ToánLớp 2Chủ đề 9. Làm quen với hình khối

Giáo án Bài 46. Khối trụ, khối cầu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nhận biết được khối trụ qua đồ vật thật và hình vẽ: có hai mặt đáy là hình tròn bằng nhau, thân tròn, đặt nằm thì lăn được, đặt đứng thì đứng vững.
Nhận biết được khối cầu qua đồ vật thật và hình vẽ: tròn đều mọi phía, lăn được về mọi hướng.
Phân biệt được khối trụ, khối cầu với khối lập phương (các mặt là hình vuông) và khối hộp chữ nhật (có các mặt là hình chữ nhật, hình vuông).
Nêu được ví dụ về đồ vật có dạng khối trụ (lon sữa, cái trống, khúc gỗ tròn) và khối cầu (quả bóng, viên bi, quả cam) trong cuộc sống.
Tư duy và lập luận toán học: HS dựa vào đặc điểm mặt đáy, mặt tròn, mặt phẳng để giải thích vì sao khối cầu lăn mọi hướng, khối trụ đứng vững khi đặt đứng.
Mô hình hoá toán học: HS nhận ra đồ vật trong thực tế (lon sữa, quả bóng, hộp giày) tương ứng với các khối hình học đã học.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng tên gọi khối trụ, khối cầu, khối lập phương, khối hộp chữ nhật khi mô tả và trả lời câu hỏi.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng đồ vật thật, mặt phẳng nghiêng bằng bìa cứng và phiếu học tập để quan sát, thử nghiệm và ghi kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát, lăn thử và đặt thử các đồ vật, tự rút ra đặc điểm của từng khối rồi tự kiểm tra lại bằng phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, trình bày ngắn gọn kết quả quan sát bằng câu “Khối ... có ... nên ...”, lắng nghe và nhận xét bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS dự đoán khối nào lăn được, kiểm chứng bằng thí nghiệm lăn và đặt vững, từ đó giải thích lí do và tìm đồ vật tương tự ở nhà.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực quan sát, thử nghiệm lăn và đặt các đồ vật, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và bài tập.
Trách nhiệm: HS giữ gìn đồ dùng học tập, hoàn thành nhiệm vụ nhóm và nhiệm vụ về nhà tìm đồ vật có dạng khối trụ, khối cầu.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Đồ vật thật: lon sữa rỗng, quả bóng nhỏ, viên bi, quả cam (hoặc hình vẽ), hộp giày, con xúc xắc, cái cốc thẳng, khúc gỗ tròn (hoặc hình vẽ).
Túi vải đựng đồ vật bí mật (dùng cho trò chơi khởi động).
Tấm bìa cứng để làm mặt phẳng nghiêng khi thí nghiệm lăn.
Tranh/slide hình khối trụ, khối cầu, khối lập phương, khối hộp chữ nhật (lấy từ hình 1 đến hình 4 của bài).
Phiếu học tập số 1 (in sẵn hoặc chiếu).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/2/math/bai-46-khoi-tru-khoi-cau. Dùng ở hoạt động luyện tập để HS làm bài tập tương tác sau khi đã làm bài trên phiếu.

2. Học sinh

Bảng con, bút chì, vở ô li.
Phiếu học tập số 1.
Bộ đồ vật nhỏ do nhóm chuẩn bị từ nhà (ví dụ: ống cuộn chỉ, hộp sữa, quả bóng nhỏ) nếu có.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán đồ vật trong túi bí mật

Mục tiêu

Kích thích sự chú ý của HS, huy động vốn hiểu biết về các đồ vật có dạng khối trụ, khối cầu trong cuộc sống.

Nội dung

GV đặt lần lượt vài đồ vật (lon sữa, quả bóng, viên bi, hộp giày) vào túi vải. HS sờ thử (không nhìn), đoán tên đồ vật và nêu cảm nhận: tròn hay không tròn, có lăn được không.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi được tên các đồ vật và nêu được sơ bộ đặc điểm “tròn, có thể lăn” hoặc “có mặt tròn ở hai đầu”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi “Túi bí mật”, mời 2 HS lên sờ thử một đồ vật trong túi và không cho bạn khác biết. GV hỏi: “Đồ vật này có tròn không? Em có cảm giác gì khi sờ vào?”
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, một số em lên sờ đồ vật và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Em thấy nó tròn, sờ vào đều mọi phía.”
Giáo viên
GV lấy đồ vật ra, hỏi cả lớp: “Đây là đồ vật gì? Em đoán nó có lăn được không?” GV cho cả lớp cùng đoán tiếp các đồ vật còn lại.
Học sinh
HS đồng thanh gọi tên đồ vật (quả bóng, viên bi, lon sữa, hộp giày). Dự kiến HS trả lời: “Quả bóng lăn được vì tròn.” “Hộp giày không lăn được vì có các mặt phẳng.”
Giáo viên
GV nêu câu hỏi: “Đồ vật nào có dạng tròn đều mọi phía? Đồ vật nào có hai đầu tròn?” Ghi nhanh lên bảng hai cột: “Tròn đều mọi phía” và “Có hai đầu tròn”.
Học sinh
Vài HS lên bảng ghi hoặc nêu tên đồ vật vào cột phù hợp. Dự kiến HS trả lời: “Quả bóng, viên bi vào cột tròn đều; lon sữa vào cột có hai đầu tròn.”
Giáo viên
GV khen ngợi và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu kĩ hơn khối trụ và khối cầu.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học “Khối trụ, khối cầu”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Khám phá khối trụ

Mục tiêu

HS nhận biết khối trụ qua đặc điểm hai mặt đáy là hình tròn bằng nhau, thân tròn, và qua thí nghiệm đặt nằm, đặt đứng.

Nội dung

Hoạt động theo nhóm 4. Mỗi nhóm nhận một lon sữa rỗng và một cái cốc thẳng (hoặc hình vẽ khối trụ). Nhóm quan sát, đếm số mặt đáy, sờ thử mặt đáy và thân, sau đó đặt nằm trên tấm bìa nghiêng rồi đặt đứng, quan sát và trả lời câu hỏi: “Khối trụ có mấy mặt đáy? Hình gì? Đặt nằm thì thế nào? Đặt đứng thì thế nào?”

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: khối trụ có hai mặt đáy là hình tròn bằng nhau, thân tròn; đặt nằm thì lăn được, đặt đứng thì đứng vững; lấy được ví dụ như lon sữa, cái trống, khúc gỗ tròn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát lon sữa rỗng, cái cốc, tấm bìa nghiêng. GV nêu nhiệm vụ: “Quan sát hai đầu và thân của vật, đặt nằm lên tấm bìa rồi thả lăn, đặt đứng và xem có vững không.”
Học sinh
HS nhận đồ dùng, phân công người quan sát, người thử lăn, người đặt đứng, người ghi kết quả.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi từng nhóm: “Hai đầu của lon sữa có hình gì? Hai đầu có bằng nhau không?” và “Khi đặt nằm, lon sữa lăn theo hướng nào?”
Học sinh
HS thực hành. Dự kiến HS trả lời: “Hai đầu là hình tròn, bằng nhau.” “Lon sữa lăn được vì thân tròn.” “Đặt đứng thì lon không bị đổ, đứng vững.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày, hỏi: “Vật này có tên là gì? Em lấy thêm được ví dụ nào?”
Học sinh
Đại diện nhóm báo cáo. Dự kiến HS trả lời: “Đây là khối trụ. Ví dụ: cái trống, khúc gỗ tròn.”
Giáo viên
GV chốt: “Khối trụ có hai mặt đáy là hình tròn bằng nhau, thân tròn. Đặt nằm thì lăn được, đặt đứng thì đứng vững.” GV treo tranh hình 1 (khối trụ) và chỉ vào hai đáy.
Học sinh
HS nhắc lại đặc điểm khối trụ và chỉ hai đáy tròn trên tranh.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Khám phá khối cầu và phân biệt các khối đã học

Mục tiêu

HS nhận biết khối cầu qua đặc điểm tròn đều mọi phía, lăn về mọi hướng; phân biệt khối cầu, khối trụ, khối lập phương, khối hộp chữ nhật.

Nội dung

Cả lớp làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. HS lăn quả bóng và viên bi trên bàn, đặt khối lập phương và hộp giày để so sánh, sau đó điền bảng ở phiếu học tập số 1 về đặc điểm lăn được và đặt vững được.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: khối cầu tròn đều mọi phía, lăn được về mọi hướng; khối lập phương và khối hộp chữ nhật có các mặt phẳng nên không lăn được như khối cầu; hoàn thành đúng phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và đồ vật cho từng cặp. GV nêu: “Lăn quả bóng và viên bi, quan sát chúng lăn theo hướng nào. Đặt khối lập phương và hộp giày, thử lăn và so sánh.”
Học sinh
HS nhận phiếu và đồ dùng, đọc yêu cầu nhiệm vụ.
Giáo viên
GV hỏi từng cặp: “Quả bóng lăn được theo những hướng nào? Hộp giày có lăn được không? Vì sao?”
Học sinh
HS thực hành và thảo luận cặp đôi. Dự kiến HS trả lời: “Quả bóng lăn được về mọi hướng vì tròn đều.” “Hộp giày không lăn được, vì có các mặt phẳng.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo. GV hỏi: “Khối nào lăn được về mọi hướng? Khối nào chỉ đứng vững, không lăn như khối cầu?”
Học sinh
HS trình bày kết quả. Dự kiến HS trả lời: “Khối cầu lăn về mọi hướng. Khối lập phương và khối hộp chữ nhật có mặt phẳng nên đặt vững, không lăn tròn.”
Giáo viên
GV chốt: “Khối cầu tròn đều mọi phía, lăn về mọi hướng. Khối lập phương có các mặt là hình vuông, khối hộp chữ nhật có các mặt là hình chữ nhật, hai khối này không lăn như khối cầu.” GV treo tranh hình 2, 3, 4 và chỉ từng khối.
Học sinh
HS nhắc lại đặc điểm từng khối và đối chiếu với phiếu học tập.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Nhận diện khối trụ, khối cầu qua hình vẽ và đồ vật

Mục tiêu

HS vận dụng đặc điểm khối trụ, khối cầu để nhận diện hình và đồ vật, đếm số khối trong hình và kiểm tra nhận định đúng sai.

Nội dung

HS làm bài tập 1, 2, 3, 5, 6 và 9 trong phần bài tập của bài. Bài 1, 2 chọn đáp án; bài 3 nối đồ vật với dạng khối; bài 5, 6 đếm số khối trụ, khối cầu trong hình; bài 9 chọn khối khó đặt vững. Sau đó HS làm bài tương tác trên trang NeoEdu để kiểm tra lại.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 1: A (Hình 1 là khối trụ). Bài 2: B (Hình 2 là khối cầu). Bài 3: Quả bóng đá – khối cầu; Lon nước ngọt – khối trụ; Hộp giày – khối hộp chữ nhật; Con xúc xắc – khối lập phương. Bài 5: 3 khối trụ. Bài 6: 2 khối cầu. Bài 9: A (khối cầu dễ lăn, không đặt vững được như hai khối kia).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình các bài 1, 2, 3 lên màn hình và đọc yêu cầu. GV nói: “Trước khi làm, em hãy nhớ lại đặc điểm khối trụ và khối cầu.”
Học sinh
HS xem hình, nhắc lại đặc điểm đã học.
Giáo viên
GV cho HS làm bảng con, hỏi: “Vì sao Hình 1 là khối trụ?” GV tiếp tục hỏi bài 5: “Có bao nhiêu khối có hai đáy tròn?” và bài 9: “Vì sao khối cầu dễ bị lăn?”
Học sinh
HS làm bảng con và giơ bảng. Dự kiến HS trả lời: “Hình 1 có hai đáy tròn và thân tròn nên là khối trụ.” “Có 3 khối trụ.” “Khối cầu không có mặt phẳng nên dễ lăn.”
Giáo viên
GV mời một số HS đọc đáp án, nhận xét và sửa sai. Sau đó GV hướng dẫn HS vào trang NeoEdu làm bài tập tương tác để kiểm tra nhanh.
Học sinh
HS đọc kết quả, so sánh với bảng con, làm bài tập tương tác trên thiết bị (hoặc trên máy chiếu nếu không đủ thiết bị).
Giáo viên
GV nhận xét và chốt đáp án đúng, nhắc lại ghi nhớ: “Khối trụ: hai đáy tròn. Khối cầu: tròn đều mọi phía.”
Học sinh
HS ghi ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Tìm đồ vật có dạng khối trụ, khối cầu quanh em

Mục tiêu

HS liên hệ kiến thức về khối trụ, khối cầu với đồ vật quen thuộc trong lớp học và gia đình.

Nội dung

GV yêu cầu HS quan sát đồ vật trong lớp và kể tên 2 đồ vật có dạng khối trụ, 2 đồ vật có dạng khối cầu. Về nhà, HS kể tên 2 đồ vật khối trụ và 2 đồ vật khối cầu ở nhà, nói rõ vì sao chúng có dạng đó.

Sản phẩm dự kiến

HS kể đúng 2 đồ vật khối trụ (ví dụ: lon sữa, cái cốc thẳng) và 2 đồ vật khối cầu (ví dụ: quả bóng, quả cam) và giải thích được bằng đặc điểm đã học.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: “Hãy nhìn quanh lớp học, tìm 2 đồ vật có dạng khối trụ và 2 đồ vật có dạng khối cầu.”
Học sinh
HS quan sát đồ vật trong lớp.
Giáo viên
GV đi quanh lớp hỏi: “Em tìm được đồ vật nào? Vì sao em nghĩ nó là khối trụ?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Cái lọ hoa là khối trụ vì có hai đáy tròn.” “Quả địa cầu là khối cầu vì tròn đều mọi phía.”
Giáo viên
GV mời 3 HS trình bày, nhận xét câu trả lời của bạn.
Học sinh
HS trình bày trước lớp và lắng nghe bạn nhận xét.
Giáo viên
GV giao nhiệm vụ về nhà: tìm và kể tên 2 đồ vật khối trụ, 2 đồ vật khối cầu ở nhà, nói cho người thân nghe. Nhắc HS giữ an toàn khi lăn đồ vật.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở và thực hiện về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Quan sát và thử lăn các đồ vật, điền kết quả vào bảng (đánh dấu “Có” hoặc “Không”).

Quả bóng: lăn được về mọi hướng? ......
Viên bi: lăn được về mọi hướng? ......
Lon sữa (đặt nằm): lăn được? ......
Lon sữa (đặt đứng): đứng vững? ......
Khối lập phương (con xúc xắc): lăn như khối cầu? ......
Hộp giày: lăn như khối cầu? ......

Nhiệm vụ 2: Điền tên khối phù hợp vào chỗ trống.

Đồ vật có hai mặt đáy là hình tròn, thân tròn là khối ......
Đồ vật tròn đều mọi phía là khối ......
Đồ vật có các mặt là hình vuông là khối ......
Đồ vật có các mặt là hình chữ nhật là khối ......

Nhiệm vụ 3: Trả lời câu hỏi: Vì sao khối cầu lăn được về mọi hướng?
...........................................

Hướng dẫn về nhà

Tìm và kể tên 2 đồ vật có dạng khối trụ và 2 đồ vật có dạng khối cầu ở nhà, nói cho người thân biết đặc điểm nhận biết của từng khối.
Vẽ hoặc dán vào vở một đồ vật khối trụ và một đồ vật khối cầu em tìm được, ghi chú ngắn bên cạnh: “Khối trụ có hai đáy tròn” và “Khối cầu tròn đều mọi phía”.
Ôn lại Ghi nhớ của bài và thực hiện bài tập tương tác trên trang neoedu.vn/learn/2/math/bai-46-khoi-tru-khoi-cau (nếu có thiết bị).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.