở câu 4 (81 − 37).
Học sinh
HS tính, đối chiếu. Dự kiến HS trả lời: “Đổi 1 chục thành 10 đơn vị để 1 + 10 = 11, rồi 11 − 7 = 4.” Với câu 8b, HS trả lời: “36 + 27 = 63 chứ không phải 53, nên sai.”
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm trình bày kết quả, cả lớp giơ bảng con đáp án “Đ” hoặc “S” và giải thích lỗi nếu chọn sai.
Học sinh
HS báo cáo kết quả và nhận xét bài bạn. Dự kiến HS trả lời: “Phép 67 + 33 có tổng là 100, nên chọn B.”
Giáo viên
GV chốt đáp án và nhấn mạnh: khi làm đúng sai hoặc chọn đáp án, cần tính lại rồi so sánh, không đoán.
Học sinh
HS sửa lỗi trong vở và ghi đáp án đúng.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Điền số và nối kết quả

Mục tiêu

HS tìm số chưa biết trong phép tính và tính đúng các phép tính nhiều bước để nối với kết quả.

Nội dung

Bài 6: Điền số thích hợp: ? + 26 = 70; 63 − ? = 28. Bài 7: Nối phép tính với kết quả: 38 + 17 − 55; 70 − 26 − 44; 29 + 38 − 67; 90 − 18 − 72. HS làm trực tiếp trên trang NeoEdu theo nhóm và ghi lại kết quả vào vở.

Sản phẩm dự kiến

Bài 6: 44 và 35 (70 − 26 = 44; 63 − 28 = 35). Bài 7: 38 + 17 − 55; 70 − 26 − 44; 29 + 38 − 67; 90 − 18 − 72 lần lượt nối với 55, 44, 67, 72 (các phép tính đều được tính theo đúng thứ tự).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài 6 và bài 7 trên trang NeoEdu, nêu yêu cầu: “Tìm số hạng chưa biết thì lấy tổng trừ số hạng kia; tìm số trừ chưa biết thì lấy số bị trừ trừ hiệu.”
Học sinh
HS đọc yêu cầu, nhắc lại cách tìm số hạng và số trừ chưa biết.
Giáo viên
GV cho các nhóm làm bài tương tác trên máy hoặc bảng, sau đó hỏi: “Bài 7, phép tính 38 + 17 − 55 sẽ tính theo thứ tự nào?”
Học sinh
HS tính: 70 − 26 = 44, 63 − 28 = 35. Dự kiến HS trả lời với bài 7: “Tính từ trái sang phải: 38 + 17 = 55 rồi nối với 55.”
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày đáp án bài 6 và bài 7, cả lớp nhận xét. GV hỏi: “Vì sao nối 90 − 18 − 72 với 72?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến HS trả lời: “90 − 18 = 72, rồi 72 − 72 = 0? Không, phải tính 90 − 18 = 72, giữ 72 nên nối với 72 vì đề bài 90 − 18 − 72 có kết quả 72 ở bước cuối.”
Giáo viên
GV chốt: tính theo thứ tự từ trái sang phải, cẩn thận với số chưa biết. Nhắc HS kiểm tra lại đáp án bằng phép tính ngược.
Học sinh
HS ghi vở đáp án đúng và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đóng vai hành khách xe buýt

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng, phép trừ để giải bài toán thực tế về số người lên và xuống xe.

Nội dung

Bài 10: Xe có 42 người. Ở bến, 15 người xuống và 9 người lên. Xe có bao nhiêu người sau đó? Nhóm đóng vai nhân viên bán vé và hành khách, mỗi bạn nói một bước tính. Về nhà: viết một bài toán về việc có thêm hoặc bớt đồ dùng trong lớp rồi giải.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 42 − 15 = 27 (người sau khi xuống); 27 + 9 = 36 (người). HS viết được một bài toán thực tế và lời giải tương ứng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc tình huống xe buýt và nêu nhiệm vụ đóng vai: “Một bạn làm nhân viên đếm số người, các bạn khác làm hành khách, cả nhóm cùng tính.”
Học sinh
HS nhận vai, đọc đề và xác định số đã biết: 42 người, 15 người xuống, 9 người lên.
Giáo viên
GV hỏi gợi mở: “Lúc đầu có 42 người, sau khi 15 người xuống thì còn bao nhiêu? Sau khi 9 người lên thì sao?”
Học sinh
HS tính: “42 − 15 = 27 người, rồi 27 + 9 = 36 người.” Một số HS có thể nói: “Phép tính phải làm theo đúng thứ tự thời gian xe đi đến bến.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đóng vai trình bày. GV hỏi: “Nếu làm 42 + 15 + 9 thì có đúng không? Vì sao?”
Học sinh
HS trả lời: “Không đúng, vì 15 người xuống thì phải trừ đi, không được cộng.”
Giáo viên
GV chốt: khi người xuống thì trừ, khi người lên thì cộng. GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi vở lời giải và nhận nhiệm vụ viết bài toán cho bạn trong lớp giải.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Đặt tính rồi tính và thử lại:

46 + 28 = ? Thử lại: 74 − 28 = ?
81 − 37 = ? Thử lại: ? + 37 = 81

Bài 2. Điền số vào ô trống trong cách tính:

Hàng đơn vị: 6 + 8 = 14, viết ...., nhớ ....
Hàng chục: 4 + 2 + ...., được ....

Bài 3. Trả lời:

Vì sao nên thử lại kết quả phép cộng bằng phép trừ?

Phiếu học tập số 2

Bài toán: Mai có 35 nhãn vở, nhiều hơn An 8 nhãn vở. An có bao nhiêu nhãn vở?

Số đã biết: .........
Đang tìm số lớn hay số bé? ..........
Phép tính đã chọn: ..........
Đáp số: .......... nhãn vở

Giải thích: Vì sao không chọn phép cộng?
..............................

Bài tập bổ sung: Lan có nhiều hơn Hoa 12 quyển vở. Lan có 40 quyển vở. Hoa có bao nhiêu quyển vở?

Hướng dẫn về nhà

Làm lại bài 1 đến bài 4 trong Phiếu học tập số 1, mỗi phép tính kiểm tra lại bằng phép tính ngược.
Đọc lại bài toán về Mai và An, tự viết giải thích bằng một câu vì sao bài này dùng phép trừ.
Vận dụng thực tế: Hỏi người thân một tình huống mua bán hoặc cho – nhận đồ vật có số lượng dưới 100 rồi viết thành một bài toán và phép tính giải. Mang vào lớp chia sẻ với bạn cùng bàn.
Trên trang NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-69-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-100), chơi phần bài tập tương tác để tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.