Giáo án Bài 34. Thực hành: Viết báo cáo tuyên truyền về bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam

HS nhận diện được thông tin đúng và thông tin cần kiểm chứng trước khi đưa vào báo cáo tuyên truyền; từ đó xác định nhiệm vụ của tiết thực hành.

GV đưa ba câu lên màn hình:

• A. Vùng biển nào của Việt Nam cũng có cùng chế độ quyền như lãnh hải.
• B. Tài liệu chính thức cho thấy vùng đặc quyền kinh tế là vùng khác với lãnh hải.
• C. Bản đồ đẹp và nhiều màu sắc thì đủ tin cậy để đưa vào báo cáo.
  HS giơ thẻ Đ hoặc S cho từng câu và giải thích ngắn lí do.

Đáp án: A sai, vì lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế có chế độ quyền khác nhau. B đúng, vì hai vùng biển khác nhau về chế độ quyền. C sai, vì báo cáo cần bản đồ có nguồn và thời điểm rõ ràng, không dựa vào hình thức. Kết luận HS rút ra: thông tin phải được kiểm chứng trước khi tuyên truyền.

HS hệ thống được quy trình viết báo cáo tuyên truyền và phân biệt được khẳng định chủ quyền với chế độ quyền ở lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế.

HS làm việc cá nhân, sau đó đối chiếu trong nhóm 4 để hoàn thành Phần A của Phiếu học tập số 1: sắp xếp đúng thứ tự sáu bước viết báo cáo và ghi đặc trưng pháp lí của lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế.
Câu hỏi GV đặt ra: “Vì sao không được nói vùng đặc quyền kinh tế có cùng chế độ với lãnh hải?”

Thứ tự đúng của quy trình: (1) Xác định người nghe; (2) Thu thập tài liệu chính thức; (3) Kiểm tra địa danh hiện hành và lịch sử; (4) Viết báo cáo; (5) Phản biện; (6) Công bố theo hướng dẫn giáo viên.
Đặc trưng phân biệt: lãnh hải là vùng mà quốc gia thực hiện chủ quyền; vùng đặc quyền kinh tế là vùng mà quốc gia ven biển có quyền chủ quyền đối với thăm dò, khai thác, bảo tồn và quản lí tài nguyên, đồng thời các quốc gia khác vẫn có quyền và nghĩa vụ phù hợp Công ước.
Kết luận HS rút ra: hai vùng biển có chế độ quyền khác nhau, cần diễn đạt đúng trong báo cáo.

HS vận dụng được cách kiểm chứng thông tin, cách chú thích bản đồ và phân biệt ba thuật ngữ: kiểm chứng, chú thích bản đồ, trách nhiệm công dân.

Nhóm 4 hoàn thành Phần B của Phiếu học tập số 1: ghép ba thuật ngữ với đặc trưng; nêu cách chú thích một bản đồ dùng trong báo cáo; xét một thông tin mẫu “Vùng biển nào cũng có chủ quyền tuyệt đối như đất liền” và kiểm chứng bằng tài liệu chính thức.
Câu hỏi GV đặt ra: “Vì sao bản đồ trên mạng thiếu nguồn không được đưa vào báo cáo?”

Ghép đúng: Kiểm chứng là đối chiếu thông tin với nguồn đáng tin; Chú thích bản đồ là ghi phạm vi nguồn và thời điểm; Trách nhiệm công dân là hành vi hợp pháp có căn cứ và an toàn.
Cách chú thích bản đồ: ghi tên bản đồ, cơ quan hoặc tài liệu công bố, năm công bố và phạm vi thể hiện.
Kết luận kiểm chứng: thông tin “vùng biển nào cũng có chủ quyền tuyệt đối như đất liền” không đúng với cách diễn đạt pháp lí về các vùng biển, nên không đưa vào báo cáo như sự thật khi chưa đối chiếu.
Kết luận HS rút ra: bản đồ thiếu nguồn và thông tin chưa kiểm chứng không đủ cơ sở để tuyên truyền.

HS vận dụng kiến thức để chọn đáp án đúng, đánh giá nhận định và tính tỉ lệ thông tin đã được xác minh.

HS làm ba bài tập trong Phiếu học tập số 1 (Phần C) hoặc trên học liệu NeoEdu:
Bài 1. Hành vi nào phù hợp với báo cáo học đường? A. Cổ vũ tự phát đối đầu; B. Dùng bản đồ không nguồn vì đẹp; C. Kiểm chứng nguồn và đề xuất trách nhiệm hợp pháp; D. Chia sẻ tọa độ nhạy cảm.
Bài 2. Đánh giá đúng (Đ) hoặc sai (S): a) Tuyên truyền cần chính xác pháp lí; b) Giải quyết hòa bình không loại bỏ trách nhiệm bảo vệ; c) Khẩu hiệu thay thế được chứng cứ; d) Báo cáo tốt phải có dữ liệu quân sự không công khai.
Bài 3. Bảng kiểm mô hình 10 thông tin, 8 đã có nguồn xác minh. Tỉ lệ đã xác minh bao nhiêu %?

Bài 1: Đáp án C. Kiểm chứng nguồn, bản đồ và đề xuất hành vi hợp pháp là phù hợp; cổ vũ đối đầu, dùng bản đồ không nguồn và chia sẻ tọa độ nhạy cảm đều không phù hợp.
Bài 2: a) Đ; b) Đ; c) S, vì khẩu hiệu không thay thế chứng cứ lịch sử, pháp lí và bản đồ có nguồn; d) S, vì báo cáo tốt dựa trên tài liệu công khai và đáng tin.
Bài 3: $\dfrac{8}{10} \times 100\% = 80\%$. Hai thông tin còn lại chưa xác minh, không nên công bố như sự thật.
Giới hạn kết luận: tỉ lệ 80% chỉ phản ánh mức độ đã xác minh của bảng kiểm, không khẳng định toàn bộ thông tin là đúng.

HS vận dụng kiến thức để viết đoạn tuyên truyền ngắn đúng pháp lí, có hành động cụ thể và an toàn, phân biệt rõ tìm hiểu hợp pháp với hành vi nguy hiểm.

HS viết đoạn tuyên truyền 5 câu về trách nhiệm học sinh trong bảo vệ biển đảo, có liên kết giữa các câu; phân biệt kiến thức với hành động nguy hiểm. Nếu chưa kịp hoàn thành trên lớp, HS hoàn thiện ở nhà và kèm danh mục nguồn đã dùng.
Câu hỏi GV đặt ra: “Câu nào trong đoạn của em thể hiện việc kiểm chứng trước khi chia sẻ?”

Đoạn mẫu: Tôi tìm hiểu biển đảo bằng tài liệu chính thức. Tôi phân biệt lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế, không dùng khái niệm thay nhau. Tôi kiểm chứng trước khi chia sẻ và tôn trọng giải quyết hòa bình theo luật quốc tế. Tôi bảo vệ môi trường, không mua sản phẩm khai thác trái phép. Tôi không thu thập thông tin nhạy cảm hay ra biển khi có cảnh báo.
Tiêu chí: đủ 5 câu có liên kết; nêu trách nhiệm đúng pháp lí kèm việc làm cụ thể; phân biệt được tìm hiểu hợp pháp với hành vi nguy hiểm.
Kết luận HS rút ra: hiểu đúng và hành động an toàn có giá trị thiết thực hơn khẩu hiệu thiếu chứng cứ.