NeoEdu
Giáo án Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 8. Bài 6. Nguyễn Trãi – “Dành còn để trợ dân này”

Giáo án Tác gia Nguyễn Trãi

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được những mốc chính trong cuộc đời Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu Ức Trai, và bối cảnh sống qua các biến động cuối Trần, Hồ, Minh thuộc và sự ra đời nhà Lê sơ.
  • Nêu được đóng góp chính trị, ngoại giao, văn chương của Nguyễn Trãi và các tác phẩm tiêu biểu: Bình Ngô đại cáo, Quân trung từ mệnh tập, Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập, Dư địa chí.
  • Phân biệt được Ức Trai thi tập (thơ chữ Hán) với Quốc âm thi tập (thơ chữ Nôm); nêu được nhân nghĩa là trách nhiệm với cuộc sống nhân dân.
  • Giải thích được vì sao cần đọc tác gia trong bối cảnh nhưng không quy mỗi hình ảnh thơ thành một sự kiện tiểu sử; nhận biết bản tóm giải không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc bản tóm giải, tự lập dòng thời gian và tự kiểm tra đáp án các câu hỏi luyện tập dựa trên căn cứ trong văn bản.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo nhóm để thống nhất nội dung, trình bày kết quả và nhận xét ý kiến của bạn bằng lí lẽ rõ ràng.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng cách đọc có căn cứ để phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ khi viết bản tóm giải ngắn.

b) Năng lực đặc thù

  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc hiểu bản tóm giải để lập dòng thời gian và sơ đồ tư duy; nói rõ nhận định trước lớp; viết bản tóm giải 5–7 câu bằng lời của mình, không chép nguyên văn.
  • Năng lực văn học: nhận biết mối quan hệ giữa tư tưởng nhân nghĩa, tiếng nói ưu thời, tình quê và chữ Nôm trong việc tiếp cận tác gia Nguyễn Trãi; biết đặt tác phẩm vào thể loại, bối cảnh và mục đích.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: nhận thức trách nhiệm với cuộc sống nhân dân qua tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi và thể hiện trách nhiệm khi hoàn thành nhiệm vụ nhóm.
  • Trung thực: nêu đúng nguồn, không tự thêm chi tiết ngoài hồ sơ, không gán mọi văn bản đứng tên Nguyễn Trãi cho cùng một thời điểm hay kể huyền thoại như dữ kiện xác nhận.
  • Yêu nước: tự hào về đóng góp của Nguyễn Trãi trong công cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và trong việc gắn văn chương với đời sống đất nước.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Sách Ngữ văn 10 (tập 2), bài 6, phần Tác gia Nguyễn Trãi.
  • Máy chiếu, slide hiển thị dòng thời gian và sơ đồ tư duy mẫu.
  • Bảng phụ hoặc giấy A0 ghi các ô trống của Phiếu học tập số 1 và số 2.
  • Trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/10/literature/bai-6-tac-gia-nguyen-trai) để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác.

2. Học sinh

  • SGK Ngữ văn 10 (tập 2), vở ghi, bút màu, bút chì.
  • Giấy A4 hoặc giấy A3 để làm sơ đồ tư duy theo nhóm.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (GV phát hoặc HS làm trên vở).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 4 phút

Điều em biết về Nguyễn Trãi

a) Mục tiêu

Kích hoạt hiểu biết sẵn có của HS về Nguyễn Trãi và xác định nhiệm vụ tìm hiểu tác gia trong bài học.

b) Nội dung

HS ghi nhanh trên giấy nhỏ 2–3 điều đã biết về Nguyễn Trãi (tên gọi, thời đại, tác phẩm, hình ảnh nổi bật); GV đặt câu hỏi: “Em biết Nguyễn Trãi qua những gì? Theo em, một tác gia được tìm hiểu qua những khía cạnh nào?”

c) Sản phẩm

Danh sách ngắn các điều HS đã biết (ví dụ: “Ức Trai”, “Bình Ngô đại cáo”, “Côn Sơn”, “học trò văn học”) và câu trả lời định hướng: cần tìm hiểu cuộc đời, bối cảnh, tác phẩm, tư tưởng và cách đọc tác gia có căn cứ.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu câu hỏi: “Em biết gì về Nguyễn Trãi? Ghi nhanh 2–3 ý trên giấy nhỏ.” GV nói rõ mục tiêu bài: tìm hiểu tác gia Nguyễn Trãi qua tiểu sử, sự nghiệp, tư tưởng và cách đọc có trách nhiệm.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, suy nghĩ và ghi nhanh 2–3 ý trên giấy nhỏ trong khoảng 1 phút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, gợi ý HS nhớ lại các tác phẩm đã học hoặc đã nghe; không chốt đúng sai ngay.

    Học sinh

    HS đọc thầm ghi chú của mình, bổ sung ý nếu nhớ thêm; một số HS có thể nêu: “Em biết Nguyễn Trãi là người viết Bình Ngô đại cáo”, “Em nghe nói ông có thơ chữ Nôm”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 3 HS đọc ý kiến, ghi lên bảng thành hai cột: “Đã biết” và “Muốn tìm hiểu”.

    Học sinh

    HS đọc ý kiến; những ý như “không biết ông sống vào thời nào”, “không rõ thơ chữ Hán và chữ Nôm khác nhau thế nào” được chuyển sang cột “Muốn tìm hiểu”.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét và dẫn vào bài: “Để hiểu Nguyễn Trãi, ta cần xem ông sống trong hoàn cảnh nào, làm gì cho đất nước, viết gì và viết bằng chữ nào.”

    Học sinh

    HS ghi tên bài học và nhiệm vụ tìm hiểu vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Cuộc đời và bối cảnh thời đại

a) Mục tiêu

Nêu được những mốc chính trong cuộc đời Nguyễn Trãi và bối cảnh các biến động cuối Trần, Hồ, Minh thuộc, sự ra đời nhà Lê sơ.

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 (kĩ thuật mảnh ghép vòng 1 là nhóm chuyên gia đọc đoạn tổng thuật). Nhóm đọc đoạn “Tổng thuật nguyên gốc” trong SGK và bản tóm giải, hoàn thành Phiếu học tập số 1: lập dòng thời gian với các mốc 1380, cuối Trần – Hồ – Minh thuộc, khởi nghĩa Lam Sơn, 1442, 1464. Câu hỏi GV: “Nguyễn Trãi sống trong thời kì nào? Ông tham gia vào công việc gì của đất nước?”

c) Sản phẩm

Dòng thời gian hoàn chỉnh: 1380 – sinh Nguyễn Trãi (hiệu Ức Trai); cuối Trần, Hồ, Minh thuộc – ông sống qua các biến động; sự ra đời Lê sơ; tham gia khởi nghĩa Lam Sơn; 1442 – chịu oan án; 1464 – được minh oan. Kiến thức HS rút ra: Nguyễn Trãi là người trí thức gắn việc viết với đời sống đất nước, có đóng góp về chính trị, ngoại giao, văn chương; sự nghiệp gồm chữ Hán và chữ Nôm.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu: “Đọc đoạn tổng thuật, điền các mốc vào dòng thời gian, rồi trả lời: Nguyễn Trãi sống trong thời kì nào? Ông tham gia việc gì?”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công người đọc, người ghi, người kiểm tra, người trình bày trong nhóm.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỗ trợ nhóm đang lúng túng; nhắc HS phân biệt mốc sự kiện (năm sinh, năm mất, năm bị oan, năm được minh oan) với các nhận định chung.

    Học sinh

    HS đọc đoạn tổng thuật, gạch các mốc thời gian, sắp xếp vào dòng thời gian. Dự kiến HS trả lời: “Ông sống cuối thời Trần, Hồ, thời Minh thuộc, rồi đến Lê sơ.” “Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày dòng thời gian, yêu cầu nhóm khác nhận xét mốc nào còn thiếu hoặc đặt sai thứ tự.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; HS nhóm khác nhận xét. Dự kiến HS nêu: “1442 là năm chịu oan án, không phải năm mất; đến 1464 mới được minh oan.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chiếu dòng thời gian chuẩn, chốt: Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu Ức Trai, sống qua biến động cuối Trần, Hồ, Minh thuộc và sự ra đời Lê sơ; tham gia khởi nghĩa Lam Sơn; năm 1442 chịu oan án, đến 1464 được minh oan. GV nhấn mạnh: đây là bản tóm giải để học tập, không phải nguyên văn tiểu sử.

    Học sinh

    HS sửa và hoàn thiện dòng thời gian vào vở, ghi kết luận chính.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Sự nghiệp và các tác phẩm tiêu biểu

a) Mục tiêu

Nêu được đóng góp chính trị, ngoại giao, văn chương và các tác phẩm tiêu biểu; phân biệt Ức Trai thi tập (chữ Hán), Quốc âm thi tập (chữ Nôm) và hiểu nhân nghĩa là trách nhiệm với nhân dân.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm, lập sơ đồ tư duy có nhánh: Đóng góp (chính trị, ngoại giao, văn chương) – Tác phẩm (Bình Ngô đại cáo, Quân trung từ mệnh tập, Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập, Dư địa chí) – Khái niệm (Thơ chữ Hán, Thơ chữ Nôm, Nhân nghĩa). Sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 2, phần ghép cặp. Câu hỏi GV: “Tác phẩm nào viết bằng chữ Hán, tác phẩm nào viết bằng chữ Nôm? Vì sao nói nhân nghĩa gắn với trách nhiệm với cuộc sống nhân dân?”

c) Sản phẩm

Sơ đồ tư duy đúng và Phiếu học tập số 2 hoàn thành: Quốc âm thi tập – Thơ chữ Nôm; Ức Trai thi tập – Thơ chữ Hán; Nhân nghĩa – Trách nhiệm với cuộc sống nhân dân. Kiến thức HS rút ra: Nguyễn Trãi có sự nghiệp cả chữ Hán và chữ Nôm; nhân nghĩa không chỉ là đạo đức cá nhân mà là trách nhiệm với đời sống nhân dân; cần phân biệt đối tượng, không chỉ ghép theo một từ trùng.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu sơ đồ tư duy khung, yêu cầu nhóm điền ba nhánh chính và hoàn thành Phiếu học tập số 2 (phần ghép cặp). Nhắc: “Chú ý đối chiếu với bản tóm giải, đừng chỉ ghép theo một từ trùng nhau.”

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, chia việc: người vẽ sơ đồ, người điền phiếu, người đối chiếu với văn bản.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, hỏi các nhóm: “Quốc âm thi tập có gì khác Ức Trai thi tập về chữ viết?” để gợi HS nhớ đúng cặp.

    Học sinh

    HS đọc bản tóm giải, điền sơ đồ và ghép cặp. Dự kiến HS trả lời: “Quốc âm thi tập là thơ chữ Nôm, Ức Trai thi tập là thơ chữ Hán.” “Nhân nghĩa gắn với việc lo cho đời sống nhân dân.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm trình bày sơ đồ, một nhóm khác trình bày phần ghép cặp; yêu cầu lớp nhận xét các cặp dễ nhầm.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; HS nhận xét. Dự kiến HS nêu: “Dễ nhầm là Quốc âm thi tập – Thơ chữ Hán; đó là sai, vì Quốc âm thi tập là thơ chữ Nôm.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt các cặp đúng: Nhân nghĩa – Trách nhiệm với cuộc sống nhân dân; Quốc âm thi tập – Thơ chữ Nôm; Ức Trai thi tập – Thơ chữ Hán. GV nhấn mạnh: đóng góp chữ Hán và chữ Nôm cho thấy tầm văn hoá và khả năng sáng tạo của Nguyễn Trãi.

    Học sinh

    HS sửa lại phiếu, ghi các cặp đúng vào vở.

Hoạt động 2.3: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Đọc tác gia có căn cứ và giữ giới hạn

a) Mục tiêu

Giải thích được vì sao cần đọc tác gia trong bối cảnh nhưng không quy mỗi hình ảnh thơ thành sự kiện tiểu sử; nhận biết bản tóm giải không phải nguyên văn hay bản dịch.

b) Nội dung

HS đọc mục “Phân tích và đánh giá” và “Cách đọc, kết nối và giới hạn” trong SGK, thảo luận cặp đôi: nêu một cách đọc có trách nhiệm và một kiểu suy diễn cần tránh. Câu hỏi GV: “Hiểu đời Nguyễn Trãi giúp ích gì khi đọc thơ ông? Vì sao không nên coi mọi hình ảnh thơ là một sự kiện đời thật?”

c) Sản phẩm

Kết luận cặp đôi: Cách đọc có trách nhiệm là đặt tác phẩm vào thể loại, ngôn ngữ, mục đích và bối cảnh; suy diễn cần tránh là quy mỗi hình ảnh thành một sự kiện tiểu sử duy nhất hoặc gán mọi văn bản đứng tên Nguyễn Trãi vào cùng một thời điểm. Lí do: bản tóm giải chỉ cung cấp căn cứ hạn chế, không đủ để xác nhận các chi tiết suy đoán.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu nhiệm vụ cặp đôi: “Đọc hai mục trong SGK, tìm một cách đọc có trách nhiệm và một kiểu suy diễn cần tránh, giải thích vì sao.”

    Học sinh

    HS hai người cùng đọc, mỗi người gạch chân một ý quan trọng.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gợi ý: “Bản tóm giải có phải nguyên văn không? Huyền thoại có được coi là dữ kiện xác nhận không?”

    Học sinh

    HS thảo luận và thống nhất. Dự kiến HS trả lời: “Cách đọc có trách nhiệm là xem bối cảnh nhưng vẫn phân tích cấu trúc văn bản.” “Suy diễn cần tránh là ép mọi chi tiết thành chuyện đời có thật.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu cặp khác bổ sung hoặc phản biện bằng căn cứ trong văn bản.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày; HS khác góp ý. Dự kiến HS nêu: “Một hình ảnh trong thơ không nhất thiết là chuyện có thật được ghi lại.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Hiểu đời giúp đọc tác phẩm nhưng không quy mỗi hình ảnh thành một sự kiện tiểu sử; bản tóm giải là lời tóm lược để học tập, không phải nguyên văn hay bản dịch. GV nhắc HS giữ giới hạn khi nhận định.

    Học sinh

    HS ghi hai ý chốt vào vở: cách đọc có trách nhiệm và kiểu suy diễn cần tránh.

Hoạt động 3: Luyện tập · 7 phút

Củng cố qua bài tập ghép cặp, đúng sai và trắc nghiệm

a) Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi về tác gia Nguyễn Trãi, phân biệt đối tượng, nhận định đúng sai và chọn đáp án.

b) Nội dung

HS làm nhanh 3 nhóm bài tập trong Phiếu học tập số 2 hoặc trên trang bài học NeoEdu (bài tập tương tác): (1) Chọn đáp án đúng về cách vận dụng tiểu sử vào đọc tác phẩm; (2) Đánh giá đúng/sai 4 nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn; (3) Chọn hai cặp đúng trong 4 phương án ghép đôi.

c) Sản phẩm

Đáp án: (1) B – Xem bối cảnh nhưng vẫn phân tích cấu trúc văn bản. (2) a) Đ – Quốc âm thi tập gắn với thơ chữ Nôm; b) S – Ức Trai thi tập gắn với thơ chữ Hán, không gắn với trách nhiệm với cuộc sống nhân dân; c) S – Các lời tóm giải là bản tóm giải mới, không phải nguyên văn toàn bộ tác phẩm hay bản dịch; d) Đ – Cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ. (3) A và C – Nhân nghĩa – Trách nhiệm với cuộc sống nhân dân; Quốc âm thi tập – Thơ chữ Nôm.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu 3 nhóm bài tập và nêu thời gian làm bài (khoảng 5 phút). GV nhắc: “Làm xong, đối chiếu với căn cứ trong bài học, không đoán.”

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân trên phiếu hoặc vở, dùng bút chì để đánh dấu câu chưa chắc.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỏi nhanh HS đang phân vân: “Em đối chiếu ý này với đoạn nào của bản tóm giải?”

    Học sinh

    HS làm bài và đối chiếu lại với đoạn văn tương ứng; một số HS có thể phân vân ở ý b) và ý c) của nhóm đúng/sai.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 3 HS đọc đáp án của từng nhóm, cả lớp giơ tay xác nhận hoặc phản bác; GV ghi lại các ý sai thường gặp.

    Học sinh

    HS đọc đáp án; dự kiến HS nhận ra lỗi ở ý b) là gán Ức Trai thi tập với trách nhiệm với nhân dân – đó là ghép sai đối tượng.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: cần phân biệt đối tượng và đặc điểm, không ghép theo từ trùng; đối chiếu với ngữ liệu trước khi kết luận.

    Học sinh

    HS sửa lại bài làm sai và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 6 phút

Viết bản tóm giải ngắn về Nguyễn Trãi

a) Mục tiêu

Vận dụng kiến thức để viết bản tóm giải ngắn gọn về tác gia Nguyễn Trãi bằng lời của mình, chỉ dùng thông tin đã cung cấp và nêu rõ đây là tóm giải, không phải nguyên văn.

b) Nội dung

HS viết 5–7 câu trong vở, bắt đầu bằng: “Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu Ức Trai, ...”; nội dung gồm: thời đại sống, đóng góp chính, hai tác phẩm tiêu biểu (một chữ Hán, một chữ Nôm), tư tưởng nhân nghĩa. Cuối đoạn ghi một câu: “Đây là bản tóm giải để học tập, không phải nguyên văn hay bản dịch.” GV đặt câu hỏi gợi mở: “Tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi có ý nghĩa gì với em hôm nay?”

c) Sản phẩm

Đoạn tóm giải 5–7 câu đúng thông tin: sống qua các biến động cuối Trần, Hồ, Minh thuộc và sự ra đời Lê sơ; tham gia khởi nghĩa Lam Sơn; có đóng góp chính trị, ngoại giao, văn chương; Ức Trai thi tập (chữ Hán), Quốc âm thi tập (chữ Nôm); nhân nghĩa là trách nhiệm với cuộc sống nhân dân; có câu nêu rõ đây là tóm giải, không phải nguyên văn.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu yêu cầu viết đoạn tóm giải 5–7 câu, nhấn mạnh: dùng lời của mình, không chép nguyên văn SGK, không thêm chi tiết ngoài bài học. Giao phần viết hoàn thiện ở nhà nếu chưa kịp.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, ghi tiêu chí vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, kiểm tra nhanh vài đoạn viết, nhắc HS kiểm tra lại năm sinh, năm mất và tên tác phẩm.

    Học sinh

    HS viết đoạn tóm giải. Dự kiến một đoạn: “Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu Ức Trai, sống qua các biến động cuối Trần, Hồ, Minh thuộc và sự ra đời Lê sơ. Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn và có nhiều đóng góp về chính trị, ngoại giao, văn chương. Ông để lại thơ chữ Hán Ức Trai thi tập và thơ chữ Nôm Quốc âm thi tập. Tư tưởng nhân nghĩa của ông là trách nhiệm với cuộc sống nhân dân. Đây là bản tóm giải để học tập, không phải nguyên văn hay bản dịch.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS đọc đoạn viết; yêu cầu lớp đối chiếu xem có thông tin nào đảo quan hệ hay thiếu ý không.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn; lớp nhận xét. Dự kiến HS nêu: “Thiếu câu nói rõ đây là tóm giải.” “Nên ghi đúng Ức Trai thi tập là chữ Hán.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, chốt tiêu chí của bản tóm giải tốt: đúng đối tượng, giữ đúng thông tin chính, diễn đạt bằng lời riêng, nêu rõ phạm vi nguồn. GV giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS chỉnh sửa đoạn viết theo nhận xét, ghi lại tiêu chí vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc đoạn “Tổng thuật nguyên gốc” trong SGK, điền các mốc vào dòng thời gian và trả lời câu hỏi.

  • Dòng thời gian (điền các mốc): 1380; cuối Trần – Hồ – Minh thuộc; sự ra đời nhà Lê sơ; khởi nghĩa Lam Sơn; 1442; 1464.
  • Câu hỏi 1: Nguyễn Trãi sống trong thời kì nào?
  • Câu hỏi 2: Ông tham gia công việc gì của đất nước?
  • Câu hỏi 3: Năm 1442 và năm 1464 ghi nhận sự việc gì trong đời ông?

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Hoàn thành sơ đồ tư duy với ba nhánh: Đóng góp – Tác phẩm – Khái niệm.
Nhiệm vụ 2: Ghép cặp đúng.

  • Quốc âm thi tập → ?
  • Ức Trai thi tập → ?
  • Nhân nghĩa → ?
    Nhiệm vụ 3: Đánh dấu Đ hoặc S cho các nhận định sau.
  • a) Quốc âm thi tập được gắn với thơ chữ Nôm.
  • b) Ức Trai thi tập được gắn với trách nhiệm với cuộc sống nhân dân.
  • c) Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
  • d) Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
    Nhiệm vụ 4: Chọn hai cặp đúng: A. Nhân nghĩa – Trách nhiệm với cuộc sống nhân dân; B. Quốc âm thi tập – Thơ chữ Hán; C. Quốc âm thi tập – Thơ chữ Nôm; D. Ức Trai thi tập – Trách nhiệm với cuộc sống nhân dân.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện đoạn tóm giải 5–7 câu về Nguyễn Trãi theo tiêu chí đã thảo luận: đúng đối tượng, giữ thông tin chính trong bài, dùng lời của mình và nêu rõ đây là bản tóm giải, không phải nguyên văn hay bản dịch.
  • Học thuộc ba khái niệm trọng tâm: Quốc âm thi tập – Thơ chữ Nôm; Ức Trai thi tập – Thơ chữ Hán; Nhân nghĩa – Trách nhiệm với cuộc sống nhân dân.
  • Trả lời câu hỏi suy ngẫm: Vì sao khi đọc thơ Nguyễn Trãi không nên coi mỗi hình ảnh là một sự kiện tiểu sử có thật? Viết 3–5 câu, có căn cứ từ bài học.
  • Luyện tập thêm trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/10/literature/bai-6-tac-gia-nguyen-trai) phần bài tập tương tác để kiểm tra lại các nội dung đã học.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.