NeoEdu
Giáo án Toán 2
ToánLớp 2Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 2. Tia số. Số liền trước, số liền sau

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nhận biết được tia số là đường thẳng có mũi tên, các vạch cách đều ứng với các số tăng dần từ trái sang phải.
  • Đọc, viết được số ứng với vạch trên tia số.
  • Xác định được số liền trước (bớt 1) và số liền sau (thêm 1) của một số.
  • Vận dụng được tia số và số liền trước, số liền sau để giải bài tập đơn giản.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao số liền sau của 49 là 50 (49 + 1 = 50) và vì sao số liền trước của 70 là 69.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc đúng các số trên tia số, dùng đúng cụm từ “số liền trước”, “số liền sau”, “bên trái”, “bên phải”, “lớn hơn”, “bé hơn”.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng tia số để xác định vị trí các số và đếm thêm, đếm bớt theo khoảng cách giữa các vạch.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự quan sát tia số, đếm và ghi kết quả vào bảng con hoặc phiếu học tập, tự kiểm tra lại đáp án của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày được cách tìm số liền trước, số liền sau và nhận xét bài bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm được số còn thiếu trên tia số có vạch cách nhau 1 đơn vị hoặc 10 đơn vị và chọn cách đếm phù hợp.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi, hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu học tập và bảng con.
  • Trách nhiệm: HS cẩn thận khi đếm và ghi số, kiểm tra kĩ đáp án của nhóm trước khi báo cáo.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tia số từ 0 đến 20 vẽ sẵn trên bảng hoặc bảng phụ (vạch cách đều, có mũi tên, có ô trống để điền số).
  • Tia số vẽ sẵn với các vạch cách nhau 10 đơn vị: 0, 10, 20, ..., 100 (phục vụ bài tập có khoảng cách 10).
  • Bộ thẻ số từ 0 đến 100 để gắn lên tia số.
  • Máy chiếu hoặc màn hình, học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 2. Tia số. Số liền trước, số liền sau” (neoedu.vn/learn/2/math/bai-2-tia-so-so-lien-truoc-so-lien-sau) để chiếu tia số và bài tập tương tác.
  • Phiếu học tập số 1, bút dạ, băng dính nam châm.

2. Học sinh

  • Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
  • Vở Toán 2, bút chì, bút màu (đỏ, xanh).
  • Phiếu học tập số 1 (in sẵn hoặc chép lên vở).
  • Thẻ số tự làm từ giấy bìa (nếu có) để chơi trò chơi.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đếm tiếp nối

Mục tiêu

Ôn lại cách đếm xuôi, đếm ngược trong phạm vi 20 để chuẩn bị cho việc nhận biết thứ tự các số.

Nội dung

Cả lớp đếm xuôi từ 0 đến 20 theo từng dãy bàn, sau đó đếm ngược từ 20 về 10. GV chỉ ngẫu nhiên một số trên bảng, HS nêu số đứng ngay trước và ngay sau số đó.

Sản phẩm dự kiến

HS đếm đúng dãy số từ 0 đến 20, nêu đúng số đứng ngay trước và ngay sau số GV chỉ (ví dụ: số trước 15 là 14, số sau 15 là 16).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cả lớp chúng ta cùng chơi trò Đếm tiếp nối. Dãy bàn 1 đếm xuôi từ 0, mỗi bạn đọc một số, đọc tiếp cho đến hết dãy.” GV yêu cầu các dãy luân phiên đếm và sau đó đếm ngược từ 20 về 10.

    Học sinh

    HS đứng lên đếm tiếp nối theo dãy bàn, đọc to, rõ số của mình.

  2. Giáo viên

    GV chỉ bất kì một số trên bảng (ví dụ 15) và hỏi: “Số ngay trước 15 là số nào? Số ngay sau 15 là số nào?”

    Học sinh

    HS giơ tay trả lời. Dự kiến: “Số ngay trước 15 là 14. Số ngay sau 15 là 16.”

  3. Giáo viên

    GV khen các dãy đếm đúng và nhận xét: “Khi đếm xuôi, số đứng sau lớn hơn số đứng trước 1 đơn vị. Đó chính là ý tưởng của bài học hôm nay.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhắc lại: “Đếm xuôi thì số sau lớn hơn số trước 1 đơn vị.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Làm quen với tia số

Mục tiêu

Nhận biết tia số và cách đọc, viết số ứng với vạch trên tia số; hiểu số bên phải lớn hơn số bên trái.

Nội dung

Quan sát tia số từ 0 đến 10 do GV vẽ trên bảng (hoặc chiếu từ học liệu NeoEdu). Nhiệm vụ: (1) Nêu tên gọi và đặc điểm của tia số: đường thẳng có mũi tên, các vạch cách đều. (2) Tìm số ở vạch đầu tiên (số 0). (3) Đọc số ứng với vạch bất kì. (4) So sánh các số: số nào lớn hơn, số nào bé hơn khi nhìn trên tia số.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: tia số là đường thẳng có mũi tên, có các vạch cách đều; số 0 ở vạch đầu tiên; đi từ trái sang phải các số tăng dần; ví dụ: số 7 nằm bên phải số 4 nên 7 lớn hơn 4.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tia số từ 0 đến 10 lên bảng và nêu nhiệm vụ: “Các em quan sát tia số, tìm xem tia số có đặc điểm gì và số nào nằm ở vạch đầu tiên.” GV chỉ vào mũi tên và các vạch: “Đây là tia số.”

    Học sinh

    HS quan sát tia số, quan sát mũi tên và các vạch, suy nghĩ trong 1 phút rồi giơ tay phát biểu.

  2. Giáo viên

    GV đặt câu hỏi: (1) “Các vạch trên tia số có cách đều nhau không?” (2) “Số nào ở vạch đầu tiên?” (3) “Số 7 nằm ở bên trái hay bên phải số 4? Vậy số nào lớn hơn?” GV gọi HS trả lời và yêu cầu cả lớp viết đáp án vào bảng con.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: (1) “Các vạch cách đều nhau.” (2) “Số 0 ở vạch đầu tiên.” (3) “Số 7 nằm bên phải số 4 nên 7 lớn hơn 4.” HS viết số 0 và “7 > 4” vào bảng con.

  3. Giáo viên

    GV chỉ tay vào vạch số 6 và hỏi: “Số ứng với vạch này là số nào? Vì sao em biết?” Sau đó GV gọi một HS đọc số ứng với vạch số 9.

    Học sinh

    HS trả lời: “Vạch này là số 6 vì đếm từ 0 qua 1, 2, 3, 4, 5 đến 6.” HS đọc: “Vạch này là số 9.”

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: “Tia số là đường thẳng có mũi tên, các vạch cách đều, ứng với các số tăng dần từ trái sang phải. Số bên phải luôn lớn hơn số bên trái.” GV ghi ý chính lên bảng.

    Học sinh

    HS đọc theo phần ghi nhớ: “Trên tia số, số bên phải lớn hơn số bên trái.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 9 phút

Số liền trước, số liền sau

Mục tiêu

Nhận biết số liền trước, số liền sau của một số; biết cách tìm bằng cách bớt 1 hoặc thêm 1.

Nội dung

Thực hiện theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: (1) Quan sát tia số, tìm số ngay bên trái và số ngay bên phải của số 7. (2) Tìm số liền trước và số liền sau của 7 bằng phép tính 7 - 1 và 7 + 1. (3) Hoàn thành các câu ở phiếu với số 60 và số 49. (4) Rút ra cách tìm số liền sau và số liền trước.

Sản phẩm dự kiến

HS điền được: số liền trước của 7 là 6 (7 - 1 = 6), số liền sau của 7 là 8 (7 + 1 = 8); số liền trước của 60 là 59, số liền sau của 60 là 61; kết luận: số liền sau = số đó thêm 1, số liền trước = số đó bớt 1.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng cặp. GV nêu: “Bạn A chỉ vào số 7 trên tia số, bạn B tìm số ngay bên trái và số ngay bên phải của số 7. Sau đó hai bạn đổi vai.”

    Học sinh

    HS chia cặp, nhận phiếu, một bạn chỉ vào số 7, bạn kia nêu số đứng bên trái và bên phải.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp còn lúng túng. GV gợi ý: “Số liền trước của 7 là số kém 7 mấy đơn vị? Số liền sau của 7 là số hơn 7 mấy đơn vị?” Sau đó GV yêu cầu các cặp dùng phép tính 7 - 1 và 7 + 1 để kiểm tra.

    Học sinh

    HS thực hiện, dự kiến: “Số liền trước của 7 là 6 vì 7 - 1 = 6. Số liền sau của 7 là 8 vì 7 + 1 = 8.” Các cặp điền vào phiếu, sau đó làm câu về số 60 và 49.

  3. Giáo viên

    GV gọi 2 cặp báo cáo kết quả với số 60 (số liền trước là 59, số liền sau là 61) và hỏi: “Ba số 59, 60, 61 xếp theo thứ tự nào?”

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày: “Số liền trước của 60 là 59 vì 60 - 1 = 59; số liền sau của 60 là 61 vì 60 + 1 = 61.” HS trả lời: “Ba số là 59, 60, 61, xếp theo thứ tự từ bé đến lớn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt kiến thức: “Số liền sau là số hơn số đã cho 1 đơn vị, ta thêm 1. Số liền trước là số kém số đã cho 1 đơn vị, ta bớt 1. Lưu ý: số liền trước của một số lớn hơn 0 mới bớt được 1.” GV nhấn mạnh quan niệm sai: không được viết số liền trước của 70 là 71.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: Số liền sau = số đó + 1; số liền trước = số đó - 1. HS nhắc lại quy tắc theo cặp.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập tìm số trên tia số

Mục tiêu

Vận dụng tia số và quy tắc thêm 1, bớt 1 để giải các bài tập về đọc số, tìm số liền trước, số liền sau và so sánh vị trí các số.

Nội dung

HS làm bài trên bảng con và trên học liệu NeoEdu (phần bài tập tương tác). Các bài tập: (1) Số liền sau của 49 là: A. 48; B. 50; C. 40. (2) Số liền trước của 70 là: A. 71; B. 60; C. 69. (3) Số liền trước của 56 là ..., số liền sau của 56 là ... (4) Đúng hay sai: a) Số liền trước của 1 là 0; b) Số liền sau của 99 là 100; c) Số liền trước của 80 là 81; d) Số 45 ở giữa 44 và 46. (5) Chấm đỏ trên tia số ứng với số nào: A. 12; B. 13; C. 14.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) B, 50 vì 49 + 1 = 50. (2) C, 69 vì 70 - 1 = 69. (3) 55 và 57 vì 56 - 1 = 55, 56 + 1 = 57. (4) a) Đúng; b) Đúng; c) Sai (số liền trước của 80 là 79); d) Đúng. (5) B, 13 vì chấm đỏ nằm giữa 12 và 14.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt các câu hỏi (1), (2), (3) lên màn hình và nêu yêu cầu: “Các em làm bài vào bảng con, giơ bảng khi có đáp án.”

    Học sinh

    HS đọc đề, suy nghĩ và ghi đáp án vào bảng con.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu cả lớp giơ bảng. GV hỏi thêm: “Vì sao em chọn 50 mà không chọn 48?”. Với câu (4), GV yêu cầu HS giải thích cho câu c).

    Học sinh

    HS giơ bảng: (1) 50, (2) 69, (3) 55 và 57. HS giải thích: “Số liền sau thì thêm 1 nên 49 + 1 = 50.” Với câu c): “Số liền trước của 80 là 79, còn 81 là số liền sau nên câu này sai.”

  3. Giáo viên

    GV chiếu câu (5) có chấm đỏ trên tia số và gọi HS đọc số ứng với chấm đỏ, giải thích lựa chọn.

    Học sinh

    HS trả lời: “Chấm đỏ nằm giữa 12 và 14, vậy là số 13. Em chọn B.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, chữa bài sai nếu có. GV nhấn mạnh: “Khi tìm số liền trước hoặc liền sau, hãy nhớ bớt 1 hoặc thêm 1; khi nhìn tia số, số ở giữa hai vạch liền kề thường là số liền trước hoặc liền sau.”

    Học sinh

    HS sửa lại các đáp án sai (nếu có) vào vở và đối chiếu với bạn bên cạnh.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Trò chơi Đoàn tàu số

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức số liền trước, số liền sau vào tình huống thực tế qua trò chơi, đồng thời củng cố cách dùng tia số.

Nội dung

Mỗi nhóm 4 HS được phát một đoàn tàu gồm các toa mang số (thẻ số) nhưng bị thiếu một số. Nhiệm vụ: tìm số bị thiếu bằng cách nhìn số liền trước hoặc số liền sau của toa bên cạnh. Về nhà: quan sát số nhà, số phòng, số trang sách quanh nhà và ghi số liền trước, số liền sau của chúng.

Sản phẩm dự kiến

Nhóm gắn đúng các thẻ số bị thiếu vào đoàn tàu (ví dụ: 25, __, 27 thì số thiếu là 26). HS nêu được cách tìm số thiếu và ghi được ít nhất 3 số liền trước, số liền sau trong nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: “Mỗi nhóm có một đoàn tàu bị mất toa. Nhóm nào tìm đúng toa còn thiếu và giải thích được cách tìm trước sẽ thắng.” GV phát thẻ số và đoàn tàu cho các nhóm.

    Học sinh

    Các nhóm nhận đoàn tàu, cùng quan sát các toa và thảo luận.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỏi từng nhóm: “Toa thiếu nằm giữa hai toa số mấy và số mấy? Số thiếu là số liền trước hay liền sau của toa nào?”

    Học sinh

    HS trả lời, dự kiến: “Toa thiếu nằm giữa 25 và 27, vậy là 26. Số 26 là số liền sau của 25 và số liền trước của 27.”

  3. Giáo viên

    GV giao nhiệm vụ về nhà: “Quan sát số nhà, số phòng hoặc số trang sách quanh em, ghi lại 3 số và tìm số liền trước, số liền sau của chúng.” GV tuyên dương nhóm thắng.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở và tự hứa sẽ thực hiện.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Họ và tên: ........................ Lớp: ........
Bài 1. Quan sát tia số từ 0 đến 10 và trả lời.

  • a) Số 7 nằm ở vạch nào? Số ngay bên trái số 7 là số nào?
  • b) Số ngay bên phải số 7 là số nào?
  • c) Số 7 và số 4, số nào lớn hơn? Vì sao?
    Bài 2. Điền số thích hợp vào chỗ trống.
  • a) Số liền trước của 7 là ....... vì 7 - 1 = .......
  • b) Số liền sau của 7 là ....... vì 7 + 1 = .......
  • c) Số liền trước của 60 là ....... vì 60 - 1 = .......
  • d) Số liền sau của 60 là ....... vì 60 + 1 = .......
  • e) Ba số liên tiếp: ....... , ....... , .......
    Bài 3. Hoàn thành quy tắc.
  • Muốn tìm số liền sau của một số, ta ....... 1.
  • Muốn tìm số liền trước của một số lớn hơn 0, ta ....... 1.

Hướng dẫn về nhà

  • Quan sát số nhà, số phòng hoặc số trang sách quanh nhà em, chọn 3 số và ghi lại vào vở.
  • Với mỗi số đã chọn, tìm số liền trước và số liền sau, viết phép tính tương ứng (ví dụ: số liền sau của 25 là 26 vì 25 + 1 = 26).
  • Vẽ một tia số từ 0 đến 10 vào vở, đánh dấu các số 3, 6, 9 và ghi số liền trước, số liền sau của số 6.
  • Chơi lại trò Đoàn tàu số với người thân ở nhà, đổ thử các số khác nhau và giải thích cách tìm số thiếu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.