Giáo án Thực hành đọc: Thế giới mạng & tôi

Huy động trải nghiệm của HS về việc tham gia mạng, từ đó xác định vấn đề học tập: trải nghiệm cá nhân trên mạng có thật không và cần làm chủ bản thân như thế nào.

GV nêu câu hỏi: Khi tham gia mạng, em thường thể hiện mình như thế nào (tự tin hơn, hài hước, tranh luận, chia sẻ, kết nối, hay hời hợt)? Những tương tác trên mạng có để lại cảm xúc thật trong em không? HS trao đổi nhanh với bạn bên cạnh, sau đó nêu ý kiến trước lớp. GV dẫn dắt vào bài: Nguyễn Thị Hậu viết về những diện mạo cá nhân khi tham gia mạng và suy nghĩ về cách làm chủ bản thân.

HS nêu được ít nhất ba diện mạo cá nhân khi tham gia mạng (ví dụ: tự tin hơn khi nhắn tin, hài hước khi bình luận, chia sẻ ảnh để kết nối). HS xác định được vấn đề của bài: tương tác trên mạng vẫn để lại ấn tượng, tình cảm thật và cần làm chủ bản thân, giữ quan hệ với đời sống thực.

Giúp HS hệ thống hoá nội dung bản tóm giải, nắm vững ba khái niệm then chốt và phân biệt phần trải nghiệm với phần khái quát trong văn bản.

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ 1: đọc lại đoạn tóm lược và ghi các diện mạo cá nhân được nêu. Nhiệm vụ 2: ghép từng khái niệm với đặc điểm tương ứng. Nhiệm vụ 3: đánh dấu đâu là phần trải nghiệm, đâu là phần khái quát. GV hỏi trong quá trình: Vì sao trải nghiệm cá nhân được xem là điểm xuất phát suy ngẫm? Vì sao không nên hiểu thế giới mạng chỉ là giả?

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đúng. Các diện mạo cá nhân: tự tin hơn, lãng mạn, hài hước, tranh luận, chia sẻ, kết nối, độc đoán, hời hợt. Ba cặp khái niệm đúng: Trải nghiệm cá nhân – Điểm xuất phát suy ngẫm; Không gian mạng – Có tác động tình cảm và quan hệ thật; Thái độ chủ động – Tự quản lí và chịu trách nhiệm. Kết luận HS rút ra: Thế giới mạng không chỉ là giả, nhưng không đồng nhất mọi biểu hiện trên mạng với toàn bộ con người.

Củng cố kiến thức về nội dung và khái niệm của bài, rèn kĩ năng đánh giá nhận định dựa trên ngữ liệu, phân biệt điều được nêu với suy diễn ngoài căn cứ.

GV tổ chức trò chơi giơ thẻ theo bốn câu của phần Bài tập. Câu 2: Nhận xét nào phù hợp nhất? A. Cần công bố mọi thông tin riêng; B. Mọi người trên mạng đều cùng tính cách; C. Mọi tác động mạng hoàn toàn không thật; D. Trải nghiệm gần gũi dẫn đến suy ngẫm về làm chủ. Câu 3: Ghép các yếu tố với đặc điểm trong bản tóm giải. Câu 4: Đánh giá các nhận định Đ/S gồm 4 ý (a, b, c, d). Câu 5: Chọn hai cặp đúng. Sau mỗi câu, HS đối chiếu với học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh. GV đặt câu hỏi: Vì sao nhận định (c) là sai? Vì sao cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ?

Đáp án: Câu 2: D. Câu 3: Trải nghiệm cá nhân – Điểm xuất phát suy ngẫm; Không gian mạng – Có tác động tình cảm và quan hệ thật; Thái độ chủ động – Tự quản lí và chịu trách nhiệm. Câu 4: a) Đ; b) S (sửa thành: Không gian mạng được gắn với có tác động tình cảm và quan hệ thật); c) S (đây là lời tóm giải mới, không phải nguyên văn hoặc bản dịch); d) Đ. Câu 5: B và D (Thái độ chủ động – Tự quản lí và chịu trách nhiệm; Trải nghiệm cá nhân – Điểm xuất phát suy ngẫm). Kết luận HS rút ra: mọi nhận định về văn bản cần có căn cứ trong hồ sơ, không suy diễn thêm.

Vận dụng cách đọc có trách nhiệm và thái độ chủ động để đề xuất hành vi cụ thể, phù hợp khi tham gia mạng; rèn kĩ năng viết đoạn ngắn có căn cứ.

GV đưa tình huống giả định (không dùng trải nghiệm thật của HS): Bạn A đăng ảnh nhóm bạn lên mạng khi chưa hỏi ý kiến; bạn B thấy nhiều bình luận gay gắt và muốn trả lời ngay trong lúc giận. HS chọn một hoặc hai hành vi trong khả năng như kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, đặt thời gian sử dụng mạng, hỏi phép trước khi chia sẻ ảnh người khác. Viết đoạn 5–7 câu, nêu hành vi chọn, lí do và liên hệ với ý trong bản tóm giải về trách nhiệm phát ngôn, quyền riêng tư, thời gian và quan hệ.

Đoạn văn 5–7 câu có: tình huống giả định được ghi rõ là giả định; một hoặc hai hành vi cụ thể, khả thi; lí do dựa trên ý trong bản tóm giải (trách nhiệm phát ngôn, quyền riêng tư, thời gian, quan hệ thực). Ví dụ: Trước khi chia sẻ ảnh nhóm, mình sẽ hỏi phép từng bạn, vì quyền riêng tư và quan hệ với bạn bè cần được tôn trọng. Đoạn văn không kể chi tiết nhạy cảm của bản thân.