ToánLớp 2Chủ đề 12. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000

Giáo án Bài 60. Phép cộng (có nhớ) trong phạm vi 1000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Thực hiện được phép cộng có nhớ một lần sang hàng chục trong phạm vi 1000, ví dụ $247 + 135$ .
Thực hiện được phép cộng có nhớ một lần sang hàng trăm trong phạm vi 1000, ví dụ $362 + 175$ .
Giải thích được vì sao hàng chục hoặc hàng trăm được nhớ 1 khi tổng hai chữ số của hàng đó từ 10 trở lên.
Vận dụng được phép cộng có nhớ để giải bài toán thực tế về số lượng học sinh, số thùng hàng, độ dài.
Tư duy và lập luận toán học: HS nêu lí do 12 đơn vị được viết thành 2 đơn vị và nhớ 1 chục sang hàng chục.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán về cuộc sống (hai xe chở hàng, hai nhóm học sinh) thành phép cộng có nhớ.
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định hàng nào có nhớ, cộng thêm số nhớ và kiểm tra kết quả bằng ước lượng.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết và nói được cách tính theo từng hàng bằng câu đầy đủ như 'đơn vị 7 cộng 5 bằng 12, viết 2 nhớ 1'.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng cài, thẻ số và bảng con để đặt tính và thao tác với các hàng số.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đặt tính, tự kiểm tra kết quả bằng cách ước lượng nhanh và đối chiếu với đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi và nhóm để giải thích cách nhớ số, cách ghi số ở từng hàng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách đặt tính đúng và phát hiện lỗi sai khi quên cộng số nhớ.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực đặt tính và làm đủ các bài tập trong phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS tự kiểm tra lại bài làm, không bỏ quên số nhớ và báo cáo trung thực kết quả của nhóm.
Trung thực: HS nhận ra lỗi sai của bản thân hoặc bạn, sửa lỗi và ghi lại kết quả đúng một cách thật thà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi sẵn phép tính $247 + 135$ , $362 + 175$ và đề bài tập.
Bộ thẻ số 0 đến 9 và thẻ dấu $+$ , $=$ , $>$ , $<$ dùng để gắn lên bảng.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho từng nhóm.
Bảng cài hoặc bảng phụ kẻ sẵn cột trăm, chục, đơn vị.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/2/math/bai-60-phep-cong-co-nho-trong-pham-vi-1000 (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác dùng để kiểm tra nhanh và chiếu minh hoạ phép tính đặt dọc).

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ và khăn lau.
Vở ô li, bút chì, thước kẻ.
Bộ thẻ số 0 đến 9 (nếu có) để thao tác đặt tính.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 do nhóm nhận từ GV.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Đố bạn tính nhanh

Mục tiêu

Ôn lại cách cộng hai số có ba chữ số không nhớ và cộng hai số có hai chữ số có nhớ, tạo tâm thế vào bài.

Nội dung

Trò chơi 'Ai tính nhanh'. GV đọc lần lượt các phép tính $124 + 205$ , $31 + 49$ , $256 + 312$ . HS giơ bảng con ghi kết quả. Sau đó GV hỏi: 'Phép tính nào phải nhớ? Vì sao?' (Tiết 1)

Sản phẩm dự kiến

HS ghi đúng kết quả $329$ , $80$ , $568$ và nêu được phép tính $31 + 49$ có nhớ 1 sang hàng chục.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: 'Cô đọc phép tính, các con viết kết quả vào bảng con và giơ lên thật nhanh.' GV đọc phép tính $124 + 205$ .
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, viết kết quả vào bảng con.
Giáo viên
GV đọc tiếp $31 + 49$ và $256 + 312$ . GV quan sát, nhắc HS đặt thẳng hàng các chữ số khi tính.
Học sinh
HS tính và giơ bảng. Dự kiến: $124 + 205 = 329$ ; $31 + 49 = 80$ ; $256 + 312 = 568$ .
Giáo viên
GV hỏi: 'Phép tính $31 + 49$ có gì khác với hai phép còn lại?' GV dẫn dắt: 'Đúng rồi, phép tính này có hàng đơn vị được 10 hoặc hơn 10, ta sẽ học cách tính như vậy trong bài hôm nay.'
Học sinh
HS trả lời: 'Có nhớ sang hàng chục.' HS lắng nghe và nhắc lại tên bài: Phép cộng có nhớ.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Khám phá: Nhớ sang hàng chục

Mục tiêu

HS hình thành cách thực hiện phép cộng có nhớ sang hàng chục qua ví dụ $247 + 135$ .

Nội dung

HS quan sát phép tính $247 + 135$ đặt dọc, làm theo cặp đôi với bảng cài. Trình tự: đơn vị, chục, trăm. Đối chiếu với ước lượng $250 + 130 = 380$ để kiểm tra kết quả. Ghi kết quả vào vở. (Tiết 1)

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: hàng đơn vị $7 + 5 = 12$ , viết 2 nhớ 1; hàng chục $4 + 3 + 1 = 8$ ; hàng trăm $2 + 1 = 3$ ; kết quả $247 + 135 = 382$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết phép tính $247 + 135$ lên bảng dưới dạng đặt dọc và hỏi: 'Các con đặt tính thế nào để các chữ số cùng hàng thẳng cột?' GV yêu cầu cặp đôi cài đặt tính bằng thẻ số.
Học sinh
HS đặt số 247 và 135 thẳng cột theo hàng trăm, chục, đơn vị, cài dấu $+$ và gạch ngang.
Giáo viên
GV hỏi: 'Bắt đầu tính từ hàng nào? Vì sao?' Dự kiến HS trả lời: 'Hàng đơn vị, vì cộng từ phải sang trái.' GV hỏi tiếp: '7 cộng 5 bằng bao nhiêu? 12 đơn vị bằng mấy chục và mấy đơn vị?'
Học sinh
HS trả lời: 'Hàng đơn vị, vì cộng từ phải sang trái.' 'Bằng 12.' '12 đơn vị bằng 1 chục và 2 đơn vị.' GV hướng dẫn HS viết 2 vào hàng đơn vị và ghi nhỏ 1 phía trên hàng chục.
Giáo viên
GV hỏi: 'Hàng chục tính thế nào? Có cần cộng số nhớ không?' GV mời một cặp trình bày cách tính hàng chục và hàng trăm.
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: '4 cộng 3 bằng 7, thêm 1 nhớ là 8, viết 8.' '2 cộng 1 bằng 3, viết 3.' Cặp đôi khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV hỏi: 'Kết quả $247 + 135$ bằng bao nhiêu? Ước lượng $250 + 130$ bằng 380, kết quả 382 có hợp lí không?' GV chốt: hàng nào được 10 hoặc hơn 10 thì viết chữ số đơn vị và nhớ 1 sang hàng bên trái; sang hàng đó nhớ thêm 1.
Học sinh
HS trả lời: 'Bằng 382.' 'Hợp lí vì 382 gần 380.' HS nhắc lại quy tắc nhớ 1 sang hàng chục và ghi vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Khám phá: Nhớ sang hàng trăm

Mục tiêu

HS hình thành cách thực hiện phép cộng có nhớ sang hàng trăm qua ví dụ $362 + 175$ và phân biệt với trường hợp nhớ sang hàng chục.

Nội dung

HS tự đặt tính $362 + 175$ theo nhóm 4 bạn, dùng thẻ số. Sau đó so sánh với ví dụ trước để tìm điểm giống và khác. (Tiết 2)

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: hàng đơn vị $2 + 5 = 7$ ; hàng chục $6 + 7 = 13$ , viết 3 nhớ 1; hàng trăm $3 + 1 + 1 = 5$ ; kết quả $362 + 175 = 537$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $362 + 175$ lên bảng và giao nhiệm vụ: 'Nhóm 4 bạn đặt tính và tính. Sau khi xong, bạn nào thấy kết quả khác với hàng nào thì khoanh lại.'
Học sinh
HS đặt tính bằng thẻ số hoặc bảng con, cùng nhau thống nhất kết quả.
Giáo viên
GV hỏi: '2 cộng 5 bằng bao nhiêu? 6 chục cộng 7 chục bằng mấy chục? 13 chục bằng mấy trăm và mấy chục?' GV gợi ý: 'Khi 13 chục thành 1 trăm và 3 chục thì số nhớ sang hàng nào?'
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: '2 cộng 5 bằng 7.' '6 chục cộng 7 chục bằng 13 chục.' '13 chục bằng 1 trăm và 3 chục.' 'Số nhớ sang hàng trăm.'
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm trình bày cách tính hàng trăm: '3 trăm cộng 1 trăm nhớ, bằng mấy trăm?' GV yêu cầu nhóm khác so sánh với ví dụ trước.
Học sinh
HS trình bày: '3 cộng 1 bằng 4, thêm 1 nhớ là 5, viết 5.' Kết quả $362 + 175 = 537$ . HS nhận xét: 'Giống là đều nhớ 1; khác là số nhớ sang hàng trăm.'
Giáo viên
GV chốt: phép cộng có nhớ có thể nhớ sang hàng chục hoặc sang hàng trăm, quy tắc như nhau. GV nhắc HS dùng ghi nhớ: 'Hàng nào được 10 hoặc hơn 10 thì viết chữ số đơn vị của tổng và nhớ 1 sang hàng bên trái.'
Học sinh
HS nêu lại quy tắc và ghi vào vở: 'Nhớ sang hàng chục' và 'Nhớ sang hàng trăm'.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện tập: Chọn đúng, điền đúng

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng có nhớ để tính đúng các phép tính trắc nghiệm và điền khuyết; nhận ra lỗi quên số nhớ.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi. Bài 1: trắc nghiệm phép tính trong hình. Bài 2: trắc nghiệm $165 + 28$ . Bài 3: điền kết quả các phép tính $456 + 27$ , $381 + 152$ , $609 + 73$ . Dùng bảng cài để kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án Phiếu số 1: Bài 1: A (382). Bài 2: A (193); lựa chọn B (183) là sai do quên nhớ 1 sang hàng chục. Bài 3: $456 + 27 = 483$ ; $381 + 152 = 533$ ; $609 + 73 = 682$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu yêu cầu: 'Mỗi cặp đôi tính rồi thống nhất đáp án. Bạn nào chưa chắc thì dùng bảng cài để đặt tính lại.'
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và chuẩn bị bảng cài.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi các cặp: 'Phép tính $165 + 28$ có hàng nào phải nhớ?' Nếu HS chọn B, GV hỏi: 'Con đã cộng số nhớ vào hàng chục chưa?'
Học sinh
HS trả lời: 'Hàng đơn vị $5 + 8 = 13$ phải nhớ 1.' Với đáp án B, HS tự sửa thành A: 'Con quên cộng số nhớ, hàng chục là $6 + 2 + 1 = 9$ .'
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả bài 3 và yêu cầu cả lớp kiểm tra lại bằng cách ước lượng.
Học sinh
HS báo cáo: ' $456 + 27 = 483$ ; $381 + 152 = 533$ ; $609 + 73 = 682$ .' Cả lớp đối chiếu và nhận xét.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Luyện tập: Đúng hay sai, nối và so sánh

Mục tiêu

HS phát hiện được lỗi tính và so sánh kết quả của hai phép cộng có nhớ.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo nhóm 4 bạn. Bài 4: đánh giá đúng sai bốn phép tính. Bài 6: nối phép tính với kết quả. Bài 8: điền dấu $>$ , $<$ , $=$ vào chỗ trống. Nhóm dùng khăn trải bàn ghi đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án Phiếu số 2: Bài 4: a) $548 + 36 = 574$ là Sai (đúng là 584); b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Bài 6: $245 + 38 = 283$ ; $470 + 260 = 730$ ; $618 + 57 = 675$ ; $183 + 90 = 273$ . Bài 8: $286 + 7 = 293 > 290$ ; $450 + 280 = 730$ , dấu $=$ ; $319 + 52 = 371 < 380$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 và khăn trải bàn. Nêu luật: 'Mỗi bạn làm một câu trước, sau đó cả nhóm kiểm tra chéo và thống nhất đáp án ghi vào ô giữa khăn.'
Học sinh
HS nhận phiếu, mỗi bạn nhận một phần việc theo nhóm 4.
Giáo viên
GV hỏi nhóm bài 4a: ' $548 + 36$ , hàng đơn vị $8 + 6$ bằng bao nhiêu? Có quên số nhớ không?' GV nhắc nhóm bài 8: 'Hãy tính kết quả từng vế rồi mới so sánh.'
Học sinh
HS trả lời: '8 cộng 6 bằng 14, viết 4 nhớ 1; 4 cộng 3 cộng 1 bằng 8; kết quả 584, nên 574 là sai.' 'Ta tính $286 + 7 = 293$ , lớn hơn 290 nên điền dấu $>$ .'
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm trình bày đáp án bài 6 và 8, nhóm khác nhận xét. GV chốt lỗi thường gặp: quên cộng số nhớ.
Học sinh
HS trình bày: 'Nối $245 + 38$ với 283; $470 + 260$ với 730; $618 + 57$ với 675; $183 + 90$ với 273.' HS nhận xét và sửa đáp án nếu cần.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Vận dụng: Bài toán thực tế ở trường em

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng có nhớ để giải bài toán có lời văn gắn với thực tế trường học và chuyên chở hàng hoá.

Nội dung

GV chiếu hai bài toán: (1) Trường Tiểu học Hoa Sen có 365 học sinh nam và 328 học sinh nữ. Hỏi trường có tất cả bao nhiêu học sinh? (2) Cuộn dây điện thứ nhất dài 275 m. Cuộn thứ hai dài hơn cuộn thứ nhất 118 m. Hỏi cuộn thứ hai dài bao nhiêu mét? HS làm theo nhóm 2 bạn rồi đọc đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) $365 + 328 = 693$ ; trường có 693 học sinh. (2) Dài hơn nên cộng: $275 + 118 = 393$ (m); cuộn thứ hai dài 393 m.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc hai bài toán, hỏi: 'Bài toán hỏi gì? Đã biết những số nào?' Yêu cầu HS xác định dấu hiệu 'nhiều hơn' để chọn phép cộng.
Học sinh
HS trả lời: 'Hỏi tất cả là bao nhiêu, nên làm phép cộng.' 'Cuộn thứ hai dài hơn, nên lấy 275 cộng 118.'
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm 2 bạn đặt tính, tính và viết câu trả lời đầy đủ có đơn vị.
Học sinh
HS đặt tính $365 + 328$ , tính ra 693, viết câu trả lời: 'Trường có 693 học sinh.' Tương tự với $275 + 118 = 393$ (m).
Giáo viên
GV khen các nhóm trình bày rõ ràng, nhấn mạnh: khi giải toán phải viết đúng đơn vị và câu trả lời. GV nêu thêm ý nghĩa: cộng số học sinh các khối hay số kilôgam hàng là ứng dụng hằng ngày.
Học sinh
HS nêu lại cách làm và lắng nghe nhận xét của GV.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Kết quả của phép tính trong hình là bao nhiêu?

A. 382
B. 372
C. 312

Bài 2. Chọn đáp án đúng của $165 + 28$ :

A. 193
B. 183
C. 185

Bài 3. Tính:

$456 + 27 =$ ……
$381 + 152 =$ ……
$609 + 73 =$ ……

Phiếu học tập số 2

Bài 4. Đúng hay sai?

a) $548 + 36 = 574$ ……
b) $275 + 160 = 435$ ……
c) $390 + 450 = 840$ ……
d) $127 + 45 = 172$ ……

Bài 6. Nối phép tính với kết quả đúng:

$245 + 38$ — 283
$470 + 260$ — 730
$618 + 57$ — 675
$183 + 90$ — 273

Bài 8. Điền dấu $>$ , $<$ hoặc $=$ :

$286 + 7$ …… $290$
$450 + 280$ …… $730$
$319 + 52$ …… $380$

Hướng dẫn về nhà

Ôn lại quy tắc: hàng nào được 10 hoặc hơn 10 thì viết chữ số đơn vị của tổng và nhớ 1 sang hàng bên trái; sang hàng đó nhớ thêm 1.
Làm bài 5 trong sách: bạn Hùng đặt tính $367 + 25$ nhưng quên số nhớ. Hãy tìm kết quả đúng và chỉ ra chỗ Hùng sai.
Tìm trong gia đình hoặc cửa hàng một bài toán cộng có nhớ (ví dụ số ki-lô-gam gạo hai túi, số quyển vở của hai bạn), đặt tính và ghi kết quả vào vở, kể lại cho người thân nghe cách tính.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.