ToánLớp 2Chủ đề 11. Độ dài và đơn vị đo độ dài. Tiền Việt Nam

Giáo án Bài 57. Thực hành và trải nghiệm đo độ dài

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đo độ dài đồ vật bằng thước kẻ: đặt vạch 0 trùng một đầu đồ vật, đọc số ở đầu kia và ghi kèm đơn vị cm.
Giải thích được vì sao phải đo các lần nối tiếp nhau khi đo bằng gang tay, bước chân và vì sao cần đơn vị đo chung (cm, dm, m).
Vận dụng được việc ước lượng và chọn dụng cụ, đơn vị đo phù hợp (thước kẻ, thước dây; cm, dm, m) để đo và giải các bài tập liên quan.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao kết quả đo bằng gang tay của hai bạn khác nhau và vì sao phải dùng đơn vị chung.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn độ dài thực tế bằng số đo và đơn vị, tính được độ dài sau khi đổi đơn vị hoặc cắt bớt (ví dụ 1 m = 100 cm; $100 - 35 = 65$ (cm)).
Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn đúng dụng cụ và đơn vị để đo chiều dài lớp học và đo mặt bàn ở nhà.
Giao tiếp toán học: HS đọc, ghi số đo kèm đơn vị và nói rõ cách đo, cách ước lượng.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS đặt đúng thước kẻ, dùng thước dây đo đồ vật và sử dụng học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đoán số đo trước khi đo, tự so sánh kết quả đo với số đã đoán và tự rút kinh nghiệm.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, trao đổi, thống nhất số liệu đo và trình bày kết quả bằng câu nói đầy đủ có đơn vị.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn dụng cụ và cách đo phù hợp cho từng đồ vật, tìm cách đo quãng đường lớn bằng bước chân khi không có thước dài.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực đo, đo lại khi kết quả chưa chắc chắn và ghi chép đầy đủ kết quả vào phiếu.
Trách nhiệm: HS giữ gìn dụng cụ đo, làm việc nhóm nghiêm túc và hoàn thành phần đo ở nhà.
Trung thực: HS ghi đúng số đo thực tế, không sửa số liệu cho khớp với số đã đoán.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Thước kẻ có vạch cm, thước dây (thước cuộn), bảng phụ ghi cách đo đúng ba bước.
Các đồ vật mẫu để đo: cục tẩy, quyển sách Toán, mặt bàn học, sợi ruy băng (hoặc dây dài 1 m).
Thẻ tranh các đồ vật và đơn vị để chơi trò chơi “Ghép đôi độ dài”.
Thẻ “Đ” và “S” cho mỗi nhóm, máy chiếu hoặc bảng để trình chiếu bài tập tương tác.
Phiếu học tập số 1, số 2 in cho từng nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/2/math/bai-57-thuc-hanh-va-trai-nghiem-do-do-dai (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác), dùng để trình chiếu cách đo và kiểm tra đáp án ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

Sách Toán 2, vở ô li, bút chì, cục tẩy.
Thước kẻ có vạch cm, bút ghi kết quả.
Bảng con và bút dạ, thẻ “Đ” và “S” (nếu có).
Thước dây hoặc dây đo do nhóm mang đến (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ghép đôi độ dài với đồ vật quen thuộc

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức về các đơn vị cm, dm, m và liên hệ với kích thước đồ vật quen thuộc để chuẩn bị cho việc ước lượng.

Nội dung

GV đưa ra các thẻ đồ vật (bút chì, gang tay, cửa ra vào, bàn học, sân trường) và các thẻ độ dài (khoảng 1 dm, khoảng 15 cm, khoảng 2 m, khoảng 2 km). HS ghép đôi cặp đồ vật với độ dài phù hợp nhất.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp HS ghép đúng ít nhất 4 cặp thẻ, nói được lí do ngắn gọn (ví dụ: “Cửa cao hơn người lớn nên khoảng 2 m”).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo các thẻ đồ vật lên bảng và phát thẻ độ dài cho các cặp HS. GV nêu: “Các em hãy ghép đồ vật với độ dài mà em cho là phù hợp nhất. Ghép xong, hãy nói vì sao em chọn như vậy.”
Học sinh
HS nhận thẻ, thảo luận nhanh theo cặp. HS nói: “Em ghép bút chì với khoảng 15 cm vì bút chì ngắn, khoảng một gang tay.”
Giáo viên
GV đi quanh lớp, quan sát và hỏi: “Vì sao gang tay của em lại khoảng 1 dm?” GV gợi ý nếu HS còn lúng túng: “1 dm bằng 10 cm, em hãy nghĩ đến chiều dài gang tay của mình.”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Gang tay của em khoảng 10 cm, nên bằng 1 dm.” HS điều chỉnh thẻ nếu cần.
Giáo viên
GV mời 2–3 cặp lên gắn thẻ và trình bày. GV hỏi thêm: “Sân trường dài khoảng bao nhiêu mét?”
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. HS trả lời dự kiến: “Sân trường dài khoảng vài chục mét.”
Giáo viên
GV chốt: “Muốn chọn đúng độ dài, em phải nghĩ đến kích thước thật của đồ vật. Đo nhỏ thì dùng cm, vừa thì dùng dm, lớn thì dùng m hoặc km.”
Học sinh
HS nhắc lại: “Đồ vật nhỏ đo bằng cm, bàn ghế đo bằng dm, lớp học đo bằng m.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đo đúng chiều dài bằng thước kẻ

Mục tiêu

HS nắm được cách đặt thước, đọc số đo và ghi đơn vị khi đo đồ vật bằng thước kẻ có vạch cm.

Nội dung

GV hướng dẫn ba bước đo đúng: (1) đặt vạch 0 của thước trùng một đầu đồ vật; (2) đặt thước dọc theo cạnh cần đo, giữ thẳng; (3) đọc số ở vạch trùng đầu kia và ghi kèm đơn vị. Nhóm đo cục tẩy và quyển sách Toán, ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Nhóm ghi đúng số đo cục tẩy (12 cm) và chiều dài quyển sách Toán theo cm trong Phiếu học tập số 1; HS nêu được ba bước đo đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt cục tẩy lên bảng, trình chiếu hình thước kẻ và hỏi: “Muốn biết cục tẩy dài bao nhiêu, em đặt thước thế nào?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Em đặt vạch 0 của thước vào một đầu cục tẩy.”
Giáo viên
GV làm mẫu đo cục tẩy, nói rõ từng bước và đặt câu hỏi: “Nếu em đặt đầu cục tẩy vào vạch 1 thì đọc số nào ở đầu kia?” GV yêu cầu các nhóm đo quyển sách Toán và ghi vào phiếu. GV đi quanh kiểm tra cách đặt thước.
Học sinh
HS nhận đồ dùng, thực hiện đo theo nhóm. HS trả lời dự kiến: “Nếu đặt ở vạch 1 thì phải đọc đầu kia rồi trừ đi 1, dễ sai.” HS ghi “cục tẩy: 12 cm”, ghi số đo quyển sách bằng cm.
Giáo viên
GV mời một nhóm đọc kết quả, hỏi cả lớp: “Nhóm khác có đo ra cùng số không? Nếu khác thì do đâu?”
Học sinh
HS đối chiếu và trả lời dự kiến: “Nếu đặt thước lệch hoặc quên đơn vị thì kết quả sẽ khác.”
Giáo viên
GV chốt ba bước đo đúng, nhấn mạnh: “Đọc số phải ghi kèm đơn vị. Số 12 chưa đủ, phải là 12 cm.”
Học sinh
HS nhắc lại ba bước đo và viết đơn vị cm đúng vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 17 phút

Đo bằng gang tay, bước chân và thước dây

Mục tiêu

HS nhận ra gang tay, bước chân không có độ dài cố định, biết đo nối tiếp và đo bằng thước dây với đơn vị dm, m, đồng thời rèn luyện ước lượng.

Nội dung

Nhiệm vụ 1: Đo chiều dài bàn học bằng thước kẻ hoặc thước dây theo dm, ghi kết quả. Nhiệm vụ 2: Đoán số bước chân đi hết chiều dài lớp học, đi thật rồi so sánh; sau đó đo lớp học bằng thước dây (m). Mỗi lần đo bằng gang tay hoặc bước chân phải nối tiếp, không chồng, không hở. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Nhóm điền đủ phiếu: số đoán, số đo thực tế và đơn vị cho bàn học (dm) và lớp học (m); HS nêu được vì sao gang tay của mỗi người khác nhau nên cần đơn vị chung.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Bạn nào đoán xem chiều dài lớp học khoảng bao nhiêu bước chân? Đoán trước khi đo nhé.” GV phát Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS đoán và ghi số đoán vào phiếu. HS trả lời dự kiến: “Em đoán lớp học khoảng 10 bước.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Đi bước nối tiếp, không nhảy cách. Đếm số bước rồi ghi lại.” Sau đó GV hướng dẫn nhóm dùng thước dây đo lớp học theo m và đo bàn học theo dm. GV nhắc: “Khi dùng thước dây, đặt vạch 0 ở đầu vật, kéo thẳng.”
Học sinh
HS thực hiện đo bước chân, đo bàn bằng dm, đo lớp bằng thước dây. Ghi số đo thật vào phiếu, so sánh với số đã đoán.
Giáo viên
GV hỏi: “Đo bằng gang tay có chính xác bằng thước không? Vì sao?” và “Hai bạn đi cùng lớp học mà số bước khác nhau, vì sao?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Không chính xác bằng thước, vì gang tay của mỗi người khác nhau.” “Vì bước chân của mỗi bạn dài ngắn khác nhau.”
Giáo viên
GV chốt: “Gang tay, bước chân chỉ dùng để ước lượng. Muốn đo chính xác, cần dùng đơn vị chung cm, dm, m và đo nối tiếp không hở.”
Học sinh
HS ghi vào vở: “Đo bằng gang tay, bước chân: nối tiếp, không chồng, không hở; kết quả phụ thuộc người đo.”

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Chọn dụng cụ, đơn vị và ước lượng

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để chọn dụng cụ, đơn vị đo phù hợp và ước lượng độ dài các đồ vật, quãng đường quen thuộc.

Nội dung

Làm các bài tập: (1) Chọn dụng cụ đo chiều dài lớp học: A. Thước kẻ 20 cm; B. Thước dây dài 10 m; C. Cái bút chì. (2) Nối đồ vật với độ dài phù hợp: gang tay của em – khoảng 1 dm; bước chân của em – khoảng 4 dm; chiều cao cửa ra vào – khoảng 2 m; đường từ nhà đến trường – khoảng 2 km. (3) Chọn các đồ vật có độ dài khoảng 1 m: A. Chiều dài bàn học của em; B. Chiều cao của một bạn lớp 2; C. Chiều dài chiếc bút chì; D. Chiều dài sân bóng đá. (4) Cái bảng lớp dài 3 m, tức là ... dm hay ... cm. Nhóm dùng Phiếu học tập số 2, đối chiếu bằng bài tập tương tác trên NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) B, vì lớp học dài vài mét, thước dây 10 m đo một lần là đủ; thước kẻ 20 cm quá ngắn. (2) Gang tay – 1 dm; bước chân – 4 dm; cửa ra vào – 2 m; nhà đến trường – 2 km. (3) A và B, vì bàn học và chiều cao bạn lớp 2 khoảng 1 m; bút chì khoảng 15–18 cm; sân bóng dài khoảng 100 m. (4) 3 m = 30 dm = 300 cm, nên điền 30 và 300.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV trình chiếu bài 1 và yêu cầu HS suy nghĩ: “Lớp học dài khoảng bao nhiêu? Vì sao không chọn thước kẻ?”
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời dự kiến: “Lớp học dài vài mét, thước kẻ 20 cm phải đặt rất nhiều lần, dễ sai.”
Giáo viên
GV cho nhóm làm bài 2 và 3 trên bảng con; GV đi quanh, gợi ý: “Em hãy nhớ bàn học khoảng 1 m, còn bút chì khoảng vài centimét.” Với bài 4, GV hỏi: “1 m bằng bao nhiêu dm, bao nhiêu cm?”
Học sinh
HS làm bài trên bảng con. HS trả lời dự kiến: “1 m bằng 10 dm và 100 cm, nên 3 m bằng 30 dm và 300 cm.”
Giáo viên
GV mời 3 nhóm trình bày đáp án, cả lớp kiểm tra bằng bài tương tác NeoEdu trên màn hình.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày, cả lớp giơ thẻ hoặc đối chiếu đáp án. HS giải thích lí do của từng lựa chọn.
Giáo viên
GV chốt: “Chọn dụng cụ theo độ dài cần đo: vật nhỏ dùng thước kẻ, lớp học dùng thước dây. Đổi đơn vị: 1 m = 10 dm = 100 cm.”
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc đổi đơn vị và sửa đáp án sai (nếu có) vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đúng hay sai và giải bài toán về độ dài

Mục tiêu

HS nhận biết cách đo bằng gang tay đúng và sai, tính độ dài sau khi đổi đơn vị và giải thích kết quả đo khác nhau.

Nội dung

Trò chơi “Đúng hay sai”: GV đọc các nhận định, HS giơ thẻ Đ hoặc S. (a) Bạn Minh đặt ngón cái ở một mép bàn rồi đo nối tiếp, không để hở. (b) Mỗi lần đo bằng gang tay có thể nhảy cách một khoảng cho nhanh. (c) Đếm số gang tay để biết bàn dài khoảng bao nhiêu gang. Sau đó HS làm bài: (1) Bước chân An dài khoảng 4 dm, An đi 5 bước thẳng; quãng đường dài khoảng bao nhiêu dm? A. 9 dm; B. 20 dm; C. 45 dm. (2) Sợi ruy băng dài 1 m, cắt đi 35 cm, còn lại bao nhiêu cm? (3) Hai bạn Nam và Lan đo cùng cái bàn bằng gang tay: Nam được 6 gang, Lan được 8 gang. Vì sao kết quả khác nhau?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (a) Đ; (b) S; (c) Đ. Bài 1: B, vì $4 \times 5 = 20$ (dm). Bài 2: 65 cm, vì $100 - 35 = 65$ (cm). Bài 3: A, vì gang tay của Lan ngắn hơn, nên đo được nhiều gang hơn; vì vậy cần đơn vị chung cm, dm, m.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc lần lượt ba nhận định (a), (b), (c) và yêu cầu HS giơ thẻ Đ hoặc S. GV hỏi: “Vì sao nhảy cách lại sai?”
Học sinh
HS giơ thẻ và trả lời dự kiến: “Nhảy cách thì các đoạn không liền nhau, kết quả sẽ sai.”
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm làm bài 1 và 2: “Bài 1, 5 là số bước, 4 dm là độ dài mỗi bước; hãy tính độ dài cả quãng đường.” GV hỏi bài 3: “Cùng cái bàn, đo được số gang ít hơn hay nhiều hơn, thì gang nào dài hơn?”
Học sinh
HS làm bài theo nhóm. HS trả lời dự kiến: “Cùng cái bàn mà Lan đo được nhiều gang hơn thì gang của Lan ngắn hơn.”
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày bài 1 và 2, một nhóm trình bày bài 3, các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày phép tính và giải thích. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: “Đo bằng gang tay phải nối tiếp, không hở. Vì mỗi người có gang khác nhau nên cần đơn vị chung cm, dm, m.”
Học sinh
HS ghi nhớ và sửa lại vở nếu làm sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Đo mặt bàn học ở nhà bằng gang tay và thước

Mục tiêu

HS vận dụng việc đo bằng gang tay và thước kẻ vào thực tế, rèn luyện ước lượng và so sánh kết quả.

Nội dung

Mỗi HS nhận nhiệm vụ về nhà: dùng gang tay đo chiều dài mặt bàn học ở nhà, ghi số gang tay đếm được; sau đó đo lại bằng thước kẻ theo cm và so sánh. Từ hai số đo, ước lượng độ dài một gang tay của em và giải thích cách nghĩ. Trên lớp, HS nêu kế hoạch đo và dự kiến kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS có kế hoạch đo rõ ràng; khi làm ở nhà ghi được số gang tay, độ dài bàn bằng cm và ước lượng độ dài một gang tay (khoảng 1 dm nếu kết quả phù hợp), kèm lời giải thích ngắn. Chấp nhận số đo khác nhau giữa các HS.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Về nhà, em hãy dùng gang tay đo mặt bàn học, ghi lại số gang, sau đó đo bằng thước theo cm. Từ đó ước lượng một gang tay của em dài khoảng bao nhiêu cm.”
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở và hỏi lại nếu chưa rõ.
Giáo viên
GV gợi ý: “Muốn ước lượng, em lấy độ dài bàn bằng cm chia cho số gang tay đã đếm.” GV hỏi: “Nếu kết quả của bạn không giống bạn bên cạnh, có sai không?”
Học sinh
HS trao đổi theo cặp. HS trả lời dự kiến: “Không sai, vì gang tay của mỗi người khác nhau nên số đo khác nhau.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nêu kết quả dự kiến và cách ước lượng. GV ghi nhanh các số đo lên bảng để cả lớp so sánh.
Học sinh
HS nêu kết quả, ví dụ: “Bàn dài 9 gang, 99 cm, nên một gang khoảng 11 cm.”
Giáo viên
GV chốt: “Ước lượng và đo thực tế giúp em hiểu độ dài của các đồ vật quanh mình. Hãy nhớ ghi đơn vị khi đo.”
Học sinh
HS cam kết thực hiện đo ở nhà và ghi kết quả vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Thành viên: ………
Nhiệm vụ 1: Đo cục tẩy và quyển sách Toán bằng thước kẻ (cm). Ghi kết quả.

Cục tẩy dài: ……… cm
Quyển sách Toán dài: ……… cm
Nhiệm vụ 2: Đo bàn học bằng thước (dm) và đo lớp học bằng thước dây (m); đo lớp học bằng bước chân.
Đoán số bước chân đi hết chiều dài lớp học: ……… bước
Đếm số bước thực tế: ……… bước
Bàn học dài: ……… dm
Lớp học dài (thước dây): ……… m
Nhiệm vụ 3: Trả lời câu hỏi.
Vì sao đo bằng gang tay hoặc bước chân, mỗi người lại được kết quả khác nhau?
Vì sao cần dùng đơn vị chung cm, dm, m?

Phiếu học tập số 2

Nhóm: ……… Thành viên: ………
Phần A: Chọn dụng cụ và đơn vị phù hợp.

Đo chiều dài lớp học, chọn: A. Thước kẻ 20 cm; B. Thước dây dài 10 m; C. Cái bút chì. Lí do: ………
Đồ vật có độ dài khoảng 1 m: ………
Phần B: Nối đồ vật với độ dài phù hợp.
Gang tay của em – ………
Bước chân của em – ………
Chiều cao cửa ra vào – ………
Đường từ nhà đến trường – ………
Phần C: Điền số thích hợp.
3 m = ……… dm = ……… cm

Hướng dẫn về nhà

Dùng gang tay đo chiều dài mặt bàn học ở nhà, đếm và ghi số gang tay vào vở.
Dùng thước kẻ đo lại mặt bàn đó theo cm và ghi kết quả.
Tính khoảng độ dài của một gang tay em theo cm: lấy độ dài bàn (cm) chia cho số gang tay, giải thích cách nghĩ bằng một câu.
Ôn lại mối quan hệ 1 m = 10 dm = 100 cm và thực hành đổi đơn vị với các đồ vật trong nhà.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.