Giáo án Toán 2
ToánLớp 2Chủ đề 12. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000

Giáo án Bài 59. Phép cộng (không nhớ) trong phạm vi 1000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cách đặt tính và thực hiện phép cộng không nhớ hai số có ba chữ số, tính từ phải sang trái.
  • Cộng nhẩm được các số tròn trăm, số tròn chục trong phạm vi 1000.
  • Vận dụng được phép cộng không nhớ trong phạm vi 1000 để giải bài toán có lời văn về gộp hai nhóm hoặc tìm số nhiều hơn.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao phải đặt đơn vị thẳng đơn vị và tính từ phải sang trái.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển được tình huống “Lớp 2A và lớp 2B góp vở”, “buổi sáng và buổi chiều bán nước mắm” thành phép cộng a+ba + b.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn cách đặt tính, cách nhẩm phù hợp để tìm kết quả và kiểm tra lại bằng cách tính ngược hoặc so sánh.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc đúng các phép tính có số ba chữ số, trình bày bài toán bằng lời và ghi đúng ký hiệu ++, ==, >>, <<.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đặt tính, tự tính và đối chiếu kết quả với bạn trong nhóm; chủ động nhận ra lỗi sai khi đặt số lệch hàng.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi trong nhóm cặp đôi, nói được cách làm của mình bằng câu đầy đủ, ví dụ: “Hàng đơn vị: 4 cộng 2 bằng 6, viết 6”.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn được phép cộng phù hợp với tình huống gộp số lượng trong bài toán thực tế và tìm được nhiều cách nhẩm khi cộng số tròn trăm.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi, thực hiện đủ các bài tập đặt tính và tính.
  • Trách nhiệm: HS cẩn thận khi đặt tính thẳng cột, hoàn thành phần việc được nhóm giao.
  • Trung thực: HS nói đúng kết quả mình tính được, dám nhận lỗi và sửa khi bạn hoặc GV chỉ ra sai sót.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng gài, thẻ số 234, 142, 376, các thẻ chữ số 0 đến 9 và thẻ dấu ++, ==, >>, <<.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi đề bài toán lớp 2A, 2B và bảng kẻ trăm – chục – đơn vị.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho mỗi nhóm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/2/math/bai-59-phep-cong-khong-nho-trong-pham-vi-1000 (phần bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác; hình minh hoạ đặt tính 234+142=376234 + 142 = 376 trên trang bài học).

2. Học sinh

  • Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
  • Vở Toán, bút chì, thước kẻ.
  • Bộ thẻ chữ số 0 đến 9 (nếu có) để hỗ trợ đặt tính.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Ai nhanh hơn”

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc số có ba chữ số và nhận biết hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị (Tiết 1).

Nội dung

GV giơ thẻ số như 234, 142, 376. HS giơ bảng con ghi số trăm, số chục, số đơn vị của số đó. Lần lượt cả lớp chơi trong 3 đến 4 lượt.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng các số có ba chữ số và xác định được số trăm, số chục, số đơn vị của mỗi số.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: “GV giơ thẻ số, các em viết lên bảng con số trăm, số chục, số đơn vị của số đó. Ai làm xong và giơ đúng đầu tiên thì được cộng một điểm.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại luật chơi và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV giơ thẻ 234, hỏi: “Số 234 có mấy trăm, mấy chục, mấy đơn vị?”. Tiếp tục với thẻ 142 và 376.

    Học sinh

    HS viết lên bảng con: 234 gồm 2 trăm, 3 chục, 4 đơn vị; 142 gồm 1 trăm, 4 chục, 2 đơn vị; 376 gồm 3 trăm, 7 chục, 6 đơn vị. Một số HS phát biểu: “Số 234 có 2 trăm”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 HS nêu kết quả và nhận xét đúng sai.

    Học sinh

    HS đọc kết quả của mình, các bạn nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV khen những bạn làm nhanh và đúng, dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học cách cộng các số có ba chữ số.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhắc lại tên bài học “Phép cộng (không nhớ) trong phạm vi 1000”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Cộng theo từng hàng

Mục tiêu

Hình thành cách cộng hai số có ba chữ số bằng cách gộp từng hàng: trăm với trăm, chục với chục, đơn vị với đơn vị (Tiết 1).

Nội dung

Bài toán: “Lớp 2A góp được 234 quyển vở, lớp 2B góp được 142 quyển vở. Hai lớp góp được bao nhiêu quyển vở?”. Các nhóm 4 HS dùng bảng gài để gộp từng hàng, sau đó điền vào bảng kẻ Trăm – Chục – Đơn vị.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được 234+142=376234 + 142 = 376 và giải thích được cách gộp từng hàng: 2+1=32 + 1 = 3 trăm, 3+4=73 + 4 = 7 chục, 4+2=64 + 2 = 6 đơn vị.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề toán, hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì? Ta phải làm phép tính gì?”. GV phát bảng gài và thẻ số cho các nhóm.

    Học sinh

    HS trả lời: “Lớp 2A có 234 quyển, lớp 2B có 142 quyển, hỏi cả hai lớp có bao nhiêu quyển. Ta làm phép cộng 234+142234 + 142.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn: “Hãy tách 234 thành 2 trăm, 3 chục, 4 đơn vị; tách 142 thành 1 trăm, 4 chục, 2 đơn vị. Gộp các trăm với nhau, các chục với nhau, các đơn vị với nhau.” GV hỏi: “4 đơn vị và 2 đơn vị là bao nhiêu đơn vị?”.

    Học sinh

    Các nhóm gộp: 2 trăm và 1 trăm là 3 trăm; 3 chục và 4 chục là 7 chục; 4 đơn vị và 2 đơn vị là 6 đơn vị. HS trả lời: “4 đơn vị và 2 đơn vị là 6 đơn vị.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm lên bảng điền vào bảng kẻ Trăm – Chục – Đơn vị và đọc kết quả.

    Học sinh

    Đại diện nhóm điền: Trăm 3, Chục 7, Đơn vị 6; đọc “Hai trăm ba mươi bốn cộng một trăm bốn mươi hai bằng ba trăm bảy mươi sáu”.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Vậy 234+142=376234 + 142 = 376. Hai lớp góp được 376 quyển vở. Khi cộng, ta cộng các chữ số cùng hàng với nhau.”

    Học sinh

    HS nhắc lại: “Hai lớp góp được 376 quyển vở.” và ghi kết quả vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Đặt tính rồi tính

Mục tiêu

Hình thành kĩ thuật đặt tính và tính phép cộng không nhớ hai số có ba chữ số, tính từ phải sang trái (Tiết 1).

Nội dung

Từ kết quả bài toán trước, GV hướng dẫn đặt tính 234+142234 + 142 theo cột. Nhóm làm Phiếu học tập số 1 (đặt tính và tính 234+142234 + 142, 516+72516 + 72, rồi nêu lỗi sai thường gặp khi đặt 120+64120 + 64).

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính đúng (đơn vị thẳng đơn vị, chục thẳng chục, trăm thẳng trăm), tính đúng từ phải sang trái và điền được kết quả vào Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết 234+142234 + 142 theo cột, nói: “Hàng nào thẳng hàng nào? Vì sao phải viết như vậy?”. GV giao Phiếu học tập số 1 cho nhóm.

    Học sinh

    HS quan sát, trả lời: “Các chữ số cùng hàng phải thẳng cột để cộng đúng hàng.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn: “Tính từ phải sang trái. Hàng đơn vị: 4 cộng 2 bằng bao nhiêu?”. Tiếp theo hỏi hàng chục và hàng trăm. Sau đó yêu cầu nhóm làm Phiếu số 1, phần 2 với 516+72516 + 72.

    Học sinh

    HS trả lời: “4 cộng 2 bằng 6, viết 6; 3 cộng 4 bằng 7, viết 7; 2 cộng 1 bằng 3, viết 3.” Nhóm làm 516+72516 + 72: đơn vị 6 + 2 = 8, chục 1 + 7 = 8, trăm 5 + 0 = 5, kết quả 588.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày, yêu cầu nhóm khác kiểm tra lỗi đặt tính trong bài 120+64120 + 64.

    Học sinh

    Đại diện nhóm nói: “Phải đặt 64 dưới 120 sao cho 4 thẳng 0, 6 thẳng 2.” Các nhóm khác nhận xét, chỉ ra: đặt 64 lệch sang trái làm kết quả sai 760.

  4. Giáo viên

    GV chốt ghi nhớ: “Đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột, cộng từ phải sang trái: đơn vị, rồi chục, rồi trăm.”

    Học sinh

    HS đọc lại ghi nhớ và ghi vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 8 phút

Cộng nhẩm số tròn trăm, tròn chục

Mục tiêu

Hình thành kĩ năng cộng nhẩm các số tròn trăm, tròn chục (Tiết 1).

Nội dung

GV dùng ví dụ 300+200300 + 200: 3 trăm cộng 2 trăm bằng 5 trăm nên 300+200=500300 + 200 = 500; và 250+30=280250 + 30 = 280: 25 chục cộng 3 chục bằng 28 chục. Trò chơi “Hái táo”: HS nhẩm, chọn quả táo ghi kết quả đúng.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được cách cộng nhẩm số tròn trăm, số tròn chục và thực hiện đúng các phép tính 300+200300 + 200, 250+30250 + 30.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết 300+200300 + 200 lên bảng, hỏi: “3 trăm cộng 2 trăm được bao nhiêu trăm?”.

    Học sinh

    HS trả lời: “3 trăm cộng 2 trăm bằng 5 trăm, vậy 300+200=500300 + 200 = 500.”

  2. Giáo viên

    GV viết 250+30250 + 30, hỏi: “250 có bao nhiêu chục? 30 là mấy chục? Tổng là bao nhiêu chục?”. GV hướng dẫn cộng nhẩm và cho HS chơi “Hái táo” với các phép tính 400+50400 + 50, 500+300500 + 300.

    Học sinh

    HS trả lời: “250 có 25 chục, 30 là 3 chục, 25 chục cộng 3 chục bằng 28 chục, vậy 250+30=280250 + 30 = 280.” Trò chơi: 400+50=450400 + 50 = 450, 500+300=800500 + 300 = 800.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS nêu cách nhẩm và kiểm tra kết quả của bạn.

    Học sinh

    HS nêu cách nhẩm, các bạn nhận xét đúng sai.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: “Khi cộng số tròn trăm, ta cộng số trăm với số trăm. Khi cộng số tròn chục, ta cộng số chục với số chục.”

    Học sinh

    HS nhắc lại cách nhẩm và ghi vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đặt tính và tính

Mục tiêu

Vận dụng cách đặt tính, tính không nhớ và cộng nhẩm để giải các bài tập 1, 3, 4, 5 (Tiết 2).

Nội dung

Các nhóm làm Phiếu học tập số 2 gồm bài 1, bài 3, bài 4 và bài 5 của bài học. Mỗi nhóm có một người ghi, một người đọc, một người kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: 1) Kết quả của phép tính trong hình là bao nhiêu? A. 467; B. 457; C. 477. Đáp án A, 467 (hàng đơn vị 5 + 2 = 7; hàng chục 2 + 4 = 6; hàng trăm 3 + 1 = 4). 3) 243+5=?243 + 5 = ? A. 248; B. 293; C. 743. Đáp án A, 248 (3 + 5 = 8, giữ nguyên 4 chục và 2 trăm). 4) Đúng hay sai? a) 412+235=647412 + 235 = 647: Đúng; b) 120+64=760120 + 64 = 760: Sai (kết quả đúng là 184); c) 333+444=777333 + 444 = 777: Đúng; d) 250+30=253250 + 30 = 253: Sai (kết quả đúng là 280). 5) Nối phép tính với kết quả: 230+40230 + 40 với 270; 615+204615 + 204 với 819; 702+5702 + 5 với 707; 150+300150 + 300 với 450. HS hoàn thành được Phiếu học tập số 2.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Các nhóm đọc đề, làm Phiếu học tập số 2. Nhớ đặt tính thẳng cột và tính từ phải sang trái.”

    Học sinh

    HS đọc đề, phân công vai trong nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, quan sát và gợi ý: “Bài 4b, 120+64120 + 64, con đã đặt số 64 đúng cột chưa?”. Với bài 5, GV nhắc: “Hãy cộng nhẩm trước khi nối.”

    Học sinh

    Nhóm làm bài, trao đổi và kiểm tra lẫn nhau. Một số HS nói: “Con đặt 4 thẳng 0 nên không bị lệch.”

  3. Giáo viên

    GV chọn một nhóm trình bày bài 1 và bài 4, nhóm khác trình bày bài 5. Yêu cầu các nhóm khác nhận xét.

    Học sinh

    Đại diện nhóm báo cáo: bài 1 chọn A; bài 4 đánh dấu a) Đ, b) S, c) Đ, d) S; bài 5 nối đúng bốn cặp. Các nhóm khác góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chữa nhanh các lỗi phổ biến, nhấn mạnh: “Đặt sai hàng là nguyên nhân chính làm kết quả sai.”

    Học sinh

    HS sửa bài trong vở và rút kinh nghiệm.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Cộng nhẩm và so sánh

Mục tiêu

Vận dụng cộng nhẩm số tròn trăm và so sánh kết quả để làm bài tập 2, 7, 10 (Tiết 2).

Nội dung

Trò chơi tiếp sức: hai đội, mỗi đội 4 HS lần lượt lên bảng làm bài 2 (tính nhẩm 300+200300 + 200, 400+500400 + 500, 100+700100 + 700), bài 7 (điền dấu >>, <<, == vào 321+45321 + 45 và 370370, 200+600200 + 600 và 800800, 513+64513 + 64 và 570570) và bài 10 (chọn phép tính có kết quả bằng 600).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 2: 300+200=500300 + 200 = 500; 400+500=900400 + 500 = 900; 100+700=800100 + 700 = 800. Bài 7: 321+45<370321 + 45 < 370 (366 < 370); 200+600=800200 + 600 = 800; 513+64>570513 + 64 > 570 (577 > 570). Bài 10: đáp án A và B, vì 400+200=600400 + 200 = 600 và 500+100=600500 + 100 = 600; 300+200=500300 + 200 = 500 và 100+600=700100 + 600 = 700 không bằng 600.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phổ biến luật chơi tiếp sức: mỗi HS làm một ý rồi chuyền phấn cho bạn tiếp theo.

    Học sinh

    Hai đội chuẩn bị, xếp hàng theo thứ tự.

  2. Giáo viên

    GV hỏi trong lúc chơi: “Vì sao 321+45321 + 45 nhỏ hơn 370? Con tính thế nào?”.

    Học sinh

    HS trả lời: “Ta tính 321+45=366321 + 45 = 366, 366 bé hơn 370 nên điền dấu <<.”

  3. Giáo viên

    GV kiểm tra đáp án, cộng điểm cho đội làm đúng và nhanh.

    Học sinh

    Các đội đọc kết quả, cả lớp kiểm tra.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét: “Muốn so sánh, ta cần tính kết quả trước rồi mới điền dấu.”

    Học sinh

    HS ghi nhớ cách so sánh sau khi tính.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Giải bài toán có lời văn về gộp hai nhóm

Mục tiêu

Vận dụng phép cộng không nhớ trong phạm vi 1000 để giải bài toán thực tế (Tiết 2).

Nội dung

Giải các bài toán 6, 8 và 9 của bài học: (6) Thư viện có 254 quyển truyện tranh và 135 quyển sách khoa học, hỏi tất cả có bao nhiêu quyển sách; (8) Buổi sáng bán được 400 lít nước mắm, buổi chiều bán được 300 lít, hỏi cả ngày bán được bao nhiêu lít; (9) Trang trại nuôi 342 con gà, số vịt nhiều hơn số gà 115 con, hỏi trang trại nuôi bao nhiêu con vịt. Hoạt động đóng vai “nhân viên thư viện” và “chủ cửa hàng”.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 6: 254+135=389254 + 135 = 389 (quyển). Bài 8: 400+300=700400 + 300 = 700 (lít). Bài 9: 342+115=457342 + 115 = 457 (con). HS viết được lời giải gồm câu trả lời, phép tính và đáp số.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống và hỏi: “Bài toán cho biết gì? Hỏi gì? Vì sao làm phép cộng?”.

    Học sinh

    HS trả lời: “Thư viện có hai loại sách, hỏi tất cả nên ta gộp lại bằng phép cộng.”

  2. Giáo viên

    GV mời hai cặp HS đóng vai nhân viên thư viện và chủ cửa hàng để giải bài 6 và bài 8. Riêng bài 9, GV hỏi: “Số vịt nhiều hơn số gà, ta lấy số gà cộng hay trừ?”.

    Học sinh

    HS đóng vai và trình bày: 254+135=389254 + 135 = 389 (quyển); 400+300=700400 + 300 = 700 (lít). Với bài 9, HS trả lời: “Số vịt nhiều hơn nên ta lấy 342 cộng 115 bằng 457 con.”

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu cả lớp kiểm tra lời giải, nhận xét câu trả lời và đáp số.

    Học sinh

    HS nhận xét và sửa lại lời giải của mình nếu cần.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Bài toán gộp hai nhóm hoặc hỏi số nhiều hơn thường giải bằng phép cộng. Khi viết lời giải phải có đáp số kèm đơn vị.” GV giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần 1. Đặt tính rồi tính:

  • 234+142234 + 142
  • Điền vào bảng: hàng trăm ..., hàng chục ..., hàng đơn vị ... (cộng từ phải sang trái)

Phần 2. Đặt tính rồi tính 516+72516 + 72:

  • Hàng đơn vị: 6 + 2 = ...
  • Hàng chục: 1 + 7 = ...
  • Hàng trăm: 5 + 0 = ...
  • Kết quả: ...

Phần 3. Vì sao khi tính 120+64120 + 64 lại ra 760? Hãy đặt tính đúng và nêu kết quả.

Phần 4. Điền “đúng” hoặc “sai” vào ô trống khi viết đặt tính: đơn vị thẳng đơn vị ..., chục thẳng chục ..., trăm thẳng trăm ...

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Kết quả của phép tính trong hình là bao nhiêu? Khoanh vào chữ cái đúng: A. 467; B. 457; C. 477.

Bài 3. 243+5=?243 + 5 = ? Khoanh vào chữ cái đúng: A. 248; B. 293; C. 743.

Bài 4. Đúng hay sai?

  • a) 412+235=647412 + 235 = 647 ...
  • b) 120+64=760120 + 64 = 760 ...
  • c) 333+444=777333 + 444 = 777 ...
  • d) 250+30=253250 + 30 = 253 ...

Bài 5. Nối phép tính với kết quả:

  • 230+40230 + 40 ... 270
  • 615+204615 + 204 ... 819
  • 702+5702 + 5 ... 707
  • 150+300150 + 300 ... 450

Hướng dẫn về nhà

  • Làm lại bài 2, bài 7 và bài 10 vào vở, ghi rõ cách tính nhẩm đối với các số tròn trăm, tròn chục.
  • Đặt tính rồi tính: 345+214345 + 214, 462+26462 + 26, 507+81507 + 81; kiểm tra kết quả bằng cách đổi vị trí hai số và tính lại.
  • Viết một bài toán có lời văn liên quan đến gia đình em, dùng phép cộng hai số có ba chữ số (ví dụ: số trứng gà và số trứng vịt), giải bài toán và viết đáp số.
  • Tham khảo thêm các bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-59-phep-cong-khong-nho-trong-pham-vi-1000) để tự kiểm tra.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.