ToánLớp 2Chủ đề 8. Phép nhân, phép chia

Giáo án Bài 45. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2 và bảng chia 5.
Nêu được tên gọi các thành phần của phép nhân (thừa số, tích) và phép chia (số bị chia, số chia, thương).
Vận dụng được bảng nhân, bảng chia 2 và 5 để tính nhẩm và giải bài toán có một bước tính nhân hoặc chia.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao $5 \times 4 = 4 \times 5$ và vì sao $18 : 2 = 9$ là đúng, dựa trên bảng nhân, bảng chia đã học.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống “mỗi học sinh được 2 quyển vở”, “30 cái kẹo chia đều cho 5 bạn” thành phép nhân hoặc phép chia phù hợp.
Giải quyết vấn đề toán học: HS giải bài toán có một bước tính, trình bày đủ câu lời giải, phép tính và đáp số.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng biểu thức, nêu đúng tên thành phần của phép tính và trình bày bài giải rõ ràng.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng con, thẻ số, hình chấm tròn và trang bài học số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự ôn lại bảng nhân, bảng chia 2 và 5 bằng cách đọc thuộc, tự kiểm tra kết quả trên bảng con và tự sửa lỗi sai của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo nhóm 4, trao đổi, nhận xét đáp án của bạn và trình bày lập luận bằng câu “Vì ... nên ...”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đúng phép tính (nhân hoặc chia) cho từng tình huống thực tế và tìm cách kiểm tra lại kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực luyện tập bảng nhân, bảng chia và hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu.
Trách nhiệm: HS hoàn thành nhiệm vụ của nhóm, không làm thay bạn và giúp đỡ bạn cùng nhóm khi cần.
Trung thực: HS tự nhận xét đúng kết quả của mình, không sao chép đáp án của bạn khi chưa tự tính.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi bảng nhân 2, 5 và bảng chia 2, 5 dạng sơ đồ.
Bộ thẻ phép tính (in sẵn) và bộ thẻ kết quả để chơi trò chơi nối nhanh.
Hình vẽ 5 nhóm, mỗi nhóm 2 chấm tròn (dùng cho bài 9).
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 cho các nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/2/math/bai-45-luyen-tap-chung), dùng để kiểm tra nhanh kết quả sau phần luyện tập.

2. Học sinh

Vở ô li, bút chì, bút màu.
Bảng con và bút viết bảng.
Bộ thẻ số từ 0 đến 9 hoặc thẻ phép tính (nếu có).
Que tính hoặc hình chấm tròn để đếm và nhóm khi cần.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đố bạn nhẩm nhanh

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức cũ về bảng nhân, bảng chia 2 và 5 để chuẩn bị vào tiết luyện tập.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Tiếp sức nhẩm nhanh”: GV đọc lần lượt các phép tính như $2 \times 4$ , $5 \times 3$ , $10 : 2$ , $25 : 5$ ; HS giơ bảng con ghi kết quả. Cả lớp cùng nhắc lại tên các thành phần: thừa số, tích, số bị chia, số chia, thương.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng kết quả của các phép nhân, phép chia 2 và 5 và nêu đúng tên gọi các thành phần của phép tính.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi “Tiếp sức nhẩm nhanh” và nêu luật: GV đọc phép tính, HS giơ bảng con kết quả trong 5 giây.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, lấy bảng con và bút viết bảng ra chuẩn bị.
Giáo viên
GV đọc lần lượt: “ $2 \times 4$ ”, “ $5 \times 3$ ”, “ $10 : 2$ ”, “ $25 : 5$ ”, “ $5 \times 6$ ”. GV hỏi: “Trong phép $10 : 2 = 5$ , số nào là số bị chia, số nào là số chia, số nào là thương?”
Học sinh
HS giơ bảng con: $2 \times 4 = 8$ ; $5 \times 3 = 15$ ; $10 : 2 = 5$ ; $25 : 5 = 5$ ; $5 \times 6 = 30$ . Dự kiến HS trả lời: “10 là số bị chia, 2 là số chia, 5 là thương.”
Giáo viên
GV nhận xét nhanh kết quả, khen những bạn trả lời đúng và nhanh. GV hỏi: “Vì sao $2 \times 4 = 8$ mà $8 : 2 = 4$ ?”
Học sinh
HS trả lời: “Vì $8 : 2 = 4$ vì $2 \times 4 = 8$ nên lấy tích chia cho thừa số này được thừa số kia.”
Giáo viên
GV chốt: Muốn đổi phép nhân thành phép chia, ta lấy tích chia cho một thừa số để được thừa số còn lại. GV giới thiệu bài Luyện tập chung.
Học sinh
HS nhắc lại kiến thức trọng tâm và ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 4 phút

Hệ thống bảng nhân và bảng chia 2, 5

Mục tiêu

Hệ thống hoá bảng nhân 2, 5 và bảng chia 2, 5 để HS thấy mối liên hệ giữa nhân và chia.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm có một tờ giấy lớn chia thành 4 ô. Mỗi HS ghi vào một ô: bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2, bảng chia 5. Nhóm thống nhất và kiểm tra chéo kết quả trước khi đọc.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ khăn trải bàn của nhóm ghi đầy đủ và đúng bảng nhân 2, 5 và bảng chia 2, 5.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát khăn trải bàn (tờ giấy lớn chia 4 ô). GV giao nhiệm vụ: mỗi bạn ghi một bảng vào ô của mình, sau đó cả nhóm kiểm tra chéo.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, chọn ô của mình và chuẩn bị bút màu.
Giáo viên
GV quan sát các nhóm, nhắc HS dùng nhóm chấm tròn hoặc đếm thêm khi viết bảng chia.
Học sinh
HS viết: bảng nhân 2 ( $2 \times 1 = 2$ đến $2 \times 10 = 20$ ), bảng nhân 5 ( $5 \times 1 = 5$ đến $5 \times 10 = 50$ ), bảng chia 2 và bảng chia 5 tương ứng. Các bạn kiểm tra chéo kết quả.
Giáo viên
GV mời 1 nhóm treo khăn trải bàn lên bảng và hỏi: “Vì sao bảng chia 2 có các thương là 1, 2, 3, 4,…?”
Học sinh
Đại diện nhóm đọc bảng; HS trả lời: “Vì mỗi lần lấy số bị chia là bội của 2 chia cho 2 thì được thương tăng dần 1 đơn vị.”
Giáo viên
GV chốt: bảng nhân 2, 5 và bảng chia 2, 5 có liên quan với nhau; nhìn bảng nhân có thể tìm kết quả bảng chia.
Học sinh
HS đối chiếu sơ đồ của nhóm mình với kết luận của GV và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 4 phút

Thành phần phép nhân, phép chia và nhận biết tình huống

Mục tiêu

Củng cố tên gọi các thành phần của phép nhân, phép chia và nhận biết tình huống dùng phép nhân hay phép chia.

Nội dung

GV tổ chức hoạt động cả lớp kết hợp làm việc cặp đôi: đọc các câu “Mỗi … có …, hỏi … có bao nhiêu” (phép nhân) và “chia đều”, “mỗi … mấy” (phép chia). HS thực hiện trên bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng tên thành phần của phép tính và phân biệt được tình huống nhân với tình huống chia qua ít nhất 2 ví dụ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng: “ $5 \times 4 = 20$ ” và “ $20 : 5 = 4$ ”. GV yêu cầu các cặp đôi chỉ rõ thừa số, tích, số bị chia, số chia, thương.
Học sinh
HS làm việc theo cặp, chỉ vào từng số và gọi tên.
Giáo viên
GV đọc tình huống: “Mỗi bạn có 5 viên bi, 4 bạn có tất cả bao nhiêu viên bi?” và “Có 20 viên bi chia đều cho 5 bạn, mỗi bạn được mấy viên?”. GV hỏi: “Tình huống nào dùng phép nhân, tình huống nào dùng phép chia?”
Học sinh
HS trả lời: “Tình huống 1 dùng phép nhân $5 \times 4 = 20$ ; tình huống 2 dùng phép chia $20 : 5 = 4$ vì chia đều.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu nói đủ câu: “Vì ... nên dùng phép ... .”
Học sinh
HS trình bày: “Vì bài toán chia đều nên dùng phép chia.”
Giáo viên
GV chốt: “Mỗi … có …, hỏi … có bao nhiêu” là phép nhân; “chia đều”, “mỗi … mấy” là phép chia.
Học sinh
HS ghi nhớ hai dấu hiệu nhận biết vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Trò chơi và phiếu luyện tập theo nhóm

Mục tiêu

Vận dụng bảng nhân, bảng chia 2 và 5 và tên gọi thành phần phép tính để hoàn thành các bài tập 1 đến 6, 9 và 10.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm với Phiếu học tập số 1 (bài 1 đến 6) và Phiếu học tập số 2 (bài 9 và 10). Trước khi làm phiếu, GV tổ chức trò chơi “Nối nhanh” với thẻ phép tính và thẻ kết quả. Sau đó GV dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra một số bài tương tác.
Đề và đáp án:

$2 \times 8 = ?$ (đáp án: $16$ ).
$45 : 5 = ?$ (đáp án: $9$ ).
Nối phép tính với kết quả: $5 \times 5$ với $25$ ; $2 \times 6$ với $12$ ; $30 : 5$ với $6$ ; $14 : 2$ với $7$ .
Hai thừa số $5$ và $7$ có tích là ..., số bị chia $18$ , số chia $2$ có thương là ... (đáp án: $35$ và $9$ ).
Đúng hay sai? a) $5 \times 4 = 4 \times 5$ (Đ); b) $18 : 2 = 8$ (S); c) $5 \times 9 = 45$ (Đ); d) $40 : 5 = 9$ (S).
Tính: $5 \times 3 + 15 = ...$ ; $20 : 2 - 6 = ...$ (đáp án: $30$ và $4$ ).
Quan sát hình gồm 5 nhóm, mỗi nhóm 2 chấm tròn. Phép nhân phù hợp: A. $2 \times 5 = 10$ (đáp án A); B. $5 \times 5 = 25$ ; C. $2 + 5 = 7$ .
Sắp xếp theo thứ tự từ bé đến lớn: $40 : 5$ (8), $18 : 2$ (9), $5 \times 2$ (10), $2 \times 6$ (12). Thứ tự: $40 : 5$ , $18 : 2$ , $5 \times 2$ , $2 \times 6$ .

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 và số 2 hoàn thành đúng các đáp án: 1) 16; 2) 9; 3) 5 × 5 – 25, 2 × 6 – 12, 30 : 5 – 6, 14 : 2 – 7; 4) 35 và 9; 5) Đ, S, Đ, S; 6) 30 và 4; 9) A; 10) $40 : 5$ , $18 : 2$ , $5 \times 2$ , $2 \times 6$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi “Nối nhanh”: mỗi nhóm nhận bộ thẻ phép tính và thẻ kết quả, nối đúng trong 1 phút. Sau đó GV phát Phiếu học tập số 1 và số 2 và nêu yêu cầu làm việc nhóm 4.
Học sinh
HS nhận thẻ và phiếu, nhắc lại luật chơi.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ các nhóm còn lúng túng, đặc biệt ở bài 4 và bài 6 (hỏi: “Muốn tìm tích của 5 và 7 em làm thế nào?”). GV hướng dẫn HS dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra bài tương tác khi hoàn thành.
Học sinh
HS nối thẻ, làm phiếu, thảo luận và kiểm tra chéo kết quả trong nhóm. Dự kiến HS trả lời: “Bài 5b là sai vì $18 : 2 = 9$ , không phải 8.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bài 5 và bài 10, yêu cầu HS giải thích lí do đúng hoặc sai.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Bài 5d sai vì $40 : 5 = 8$ , nên $40 : 5 = 9$ là sai.”
Giáo viên
GV nhận xét, chốt đáp án và nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm $18 : 2 = 8$ , nhầm $40 : 5 = 9$ do đếm sai bảng chia.
Học sinh
HS đối chiếu đáp án, sửa lỗi sai trong phiếu bằng bút màu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Giải bài toán thực tế có một bước tính

Mục tiêu

Vận dụng phép nhân và phép chia để giải bài toán thực tế có một bước tính, gắn với hoạt động chia quà và phát đồ dùng học tập.

Nội dung

GV đưa hai bài toán thực tế (bài 7 và bài 8). HS làm việc cặp đôi: đọc đề, xác định phép tính, tính và trả lời bằng câu đầy đủ. Về nhà, HS đặt một bài toán tương tự và giải.

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng bài 7: $2 \times 9 = 18$ (quyển vở); bài 8: $30 : 5 = 6$ (cái kẹo); trình bày đủ câu lời giải, phép tính và đáp số.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài 7: “Mỗi học sinh được phát 2 quyển vở. 9 học sinh được phát bao nhiêu quyển vở?” và đề bài 8: “Có 30 cái kẹo chia đều cho 5 bạn. Mỗi bạn được mấy cái kẹo?”. GV hỏi: “Bài nào dùng phép nhân, bài nào dùng phép chia? Vì sao?”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm đề bài và trả lời: “Bài 7 dùng phép nhân vì mỗi học sinh có 2 quyển; bài 8 dùng phép chia vì chia đều.”
Giáo viên
GV yêu cầu các cặp đôi viết bài giải vào bảng con: Phép tính, đáp số. GV nhắc HS ghi đơn vị “quyển”, “cái”.
Học sinh
HS viết bài giải: “Bài 7: $2 \times 9 = 18$ (quyển vở). Đáp số: 18 quyển vở.” “Bài 8: $30 : 5 = 6$ (cái kẹo). Đáp số: 6 cái kẹo.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp giơ bảng con, nhận xét về câu trả lời đủ ý và đơn vị đo.
Học sinh
HS trình bày, các cặp khác nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: Khi giải bài toán cần đọc kĩ đề, chọn đúng phép tính, viết đủ phép tính và đáp số có đơn vị. GV giao bài tập về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ các bước giải bài toán và ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Tính: $2 \times 8 = ...$
Bài 2. Tính: $45 : 5 = ...$
Bài 3. Nối phép tính với kết quả:

$5 \times 5$ với $25$
$2 \times 6$ với $12$
$30 : 5$ với $6$
$14 : 2$ với $7$
Bài 4. Điền số:
Hai thừa số $5$ và $7$ có tích là ...
Số bị chia $18$ , số chia $2$ có thương là ...
Bài 5. Đúng hay sai?
a) $5 \times 4 = 4 \times 5$
b) $18 : 2 = 8$
c) $5 \times 9 = 45$
d) $40 : 5 = 9$
Bài 6. Tính:
$5 \times 3 + 15 = ...$
$20 : 2 - 6 = ...$

Phiếu học tập số 2

Bài 9. Quan sát hình gồm 5 nhóm, mỗi nhóm có 2 chấm tròn. Khoanh tròn phép nhân phù hợp với hình:

A. $2 \times 5 = 10$
B. $5 \times 5 = 25$
C. $2 + 5 = 7$
Bài 10. Sắp xếp các phép tính theo kết quả từ bé đến lớn:
$2 \times 6$ ; $40 : 5$ ; $18 : 2$ ; $5 \times 2$
Bài 7 (vận dụng). Mỗi học sinh được phát 2 quyển vở. 9 học sinh được phát bao nhiêu quyển vở?
Bài 8 (vận dụng). Có 30 cái kẹo chia đều cho 5 bạn. Mỗi bạn được mấy cái kẹo?

Hướng dẫn về nhà

Đọc thuộc bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2 và bảng chia 5.
Hoàn thành các bài tập trong Phiếu học tập số 2 nếu chưa xong trên lớp.
Đặt một bài toán thực tế có một bước tính nhân hoặc chia (liên quan đến đồ dùng học tập hoặc đồ chơi ở nhà) và giải bài toán đó, viết đầy đủ phép tính và đáp số vào vở.
Truy cập trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-45-luyen-tap-chung) để làm thêm các bài tập tương tác, kiểm tra kết quả sau khi làm.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.