ToánLớp 2Chủ đề 2. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 20

Giáo án Bài 7. Phép cộng (qua 10) trong phạm vi 20

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách làm tròn 10: tách số thứ hai thành hai phần, một phần để làm tròn số thứ nhất thành 10, rồi cộng phần còn lại.
Thực hiện được phép cộng qua 10 trong phạm vi 20 bằng cách làm tròn 10, ví dụ $9 + 5 = 9 + 1 + 4 = 14$ .
Vận dụng được phép cộng qua 10 để giải bài toán thực tế có một phép tính cộng trong phạm vi 20.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao $8 + 5$ phải tách $5 = 2 + 3$ chứ không tách $5 = 1 + 4$ .
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn phép cộng $9 + 5$ bằng chấm trong khung mười ô và chuyển tình huống “có 8 con gà mái và 5 con gà trống” thành phép tính $8 + 5$ .
Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn cách tách số phù hợp để làm tròn 10 và tính nhanh các phép tính như $7 + 6$ , $9 + 6$ , $8 + 4$ .
Giao tiếp toán học: HS trình bày được các bước làm tròn 10 bằng lời nói và bằng phép tính viết gọn, dùng đúng kí hiệu $=$ , $>$ , $<$ .
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng khung mười ô, chấm hoặc que tính và bảng con để minh hoạ và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát khung mười ô, tự ghi nhớ bảng số cần thêm để tròn 10 và tự kiểm tra kết quả của mình bằng cách tính lại.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, nói cho bạn nghe cách tách số và cách làm tròn 10; nhận xét bài làm của bạn bằng câu có lí do.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm nhiều cách tách số khác nhau, chọn cách tính thuận tiện nhất (cộng số lớn trước) và tự đặt đề toán đơn giản từ tình huống thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ các bài tập trong phiếu và hoàn thành bài toán tự đặt trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc của nhóm, kiểm tra kết quả của bạn và báo cáo đúng kết quả.
Trung thực: HS nhận ra lỗi sai của mình khi tách số sai và sửa lại, không che giấu kết quả sai khi kiểm tra chéo.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Toán 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 7.
Bảng phụ hoặc slide vẽ hai khung mười ô, có 9 chấm đỏ và 5 chấm xanh; hình 8 chấm đỏ và 6 chấm xanh.
Bảng mẹo nhớ: số thứ nhất 9, 8, 7, 6 và số cần thêm để tròn 10 là 1, 2, 3, 4.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi), que tính hoặc chấm tròn rời để minh hoạ.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-7-phep-cong-qua-10-trong-pham-vi-20 (dùng để chiếu ví dụ và cho HS kiểm tra bài tập tương tác ở phần luyện tập).

2. Học sinh

Vở ô li, bút chì, bút màu đỏ và xanh.
Bảng con và bút dạ.
Khung mười ô bằng giấy (mỗi cặp một khung), 14 chấm tròn hoặc que tính rời gồm 9 que đỏ và 5 que xanh (hoặc tương đương).
Phiếu học tập số 1 (một phiếu cho mỗi cặp đôi).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi Ai nhanh hơn

Mục tiêu

Ôn phép cộng trong phạm vi 10 và nhận biết số cần thêm để được 10, tạo tình huống dẫn vào bài học.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc lần lượt các số 9, 8, 7, 6 và hỏi số nào cộng với số đó để được 10. HS viết đáp án lên bảng con và giơ lên khi có tín hiệu. Sau đó GV hỏi: “Nếu có 9 + 5 thì phải tách 5 thế nào để 9 thành 10?”.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc nhanh và viết đúng số cần thêm để được 10 với các số 9, 8, 7, 6 (lần lượt là 1, 2, 3, 4) trên bảng con; HS nêu được ý tưởng “tách số để tròn 10”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phổ biến luật chơi: GV đọc số, HS viết số cần thêm để được 10 lên bảng con, ai giơ bảng đúng và nhanh nhất thì được khen.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi và chuẩn bị bảng con, bút dạ.
Giáo viên
GV đọc lần lượt: “Số nào cộng với 9 được 10?”, “Số nào cộng với 8 được 10?”, “Số nào cộng với 7 được 10?”, “Số nào cộng với 6 được 10?”.
Học sinh
HS viết số vào bảng con và giơ lên. Dự kiến HS trả lời: 9 cần 1; 8 cần 2; 7 cần 3; 6 cần 4.
Giáo viên
GV hỏi: “Số 9 cần thêm 1 để được 10, vậy 9 + 5 thì ta nên tách số 5 thành mấy phần?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Tách 5 thành 1 và 4, vì 9 cộng 1 được 10.”
Giáo viên
GV khen những HS trả lời nhanh và đúng, dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học cách cộng qua 10.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học “Phép cộng (qua 10) trong phạm vi 20”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Khám phá 9 + 5 bằng khung mười ô

Mục tiêu

Hình thành ý tưởng làm tròn 10 thông qua hoạt động trực quan với khung mười ô.

Nội dung

GV chiếu hình 9 chấm đỏ và 5 chấm xanh xếp trong hai khung mười ô. Cặp đôi dùng khung mười ô bằng giấy và chấm tròn để xếp lại: 9 chấm đỏ vào khung thứ nhất, 5 chấm xanh vào khung. Nhiệm vụ: đếm xem khung thứ nhất còn trống mấy ô; lấy bao nhiêu chấm xanh để lấp đầy khung; còn lại bao nhiêu chấm; tính $9 + 5$ .

Sản phẩm dự kiến

HS xếp được chấm vào khung mười ô, nói được: khung thứ nhất còn trống 1 ô, lấy 1 chấm xanh để được 10, còn 4 chấm xanh, nên $9 + 5 = 14$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình 9 chấm đỏ và 5 chấm xanh, nêu câu hỏi: “Có tất cả bao nhiêu chấm? Làm sao em tính nhanh được?”. GV chia lớp thành cặp đôi, phát khung mười ô và chấm tròn.
Học sinh
HS nhận đồ dùng, nhận nhiệm vụ và xếp 9 chấm đỏ vào khung thứ nhất.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: “Khung thứ nhất còn trống mấy ô?”, “Muốn đầy khung thì cần lấy mấy chấm xanh?”, “Còn lại mấy chấm xanh?”.
Học sinh
HS xếp 5 chấm xanh. Dự kiến HS trả lời: khung còn trống 1 ô; lấy 1 chấm xanh được 10; còn 4 chấm xanh.
Giáo viên
GV mời 2 cặp lên bảng hoặc chỉ trên hình chiếu, yêu cầu HS nói rõ: “10 và 4 là bao nhiêu?”.
Học sinh
HS trình bày: “Có 10 ở khung và 4 chấm xanh còn lại, 10 và 4 là 14, nên $9 + 5 = 14$ .” Các cặp khác nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: “Khi lấp đầy khung mười ô, ta được số 10 rất dễ tính. Đó là ý tưởng làm tròn 10.” GV viết lên bảng: $9 + 5 = 14$ .
Học sinh
HS ghi vào vở: $9 + 5 = 14$ và nhắc lại cách làm tròn 10 bằng khung mười ô.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 13 phút

Cách làm tròn 10 và mẹo nhớ

Mục tiêu

Hình thành các bước làm tròn 10, ghi nhớ bảng số cần thêm và vận dụng để tính $8 + 6$ , $7 + 8$ , $6 + 5$ .

Nội dung

GV hướng dẫn các bước làm tròn 10 qua $9 + 5$ : tách 5 thành 1 và 4; $9 + 1 = 10$ ; $10 + 4 = 14$ ; viết gọn $9 + 5 = 9 + 1 + 4 = 14$ . Sau đó làm $8 + 6$ (8 cần 2, tách 6 = 2 + 4). Cuối cùng cùng HS lập bảng mẹo nhớ (9 cần 1; 8 cần 2; 7 cần 3; 6 cần 4) và nêu quy tắc: đổi chỗ hai số hạng thì tổng không đổi, nên cộng số lớn trước.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được 3 bước làm tròn 10; hoàn thành bảng mẹo nhớ trong vở; tính đúng $8 + 6 = 14$ và $7 + 8 = 15$ ; nhận ra lỗi tách số sai thường gặp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu ví dụ $9 + 5$ và $8 + 6$ trên trang bài học NeoEdu, hướng dẫn HS đọc các bước: “Bước 1: số nào cần thêm để tròn 10? Bước 2: tách số còn lại. Bước 3: cộng tiếp.”
Học sinh
HS theo dõi, đọc thầm các bước và ghi nhớ.
Giáo viên
GV hỏi: “Trong $8 + 6$ , số 8 cần thêm mấy để được 10? Vậy tách 6 thế nào?”. GV đưa ra quan niệm sai: “Có bạn tách $8 + 5$ thành $8 + 1 + 4$ , bạn nghĩ có đúng không?”.
Học sinh
HS trả lời: 8 cần thêm 2; tách 6 = 2 + 4; $8 + 2 = 10$ ; $10 + 4 = 14$ . Với câu hỏi về bạn tách sai, HS trả lời dự kiến: “Sai, vì 8 cần 2 chứ không phải 1.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS lập bảng mẹo nhớ trong vở và hỏi: “Vì sao nên cộng số lớn trước?”, “Đổi chỗ $5 + 9$ thành $9 + 5$ thì kết quả có đổi không?”.
Học sinh
HS điền bảng: 9 cần 1; 8 cần 2; 7 cần 3; 6 cần 4. HS trả lời dự kiến: “Vì số lớn gần 10 hơn, tách số bé dễ hơn; đổi chỗ thì tổng vẫn bằng 14.”
Giáo viên
GV chốt khái niệm: “Làm tròn 10 là thêm vào một số cho đủ 10 rồi cộng tiếp phần còn lại.” GV nhấn mạnh: “Đừng quên cộng phần còn lại sau khi đã tròn 10.”
Học sinh
HS đọc khái niệm trong vở, nhắc lại ghi nhớ: “Cộng qua 10: tách số thứ hai để làm tròn 10 với số thứ nhất, rồi cộng phần còn lại.”

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Luyện tập tính theo cách làm tròn 10

Mục tiêu

Vận dụng cách làm tròn 10 để tính nhẩm, điền số và so sánh các tổng trong phạm vi 20.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, lần lượt làm các bài sau. Bài 1: quan sát hình, tính $9 + 4$ . Bài 2: tính $8 + 5$ bằng cách điền vào chỗ trống: tách 5 = 2 + {{1}}; $8 + 2 = 10$ ; $10 + 3 = {{2}}$ . Bài 3: tính $7 + 6$ bằng cách làm tròn 10. Bài 4: điền dấu $>$ , $<$ , $=$ vào chỗ trống: $9 + 6$ ? 14; $8 + 4$ ? 12; $7 + 8$ ? 16. Khi chữa bài, GV cho các cặp đối chiếu bằng bảng con.

Sản phẩm dự kiến

Bài 1: $9 + 4 = 13$ (lấy 1 chấm xanh được 10, còn 3, $9 + 4 = 9 + 1 + 3 = 13$ ). Bài 2: 3 và 13 ( $8 + 2 = 10$ , $10 + 3 = 13$ ). Bài 3: $7 + 6 = 13$ ( $7 + 3 = 10$ , $10 + 3 = 13$ ). Bài 4: $9 + 6 = 15 > 14$ ; $8 + 4 = 12$ (dấu =); $7 + 8 = 15 < 16$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các cặp đôi làm bài 1 đến bài 4 trong sách và viết kết quả vào vở. Bạn thứ nhất làm, bạn thứ hai kiểm tra bằng cách tính lại theo cách làm tròn 10.”
Học sinh
HS mở sách, đọc đề, nhận nhiệm vụ cùng bạn.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý khi cần: “Số nào cần thêm để tròn 10? Em đã tách số nào thành hai phần?”.
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến lỗi: HS tách $8 + 5$ thành $8 + 1 + 4$ ; GV hướng dẫn HS sửa lại thành $8 + 2 + 3$ .
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày bài 2 và bài 4, yêu cầu nói rõ cách làm: “Vì sao em điền 3 vào chỗ trống?”.
Học sinh
HS trình bày: “Vì 8 cần thêm 2, nên 5 tách thành 2 và 3; $8 + 2 = 10$ , $10 + 3 = 13$ .” Các cặp khác nhận xét và chữa bài.
Giáo viên
GV chốt đáp án và lưu ý: “Khi so sánh, hãy tính kết quả trước rồi mới so sánh.”
Học sinh
HS sửa bài vào vở, đánh dấu những bài làm sai để rút kinh nghiệm.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Nối phép tính, chọn đáp án và sắp xếp kết quả

Mục tiêu

Củng cố kĩ năng tính cộng qua 10 qua các dạng bài nối, đúng sai, chọn đáp án và sắp xếp kết quả.

Nội dung

Các cặp đôi làm Phiếu học tập số 1 gồm các bài: nối phép tính với kết quả; đúng hay sai; chọn phép tính có kết quả bằng 15; sắp xếp các phép tính theo kết quả từ bé đến lớn; tìm số thích hợp ở ô trống trong $? + 7 = 16$ . Sau khi làm xong, GV cho cả lớp chữa bằng bảng con.

Sản phẩm dự kiến

Nối: $9 + 3 – 12$ ; $8 + 6 – 14$ ; $7 + 4 – 11$ ; $6 + 9 – 15$ . Đúng/sai: a) Đ; b) S; c) Đ; d) S. Chọn đáp án: A ( $8 + 7 = 15$ ). Sắp xếp: $9 + 2$ (11), $7 + 5$ (12), $8 + 6$ (14), $9 + 8$ (17). Tìm số: B, số cần tìm là 9 ( $9 + 7 = 16$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, nêu yêu cầu: “Làm lần lượt từng bài, bài nào khó thì thảo luận với bạn trong cặp.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và làm việc theo cặp đôi.
Giáo viên
GV quan sát, nhắc HS: “Với bài sắp xếp, hãy tính kết quả từng phép tính trước.”
Học sinh
HS làm phiếu, thảo luận và tính kết quả. Dự kiến HS trả lời: $9 + 2 = 11$ , $7 + 5 = 12$ , $8 + 6 = 14$ , $9 + 8 = 17$ .
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả bài đúng sai và bài tìm số. GV hỏi: “Vì sao $5 + 8 = 12$ là sai?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Vì $5 + 8 = 8 + 2 + 3 = 13$ , không phải 12.”
Giáo viên
GV chốt đáp án đúng, khen những cặp làm đúng và tự kiểm tra được kết quả.
Học sinh
HS chữa lỗi sai trên phiếu và ghi kết quả đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Giải bài toán thực tế về chuồng gà

Mục tiêu

Vận dụng phép cộng qua 10 để giải bài toán thực tế và tự đặt được bài toán đơn giản.

Nội dung

GV nêu bài toán: “Trong chuồng có 8 con gà mái và 5 con gà trống. Hỏi chuồng có tất cả bao nhiêu con gà?”. HS phân tích đề, lập phép tính, tính bằng cách làm tròn 10 và trình bày lời giải. Sau đó HS thực hành đặt đề: mỗi cặp viết một bài toán tương tự với hai nhóm đồ vật khác (ví dụ 7 quả cam và 6 quả táo) rồi đổi cho bạn giải.

Sản phẩm dự kiến

Bài giải: Số con gà có tất cả là $8 + 5 = 8 + 2 + 3 = 13$ (con gà). Đáp số: 13 con gà. HS viết được một bài toán mới, kèm lời giải đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài toán về chuồng gà và hướng dẫn HS tìm hiểu đề: “Bài toán cho biết gì? Hỏi gì? Muốn tìm tất cả, ta làm phép tính gì?”.
Học sinh
HS đọc đề, trả lời: cho 8 con gà mái và 5 con gà trống; hỏi tất cả có bao nhiêu con gà; làm phép cộng.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS viết lời giải: “Ghi phép tính, tính bằng cách làm tròn 10, rồi viết đáp số.” GV yêu cầu các cặp đặt đề toán mới và đổi đề cho nhau.
Học sinh
HS viết lời giải vào vở: Bài giải: $8 + 5 = 8 + 2 + 3 = 13$ (con gà). Đáp số: 13 con gà. Các cặp đặt đề, ví dụ: “Có 7 quả cam và 6 quả táo, có tất cả bao nhiêu quả?”.
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc đề mình đặt và bạn giải, yêu cầu nhận xét về cách tách số và lời giải.
Học sinh
HS đọc đề và trình bày lời giải; các bạn nhận xét: “Bạn tách đúng, lời giải có đáp số.”
Giáo viên
GV chốt cách giải bài toán có lời văn: tìm hiểu đề, lập phép tính, tính, trả lời. Giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ các bước giải bài toán và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Nối phép tính với kết quả đúng:

$9 + 3$ với 12
$8 + 6$ với 14
$7 + 4$ với 11
$6 + 9$ với 15

Bài 2. Đúng hay sai? Viết Đ hoặc S:

a) $9 + 9 = 18$
b) $5 + 8 = 12$
c) $7 + 5 = 12$
d) $6 + 6 = 13$

Bài 3. Phép tính nào có kết quả bằng 15? Khoanh vào chữ cái đúng.

A. $8 + 7$
B. $9 + 5$
C. $6 + 8$

Bài 4. Sắp xếp các phép tính theo kết quả từ bé đến lớn:

$8 + 6$
$9 + 2$
$9 + 8$
$7 + 5$

Bài 5. Số nào thích hợp với dấu ?
? + 7 = 16

A. 8
B. 9
C. 7

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 1, bài 5 và bài 10 trong sách Toán 2 (phần bài tập của bài 7) vào vở ô li.
Hoàn thành bảng mẹo nhớ làm tròn 10 bằng cách viết lại từ trí nhớ: số thứ nhất 9, 8, 7, 6 và số cần thêm để được 10.
Quan sát trong nhà hoặc trong lớp, tìm hai nhóm đồ vật có tổng số lượng trong phạm vi 20 (ví dụ: số bút màu xanh và đỏ), viết một phép tính cộng qua 10 tương ứng và tính bằng cách làm tròn 10.
Đố người thân một bài toán cộng qua 10 do em đặt, hướng dẫn người thân tách số để làm tròn 10 và ghi lại kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.