Giáo án Toán 10 · Kết nối tri thức với cuộc sống · Tập một và tập hai

ToánLớp 10Phần 6. Tập một · Hoạt động thực hành trải nghiệm

Giáo án Mạng xã hội: Lợi và hại

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 2 tiết (90 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được các yêu cầu của một phiếu khảo sát có trách nhiệm: có mục tiêu rõ, gồm hai câu chọn một, phần mở rộng chọn nhiều, số phút sử dụng theo cùng một kì tham chiếu, tự nguyện và ẩn danh.
Lập được bảng tần số, tỉ lệ phần trăm và biểu đồ cột cho dữ liệu chọn một của 30 phiếu.
Tính được trung bình, trung vị, mốt, $Q_1$ , $Q_3$ , khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị, phương sai và độ lệch chuẩn của mẫu số liệu thời gian theo quy ước SGK (phương sai và độ lệch chuẩn chia n).
Giải thích được lời giải, đối chiếu điều kiện của đề và nhận xét được giới hạn của kết quả: bộ 30 phiếu là dữ liệu giả, không suy ra đại diện toàn quốc, không kết luận nhân quả hay khuôn mẫu theo giới tính.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS đọc kĩ điều kiện của đề, tự kiểm tra lại kết quả bằng máy tính cầm tay hoặc bảng tính và ghi rõ quy ước đã dùng.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, trình bày lời giải bằng ngôn ngữ toán học và phản biện ý kiến của bạn bằng số liệu.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phát hiện lỗi thiết kế phiếu (thiếu kì tham chiếu, yêu cầu thông tin nhận dạng) và đề xuất cách sửa để bảo vệ quyền riêng tư và không kết luận vượt quá dữ liệu.

b) Năng lực đặc thù

Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao trung bình, trung vị, mốt và tứ phân vị có thể khác nhau trên cùng một bộ số liệu, và vì sao phải tách riêng từng nhóm trước khi tính.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển câu hỏi về lợi và hại của mạng xã hội thành bảng tần số, biểu đồ cột và các số đặc trưng để mô tả dữ liệu.
Giải quyết vấn đề toán học: HS phát hiện và sửa lỗi thiết kế phiếu, đồng thời kiểm tra lại đáp số khi kết quả của công cụ khác quy ước SGK.
Giao tiếp toán học: HS ghi đúng đơn vị phút/ngày, phút², ký hiệu n, nhãn dữ liệu giả, và diễn đạt kết luận có điều kiện.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng máy tính cầm tay để chọn thống kê một biến, nhập 30 giá trị, kiểm n = 30 và tổng 1660; dùng bảng tính với COUNTIF, AVERAGE, MEDIAN, MODE.MULT, VAR.P, STDEV.P và sao chép riêng cột thời gian để tính $Q_1$ , $Q_3$ .

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: HS thiết kế phiếu và xử lí dữ liệu có ý thức bảo vệ quyền riêng tư, không thu tên, tài khoản, lời riêng hay số điện thoại; chỉ dùng bộ dữ liệu giả để luyện tính.
Trung thực: HS báo cáo đúng số phiếu, tỉ lệ và số liệu; không tự sửa số liệu chỉ vì tổng tỉ lệ ở phần chọn nhiều vượt 100%; không khẳng định đã khảo sát thực tế khi chưa làm.
Nhân ái: HS không dùng kết quả nhóm Nam/Nữ để gán định kiến hay so sánh cá nhân; khi nhận xét, các em tôn trọng bạn bè và người tham gia khảo sát.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi bộ 30 phiếu giả (mã D01 đến D30) với các cột Phut, LoiIchLonNhat, BatLoiLonNhat.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp đôi).
Máy tính cầm tay có chức năng thống kê một biến; phần mềm bảng tính để minh hoạ COUNTIF, AVERAGE, MEDIAN, MODE.MULT, VAR.P, STDEV.P.
Bảng ghi quy ước: phương sai và độ lệch chuẩn chia n; $Q_1$ , $Q_3$ theo trung vị của hai nửa dữ liệu (SGK), khác với QUARTILE.INC.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/10/math/thuc-hanh-tap-1-mang-xa-hoi (dùng ở hoạt động luyện tập để kiểm tra nhanh).

2. Học sinh

Máy tính cầm tay có chức năng thống kê, bút, thước kẻ, giấy nháp.
Vở ghi, bút màu, giấy kẻ ô ly để vẽ biểu đồ cột.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 do GV phát.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Nhận diện lợi và hại của mạng xã hội

a) Mục tiêu

HS xác định được nhiệm vụ của hai tiết học: thiết kế phiếu khảo sát có trách nhiệm về lợi và hại của mạng xã hội, rồi thu thập, mô tả và phân tích dữ liệu.

b) Nội dung

GV đặt hai câu hỏi: (1) Lợi ích lớn nhất của mạng xã hội với em là gì: kết nối bạn bè, giải trí, tìm thông tin hay hiểu biết thế giới? (2) Bất lợi lớn nhất là gì: nội dung xấu, lộ dữ liệu, bắt nạt hay tốn thời gian? Sau đó hỏi: Em dùng mạng xã hội khoảng bao nhiêu phút mỗi ngày, tính theo trung bình 7 ngày gần nhất?

c) Sản phẩm

Mỗi HS nêu đúng một lợi ích và một bất lợi lớn nhất, kèm số phút ước lượng theo kì tham chiếu 7 ngày gần nhất. Cả lớp thống nhất nhiệm vụ: thiết kế phiếu, tổng hợp dữ liệu từ ít nhất 30 phiếu (trong bài này, bộ 30 phiếu là dữ liệu giả để luyện tính), tính các số đặc trưng và nhận xét giới hạn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu hai câu hỏi và nêu nhiệm vụ của hai tiết. Nhấn mạnh: tham gia là tự nguyện, không ghi tên hay tài khoản.
Học sinh
HS đọc câu hỏi, suy nghĩ cá nhân khoảng 1 phút và ghi nhanh vào giấy nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gọi 3 đến 4 HS, yêu cầu nêu đúng một lợi ích, một bất lợi và số phút ước lượng.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Em chọn kết nối bạn bè, khoảng 60 phút mỗi ngày; bất lợi lớn nhất là tốn thời gian. Các bạn khác so sánh xem có ai chọn giống mình không.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV đếm giơ tay theo từng mục và ghi bảng đếm, không ghi tên HS.
Học sinh
HS quan sát bảng đếm, nhận xét mục nào được chọn nhiều và nêu lí do ngắn gọn.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: mỗi người chỉ chọn MỘT lợi ích và MỘT bất lợi lớn nhất cho câu cốt lõi; kì tham chiếu phải thống nhất; dữ liệu chỉ dùng để mô tả, không kết luận về nhóm người.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ của bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 15 phút

Thiết kế phiếu khảo sát có trách nhiệm

a) Mục tiêu

HS phân biệt được câu hỏi chọn một và câu hỏi chọn nhiều; biết thiết kế phiếu có mục tiêu rõ, bảo đảm tự nguyện, ẩn danh và không thu thông tin nhận dạng.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1: đọc phiếu mẫu, xác định câu cốt lõi (mỗi câu chọn đúng MỘT mục lớn nhất), phần mở rộng (chọn nhiều), chỉ ra chỗ thiếu sót và chỉnh sửa.

c) Sản phẩm

Phiếu hoàn chỉnh gồm: mã ẩn danh; số phút dùng mạng mỗi ngày theo trung bình 7 ngày gần nhất; câu chọn một về lợi ích lớn nhất (KetNoi, GiaiTri, ThongTin, TheGioi); câu chọn một về bất lợi lớn nhất (NoiDungXau, LoDuLieu, TonThoiGian, BatNat); phần mở rộng chọn nhiều bốn mục; mục giới tính là tùy chọn và chỉ dùng để phân nhóm mô tả. Phiếu không có tên, tài khoản, lời riêng hay số điện thoại. Kết luận: câu cốt lõi có đúng một đáp án; phần mở rộng có thể chọn nhiều đáp án.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu đối chiếu từng câu với mục tiêu khảo sát. Gợi ý: Câu nào thiếu kì tham chiếu thời gian? Câu nào có thể làm lộ danh tính?
Học sinh
HS đọc phiếu mẫu và thảo luận trong cặp đôi khoảng 3 phút.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp và hỏi: Vì sao câu lợi ích lớn nhất không được chọn hai đáp án?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Vì câu cốt lõi yêu cầu chọn một mục lớn nhất để tỉ lệ cộng lại đúng 100%. HS bổ sung kì tham chiếu 7 ngày, thêm mục giới tính tự nguyện và xoá yêu cầu ghi tên tài khoản.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 cặp đôi trình bày phiếu sau khi sửa; các cặp khác góp ý.
Học sinh
Đại diện cặp đọc phần chỉnh sửa. HS khác nhận xét: Thêm kì tham chiếu 7 ngày gần nhất là cần thiết để các phiếu so sánh được với nhau.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt các yêu cầu của phiếu đạt chuẩn: có mục tiêu, tự nguyện, được bỏ mục không muốn trả lời, không thu thông tin nhận dạng.
Học sinh
HS ghi vào vở các yêu cầu của một phiếu khảo sát có trách nhiệm.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 15 phút

Bảng tần số và biểu đồ cho câu hỏi chọn một

a) Mục tiêu

HS lập được bảng tần số, tỉ lệ phần trăm và biểu đồ cột cho hai câu hỏi cốt lõi; dùng bảng tính để đếm và kiểm tra kết quả.

b) Nội dung

Từ bộ 30 phiếu giả (mã D01 đến D30, cột LoiIchLonNhat và BatLoiLonNhat), HS đếm số phiếu theo từng mục, tính tỉ lệ phần trăm trên n = 30 và vẽ biểu đồ cột. HS làm Phiếu học tập số 2, phần A, rồi nhập cột H2:H31 và I2:I31 để dùng COUNTIF kiểm tra. Ghi nhãn rõ: dữ liệu giả.

c) Sản phẩm

Bảng tần số lợi ích lớn nhất: KetNoi 9 phiếu (30%); GiaiTri 8 phiếu (26,67%); ThongTin 7 phiếu (23,33%); TheGioi 6 phiếu (20%); tổng 30 phiếu, tổng tỉ lệ 100%. Bảng tần số bất lợi lớn nhất: TonThoiGian 9 phiếu (30%); BatNat 8 phiếu (26,67%); LoDuLieu 7 phiếu (23,33%); NoiDungXau 6 phiếu (20%); tổng 30 phiếu. Mục lớn nhất của lợi ích là KetNoi; của bất lợi là TonThoiGian. Biểu đồ cột có trục ghi số phiếu, nhãn dữ liệu và ghi n = 30, dữ liệu giả.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu bộ 30 phiếu giả và phát Phiếu học tập số 2, phần A. Hướng dẫn: tỉ lệ phần trăm bằng số phiếu chia cho 30, nhân 100.
Học sinh
HS đếm cột LoiIchLonNhat và BatLoiLonNhat theo nhóm nhỏ rồi ghi số phiếu từng mục.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hỏi: Tổng số phiếu của bốn mục lợi ích có bằng 30 không? Vì sao tổng tỉ lệ bằng 100% ở đây? Hướng dẫn cặp đôi kiểm tra bằng COUNTIF trên cột H.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: 9 + 8 + 7 + 6 = 30; vì mỗi phiếu chỉ chọn một mục lớn nhất nên tổng bằng 100%. HS vẽ biểu đồ cột trên giấy kẻ ô ly.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời một cặp trình bày bảng và biểu đồ; yêu cầu cả lớp kiểm tra tổng 30 phiếu và tỉ lệ 26,67%.
Học sinh
Đại diện cặp đọc: KetNoi chiếm 30%, TonThoiGian chiếm 30%. Các bạn đối chiếu và góp ý về nhãn trục.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: bảng tần số chọn một có tổng đúng n; biểu đồ phải có nhãn dữ liệu giả; kết quả chỉ mô tả 30 phiếu này, không suy cho cả nước.
Học sinh
HS ghi công thức tỉ lệ phần trăm và quy ước ghi nhãn biểu đồ vào vở.

Hoạt động 2.3: Hình thành kiến thức mới · 25 phút

Số đo thời gian và so sánh hai nhóm

a) Mục tiêu

HS tính được các số đặc trưng của mẫu số liệu thời gian toàn bộ và của từng nhóm; giải thích được cách tính tứ phân vị theo SGK và phân biệt với quy ước của bảng tính.

b) Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2, phần B: tính tổng, trung bình, trung vị, $Q_1$ , $Q_3$ , mốt, khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị, phương sai và độ lệch chuẩn cho toàn bộ 30 phiếu và cho hai nhóm giả (Nam 15 phiếu, Nữ 15 phiếu). Cách tính theo SGK: sao chép riêng cột thời gian sang cột J, sắp tăng dần trên bản sao, rồi lấy trung vị của nửa dưới và nửa trên.

c) Sản phẩm

Toàn bộ n = 30: tổng 1660 phút; trung bình 55,33 phút/ngày; nhỏ nhất 15, lớn nhất 120; $Q_1$ = 35, trung vị 52,5, $Q_3$ = 70; mốt gồm 5 giá trị 30, 40, 50, 60, 70; khoảng biến thiên 105; khoảng tứ phân vị 35; phương sai 631,56 phút²; độ lệch chuẩn 25,13 phút/ngày. Nhóm Nam (n = 15): tổng 910; trung bình 60,67; $Q_1$ = 40, trung vị 60, $Q_3$ = 80; mốt 30, 40, 50, 60, 70; khoảng biến thiên 100; khoảng tứ phân vị 40; phương sai 739,56; độ lệch chuẩn 27,19. Nhóm Nữ (n = 15): tổng 750; trung bình 50; $Q_1$ = 30, trung vị 50, $Q_3$ = 70; không có mốt; khoảng biến thiên 70; khoảng tứ phân vị 40; phương sai 466,67; độ lệch chuẩn 21,60. Ghi chú: QUARTILE.INC(C2:C31,1) cho 36,25, khác với SGK; phải ghi rõ quy ước. Kết luận: nhóm Nam có trung bình và khoảng biến thiên lớn hơn trong bộ dữ liệu giả này, nhưng không được kết luận về giới tính.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV hướng dẫn cách dùng máy tính: chọn thống kê một biến, xoá dữ liệu cũ, nhập 30 giá trị, kiểm n = 30 và tổng 1660. Nêu rõ phương sai và độ lệch chuẩn chia cho n, không chia cho n − 1.
Học sinh
HS nhập dữ liệu toàn bộ rồi kiểm n và tổng; sau đó nhập riêng dữ liệu nhóm Nam và nhóm Nữ.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hỏi: Vì sao $Q_1$ của 15 giá trị nửa dưới lại là trung vị của nửa đó? Nếu nhập lẫn hai nhóm thì các số đặc trưng thay đổi thế nào?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Nửa dưới có 15 giá trị nên trung vị là giá trị thứ 8 của nửa đó; nếu lẫn nhóm thì số đặc trưng của từng nhóm bị sai. HS ghi kết quả vào phiếu.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời một cặp báo cáo toàn bộ 30 phiếu, một cặp báo cáo nhóm Nam và nhóm Nữ; yêu cầu đối chiếu với đáp số và nêu quy ước đã chọn.
Học sinh
Đại diện cặp đọc số liệu. Cả lớp so sánh: Trung bình nhóm Nam 60,67 lớn hơn nhóm Nữ 50, nhưng đây chỉ là bộ dữ liệu giả.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: các số đặc trưng tính từ dữ liệu gốc trước khi làm tròn; nếu công cụ cho kết quả khác do quy ước khác phải nêu rõ; số liệu không dùng để kết luận về giới tính.
Học sinh
HS ghi bảng tóm tắt số đặc trưng và quy ước vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 10 phút

Đọc đúng khái niệm và tỉ lệ

a) Mục tiêu

HS vận dụng đúng khái niệm tỉ lệ phần trăm, mốt, trung vị và quy tắc bảo vệ riêng tư để trả lời các câu hỏi nhanh.

b) Nội dung

HS làm các bài 1, 2, 4, 5, 6 và 10 của phần bài tập sách. GV chiếu đề, HS trả lời bằng bảng con hoặc trực tiếp. Có thể kiểm tra lại bằng học liệu số NeoEdu.

c) Sản phẩm

Bài 1: 21 trên 30 phiếu chọn lợi ích học tập, tỉ lệ 21/30 × 100 = 70%. Bài 2: đáp án B, tổng tỉ lệ các mục có thể vượt 100% vì một người có thể chọn nhiều mục. Bài 4: Sai, dữ liệu giả không đại diện và không suy ra từng cá nhân hay nhân quả. Bài 5: đáp án C, không yêu cầu mật khẩu hay tên tài khoản. Bài 6: đáp án B, phải sắp riêng từng nhóm rồi tính theo n của nhóm. Bài 10: có 5 mốt (30, 40, 50, 60, 70) vì các giá trị này cùng có tần số lớn nhất là 3.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu lần lượt các câu 1, 2, 4, 5, 6, 10, đọc to từng câu và cho HS suy nghĩ khoảng 30 giây.
Học sinh
HS đọc đề và ghi đáp án vào bảng con hoặc giấy nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gọi HS trả lời và hỏi: Vì sao câu 4 không thể kết luận từ dữ liệu giả? Vì sao câu 10 không được lấy kết quả của MODE.SNGL?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Dữ liệu giả không phải quan sát thực tế; MODE.SNGL chỉ cho một giá trị nên bỏ sót bốn mốt khác.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời hai HS giải thích đáp án của hai câu bất kì; các bạn còn lại nhận xét.
Học sinh
HS trình bày lập luận ngắn gọn và đối chiếu với đáp án.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt các điểm dễ nhầm: tỉ lệ chia cho n; tổng tỉ lệ chọn nhiều có thể vượt 100%; mốt có thể không duy nhất; dữ liệu nhóm phải tách riêng trước khi tính.
Học sinh
HS sửa đáp án sai (nếu có) và ghi chú vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 10 phút

Tính toán số liệu và kiểm tra bằng công cụ

a) Mục tiêu

HS tính đúng trung bình làm tròn, nhận biết khác biệt giữa quy ước SGK và quy ước của bảng tính, và trình bày kết quả đúng đơn vị.

b) Nội dung

HS làm bài 3, sau đó kiểm tra bằng bảng tính: AVERAGE, MEDIAN, MODE.MULT, VAR.P, STDEV.P trên cột C2:C31; sao chép riêng cột thời gian sang J2:J31, sắp tăng dần trên bản sao rồi tính MEDIAN của J2:J16 và J17:J31. So sánh với kết quả QUARTILE.INC.

c) Sản phẩm

Bài 3: trung bình = 1660/30 ≈ 55,33 phút/ngày. Bảng tính: AVERAGE = 55,33; MEDIAN = 52,5; MIN = 15; MAX = 120; MODE.MULT trả về 30, 40, 50, 60, 70; VAR.P ≈ 631,56; STDEV.P ≈ 25,13; $Q_1$ = MEDIAN(J2:J16) = 35; $Q_3$ = MEDIAN(J17:J31) = 70. Ghi chú: QUARTILE.INC(C2:C31,1) = 36,25, khác với quy ước SGK là 35; khi báo cáo phải nêu rõ quy ước đã dùng.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS nhập cột thời gian vào C2:C31, sao chép riêng sang J2:J31 và sắp tăng dần trên bản sao. Nhắc: không sắp riêng cột C trong bảng gốc vì sẽ làm lệch quan hệ với các cột khác.
Học sinh
HS thực hiện thao tác trên máy tính và ghi công thức vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hỏi: Vì sao VAR.S và STDEV.S cho kết quả lớn hơn VAR.P và STDEV.P? Vì sao dùng MODE.MULT thay cho MODE?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: VAR.S chia cho n − 1 nên lớn hơn; MODE.MULT trả về tất cả các giá trị có tần số lớn nhất, còn MODE chỉ trả về một giá trị.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời một cặp đọc bảng kết quả và đối chiếu với đáp số; yêu cầu nêu rõ quy ước khi QUARTILE.INC khác SGK.
Học sinh
Đại diện cặp đọc kết quả. Cả lớp nhận xét: $Q_1$ = 35 theo SGK, còn 36,25 theo nội suy của bảng tính.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: chọn đúng công thức và đúng mẫu số; kiểm tra kết quả bằng hai cách; luôn ghi quy ước khi báo cáo.
Học sinh
HS ghi công thức các hàm đã dùng và quy ước vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Khảo sát thực tế trong lớp có trách nhiệm

a) Mục tiêu

HS vận dụng quy trình thiết kế phiếu, thu thập, mô tả và nhận xét giới hạn vào một khảo sát thật có tự nguyện và ẩn danh.

b) Nội dung

Mỗi nhóm 4 HS hoàn thiện phiếu khảo sát đã sửa ở hoạt động 2 và được GV duyệt. Nhóm thu thập dữ liệu từ bạn cùng khối, tự nguyện, ẩn danh, ít nhất 30 phiếu hợp lệ. Nhóm lập bảng tần số cho câu cốt lõi, tính trung bình và trung vị của số phút, ghi số phiếu hợp lệ và số phiếu thiếu từng mục, sau đó viết ba dòng nhận xét về giới hạn của kết quả. Phần thu thập và tính toán có thể làm ở nhà.

c) Sản phẩm

Mỗi nhóm nộp một bản báo cáo ngắn gồm: mẫu phiếu đã duyệt; bảng tần số và tỉ lệ phần trăm cho hai câu cốt lõi, ghi rõ n; trung bình và trung vị phút/ngày, ghi quy ước; số phiếu hợp lệ và số phiếu thiếu từng mục; ba nhận xét về giới hạn (không đại diện toàn quốc, không kết luận nhân quả, không suy ra theo giới tính). Không đăng tên, tài khoản hay số điện thoại.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ, nhắc nhóm xin phép người tham gia, bảo đảm tự nguyện và ẩn danh, và hẹn ngày nộp báo cáo.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người thu thập, người nhập liệu và người viết báo cáo.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV theo dõi tiến độ và nhắc các nhóm kiểm tra số phiếu thiếu từng mục trước khi tính.
Học sinh
HS thu thập phiếu, nhập dữ liệu vào bảng tính, tính các số đặc trưng và viết nhận xét. Các em kiểm tra n và tổng số phiếu của từng câu.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu các nhóm đọc kết luận và giới hạn, các nhóm khác phản biện bằng số liệu.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. HS khác hỏi: Kết quả này có đại diện cho cả trường không? Nhóm trả lời dựa trên số phiếu và cách chọn mẫu.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét chung và chốt: kết quả khảo sát chỉ mô tả mẫu đã thu được; cần nêu rõ số phiếu hợp lệ, cách chọn mẫu và giới hạn.
Học sinh
HS hoàn thiện báo cáo theo góp ý và nộp đúng thời hạn.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Thiết kế và chỉnh sửa phiếu khảo sát về lợi và hại của mạng xã hội.

Câu 1: Số phút trung bình mỗi ngày dùng mạng xã hội trong 7 ngày gần nhất là bao nhiêu? (ghi số phút, có thể bỏ trống)
Câu 2 (chọn một): Lợi ích lớn nhất: KetNoi / GiaiTri / ThongTin / TheGioi.
Câu 3 (chọn một): Bất lợi lớn nhất: NoiDungXau / LoDuLieu / TonThoiGian / BatNat.
Câu 4 (chọn nhiều, mở rộng): Chọn tất cả lợi ích bạn thấy đúng: học tập, giao tiếp, mất tập trung, thiếu ngủ.
Câu 5 (tùy chọn): Giới tính: Nam / Nữ / Không muốn trả lời (chỉ dùng để phân nhóm mô tả).
Nhiệm vụ: Đánh dấu chỗ thiếu kì tham chiếu thời gian, chỗ có thể làm lộ danh tính, rồi viết lại phiếu đạt yêu cầu.

Phiếu học tập số 2

Phần A: Bảng tần số của 30 phiếu giả (mã D01 đến D30).

Bảng 1: Lợi ích lớn nhất. Điền số phiếu, tỉ lệ phần trăm (số phiếu chia cho 30, nhân 100) cho KetNoi, GiaiTri, ThongTin, TheGioi; cộng tổng.
Bảng 2: Bất lợi lớn nhất. Điền số phiếu, tỉ lệ phần trăm cho NoiDungXau, LoDuLieu, TonThoiGian, BatNat; cộng tổng.
Vẽ biểu đồ cột cho mỗi bảng; ghi trục số phiếu, nhãn dữ liệu, n = 30 và ghi chú dữ liệu giả.
Phần B: Số đo thời gian (phút/ngày) của toàn bộ 30 phiếu và của hai nhóm giả Nam (15 phiếu), Nữ (15 phiếu).
Điền: tổng, trung bình (làm tròn 2 chữ số thập phân), nhỏ nhất, lớn nhất, $Q_1$ , trung vị, $Q_3$ , mốt, khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị, phương sai (chia n), độ lệch chuẩn (chia n).
Ghi quy ước đã dùng cho $Q_1$ , $Q_3$ (trung vị hai nửa theo SGK).
Phần C: Nhận xét. Nhóm nào có trung bình lớn hơn? Vì sao không được kết luận về giới tính từ bộ dữ liệu giả này?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện báo cáo khảo sát của nhóm: thu thập ít nhất 30 phiếu hợp lệ từ bạn cùng khối, tự nguyện, ẩn danh; không ghi tên, tài khoản hay số điện thoại.
Lập bảng tần số và tỉ lệ phần trăm cho hai câu chọn một của phiếu thật; ghi rõ n, số phiếu thiếu từng mục và quy ước đã dùng.
Tính trung bình, trung vị, $Q_1$ , $Q_3$ của số phút mỗi ngày; so sánh kết quả với bảng tính và nêu rõ chỗ khác nhau nếu có.
Viết ba dòng nhận xét về giới hạn của kết quả: mẫu không đại diện toàn quốc, dữ liệu chỉ mô tả, không kết luận nhân quả hay theo giới tính.
Ôn lại các công thức: tỉ lệ phần trăm, trung bình, phương sai và độ lệch chuẩn chia n, khoảng tứ phân vị; luyện thêm trên học liệu số NeoEdu tại neoedu.vn/learn/10/math/thuc-hanh-tap-1-mang-xa-hoi.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.