Giáo án Bảng tra cứu tên riêng nước ngoài

Xác định vấn đề: một người nước ngoài có thể được ghi bằng nhiều cách, cần nhận diện để không tra nhầm.

GV chiếu ba cặp tên: William Shakespeare / Uy-li-am Sếch-xpia; Aleksandr Sergeyevich Pushkin / A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin; Albert Einstein / An-be Anh-xtanh. HS trả lời nhanh: “Hai cách ghi này là một người hay hai người?” và “Vì sao cần xác định trước khi tra cứu?”.

HS nêu được: mỗi cặp là một người; cách ghi tiếng Việt là phiên âm, cách ghi Latin là dạng tên dùng để tra cứu; nếu không đối chiếu có thể tra nhầm hoặc gộp nhầm.

Nêu được khái niệm tên nguyên dạng, phiên âm, đối chiếu tên và phân biệt vai trò của từng khái niệm trong việc tra cứu.

HS làm việc theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS điền một ô của Phiếu học tập số 1, sau đó thống nhất đáp án chung. Câu hỏi GV đặt ra: (1) Tên nguyên dạng dùng để làm gì khi tra cứu? (2) Phiên âm giúp người đọc Việt điều gì và có giới hạn gì? (3) Đối chiếu tên cần làm trước bước nào?

Khăn trải bàn thống nhất: Tên nguyên dạng là dạng tên bằng chữ viết gốc hoặc dạng quốc tế được nguồn sử dụng, dùng làm dạng tra cứu. Phiên âm là cách ghi gần âm đọc để người dùng một ngôn ngữ khác tiếp cận; có thể có nhiều biến thể. Đối chiếu tên là xác định các cách ghi có cùng một người hay không, thực hiện trước khi tra cứu.

Vận dụng được tên nguyên dạng và phiên âm để đối chiếu từng cặp tên, xác định đúng người và tác phẩm.

HS làm việc theo cặp đôi, điền bảng gồm tên tiếng Việt, dạng Latin dùng để tra cứu và tác phẩm trong học liệu cho ba tác giả: William Shakespeare / Uy-li-am Sếch-xpia; Aleksandr Sergeyevich Pushkin / A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin; Albert Einstein / An-be Anh-xtanh. Sau đó nêu một lưu ý khi tra tên.

Đáp án: (1) Uy-li-am Sếch-xpia — William Shakespeare — Hăm-lét; (2) A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin — Aleksandr Sergeyevich Pushkin — Con đường mùa đông; (3) An-be Anh-xtanh — Albert Einstein — Cộng đồng và cá thể. Mỗi hàng là một người. Lưu ý: dạng Latin của tên Nga là chuyển tự, không phải chữ viết gốc, nên cần đối chiếu thêm tên tác phẩm và bối cảnh trước khi gộp hoặc tách tác giả.

Nhận diện đúng khái niệm, cách làm phù hợp và phân biệt lập luận có căn cứ với giả định.

Bài 2: ghép khái niệm với nội dung. Bài 3: chọn cách làm phù hợp khi xử lí ngữ liệu. Bài 4: đánh giá đúng/sai hai nhận định về mô hình học tập. HS làm cá nhân, sau đó đổi chéo kiểm tra trong cặp.

Bài 2: Tên nguyên dạng – dạng tên bằng chữ viết gốc hoặc dạng quốc tế được nguồn sử dụng; Phiên âm – cách ghi gần âm đọc để người dùng một ngôn ngữ khác tiếp cận; Đối chiếu tên – xác định các cách ghi có cùng chỉ một người hay không trước khi tra cứu. Bài 3: Đáp án A (phân biệt dữ kiện và cách lí giải, rồi nêu căn cứ cho kết luận). Bài 4: a) Đ; b) S (chi tiết giả định không phải kết quả nghiên cứu đã công bố).

Vận dụng được quy trình ba bước để lập một phiếu tra cứu có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

HS chọn một cặp tên khác trong Danh mục đối chiếu của tập sách (ví dụ Lin-đơn Bai-nơ Giôn-xơn / Lyndon Baines Johnson hoặc Lê-ô-na đờ Vanh-xi / Leonardo da Vinci), lập phiếu gồm tên tiếng Việt, dạng Latin dùng để tra cứu, một lưu ý khi tra tên và một câu nêu giới hạn kết luận. Sau đó đối chiếu với Phiếu tự kiểm tra sản phẩm tra cứu để sửa.

Phiếu tra cứu cá nhân gồm ba mục đủ dữ kiện, ghi đúng cách ghi trong bảng đối chiếu, có một câu nêu rõ phạm vi kết luận. Sản phẩm đạt khi không gộp hai người và nêu được căn cứ cho cách ghi đã chọn.