Giáo án Bài 6. Thực hành: Tuyên truyền sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên hoặc bảo vệ môi trường ở địa phương

HS nhận diện được nhiệm vụ học tập: một thông điệp tuyên truyền cần có hành vi cụ thể và căn cứ kiểm chứng.

GV đưa ra câu hỏi: “Một áp phích chỉ ghi ‘Hãy tiết kiệm nước’ có cho biết lượng nước đã giảm hay chưa?” HS trả lời nhanh cá nhân, sau đó nêu lí do.

HS nhận ra khẩu hiệu chung không đo được hành vi và không cho biết kết quả. Từ đó HS xác định nhiệm vụ của tiết học: xây dựng thông điệp có hành vi cụ thể, có đường cơ sở và cách đánh giá thay đổi.

HS giải thích được khái niệm đường cơ sở, thông điệp, đánh giá và trình bày được quy trình sáu bước của thực hành.

Nhóm 4 HS làm việc với Phiếu học tập số 1: ghép ba thuật ngữ với đặc trưng tương ứng và sắp xếp sáu bước quy trình theo thứ tự đúng. Sau đó HS trình bày kết quả ngắn gọn.

HS rút ra: Đường cơ sở là mức đo trước hoạt động; Thông điệp là lời kêu gọi hành vi cụ thể có căn cứ; Đánh giá là so sánh kết quả với mục tiêu và điều kiện.
Quy trình đúng thứ tự: (1) khảo sát an toàn; (2) ghi đường cơ sở; (3) chọn thông điệp; (4) xin phép triển khai; (5) đo lại; (6) phản hồi.
Nhóm nhận biết không nêu tên cá nhân gây ô nhiễm khi chưa có chứng cứ và không dùng ảnh gây hiểu nhầm là quan trắc thật.

HS sử dụng được tỉ lệ phần trăm để đọc số liệu mô hình và nêu được giới hạn của báo cáo sau can thiệp.

Nhóm làm việc với Phiếu học tập số 2 về mô hình giả định 20 vòi, trong đó có 2 vòi rò. HS tính tỉ lệ vòi rò, đọc báo cáo mẫu sau khi sửa và nêu các giới hạn kết luận.

Tỉ lệ vòi rò: $\dfrac{2}{20} \times 100 = 10$, vậy 10% số vòi bị rò, cho thấy có điểm thất thoát cần xử lí.
Báo cáo mẫu: sau khi sửa, tổng nước giảm nhưng cần điều chỉnh theo số buổi, thời tiết và vệ sinh; chưa thể quy toàn bộ mức giảm cho áp phích.
Giới hạn kết luận: đây là mô hình giả định, không phải khảo sát thực; cần đo lại vào ngày có số học sinh tương đương; phải có đường cơ sở và số đo sau can thiệp với điều kiện so sánh phù hợp.

HS củng cố khái niệm và nhận diện được nhận định đúng, sai về thực hành tuyên truyền.

HS làm nhanh các câu hỏi trắc nghiệm và đúng/sai trên phiếu cá nhân hoặc trên học liệu NeoEdu (bài tập tương tác). Đề gồm: (1) ghép thuật ngữ với đặc trưng; (2) chọn thông điệp đo được hành vi rõ nhất trong bốn phương án A. Tất cả thay đổi do áp phích; B. Cứ giảm nước dù ảnh hưởng vệ sinh; C. Báo vòi rò và ghi thời gian xử lí; D. Hãy xanh hơn bằng mọi cách; (3) chọn hai nhận định đúng trong bốn phương án A. Cần đường cơ sở trước can thiệp; B. Khẩu hiệu tự chứng minh hiệu quả; C. Học sinh không tự xử lí dòng thải nguy hại; D. Không cần kiểm tra số người khi so nước; (4) đánh giá đúng/sai các nhận định a) Cần đường cơ sở trước can thiệp; b) Học sinh không tự xử lí dòng thải nguy hại; c) Khẩu hiệu tự chứng minh hiệu quả; d) Không cần kiểm tra số người khi so nước.

Đáp án: (1) Đường cơ sở – Mức đo trước hoạt động; Thông điệp – Lời kêu gọi hành vi cụ thể có căn cứ; Đánh giá – So sánh kết quả với mục tiêu và điều kiện. (2) C. Báo vòi rò và ghi thời gian xử lí là hành vi có đối tượng, người chịu trách nhiệm và dấu hiệu theo dõi cụ thể. (3) A và C. (4) a) Đ; b) Đ; c) S; d) S. Lí do: khẩu hiệu không phải bằng chứng hiệu quả; so nước cần kiểm tra số người sử dụng để điều kiện so sánh phù hợp.

HS vận dụng công thức tỉ lệ phần trăm và sửa được nhận định sai về hiệu quả của khẩu hiệu.

HS làm hai bài: (7) Khảo sát mô hình 20 vòi có 2 vòi rò. Tỉ lệ vòi rò bao nhiêu %? (9) Một bạn khẳng định: “Khẩu hiệu tự chứng minh hiệu quả”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

Đáp án câu 7: $\dfrac{2}{20} \times 100 = 10$, tỉ lệ vòi rò là 10%.
Đáp án câu 9 (thang 4 điểm, mỗi ý 0,25 điểm): bác bỏ khẳng định; nêu nhận định thay thế, ví dụ: “Khẩu hiệu chỉ là công cụ vận động, muốn đánh giá hiệu quả phải có đường cơ sở và số đo sau hoạt động”; giải thích bằng định nghĩa đánh giá là so sánh kết quả với mục tiêu và điều kiện; nêu ví dụ giả định: cùng 500 học sinh và cùng số buổi, lượng nước từ 1000 xuống 900 lít/buổi là giảm 10%, nhưng vẫn cần xét việc sửa vòi rò và điều kiện thời tiết.

HS vận dụng kiến thức để xây dựng kế hoạch ba bước (trước – trong – sau) cho chiến dịch giảm lãng phí nước ở trường, có sản phẩm và chỉ tiêu đo được.

Nhóm 4 HS hoàn thành sản phẩm tuyên truyền gồm: thông điệp (ví dụ: “Khóa vòi khi không dùng – báo ngay vòi rò cho người phụ trách”), lịch thực hiện, người phụ trách, bảng trước – sau và phần giới hạn kết luận. Kế hoạch ba bước: Trước: ghi nước/ngày và số học sinh, rà vòi an toàn. Trong: triển khai thông điệp, báo sửa do người phụ trách thực hiện. Sau: so lít/học sinh/buổi, ghi thay đổi lịch học và vệ sinh.

Sản phẩm nhóm gồm: (a) thông điệp có hành vi cụ thể; (b) kế hoạch ba bước với việc làm rõ ràng; (c) chỉ tiêu đo được là lít/học sinh/buổi, không làm giảm nước cho uống, rửa tay và vệ sinh; (d) bảng trước – sau có cột điều kiện so sánh; (e) ghi chú: mô hình không phải số liệu trường thật, cần thay bằng số liệu đã kiểm chứng và được phép công bố trước khi dùng.
Tiêu chí chấm: đủ ba bước theo trình tự (0,5 điểm); xác định đúng sản phẩm tuyên truyền (0,25 điểm); chỉ tiêu đo được phù hợp (0,25 điểm).