Giáo án Nói và nghe – Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau

HS nhận biết đặc điểm của một cuộc thảo luận về vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau và nêu được mục tiêu của tiết học.

GV nêu câu hỏi: “Khi cả nhóm có hai ý kiến trái nhau về một việc chung, điều gì giúp cuộc trao đổi đi đến kết quả thay vì cãi nhau?” HS nêu ý kiến cá nhân trong 1 phút, sau đó chia sẻ với bạn cùng bàn. Từ đó HS xác định nhiệm vụ của tiết học: đọc, phân tích mô hình thảo luận về việc để điện thoại trên bàn trong lúc tự học, rồi thực hành theo vai.

• Ít nhất 2 yếu tố HS cho là cần có: lắng nghe ý người khác, nêu lí do có căn cứ, không nói để thắng người khác, cùng tìm điểm chung.
• HS nêu được mục tiêu tiết học: hiểu mục đích, cách phản hồi và cách chốt một cuộc thảo luận; thực hành được một lượt trình bày và một lượt trao đổi.

HS nêu được các bước chuẩn bị trước khi nói và phân biệt giới thiệu đánh giá với kể hết, trình bày báo cáo với liệt kê tư liệu, thảo luận với tranh thắng.

HS đọc phần “Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập” trong sách hoặc trên NeoEdu, rồi hoàn thành Phiếu học tập số 1 theo nhóm 4 (dùng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS ghi ý riêng vào ô của mình, sau đó nhóm thống nhất ý chung vào ô giữa). Trong nhóm, HS làm việc với các câu hỏi trong phiếu.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, gồm:

• Các việc cần làm trước khi nói: xác định chủ đề, người tham gia, mục đích, thời lượng; kiểm tra căn cứ; tổ chức ý; chọn ví dụ vừa sức.
• Ba cặp phân biệt đúng: giới thiệu đánh giá khác kể hết (giới thiệu đánh giá nêu nhận xét có căn cứ; kể hết là thuật lại toàn bộ sự việc); trình bày báo cáo khác liệt kê tư liệu (báo cáo có phân tích, kết luận; liệt kê chỉ đưa danh sách tư liệu); thảo luận khác tranh thắng (thảo luận tìm điểm chung; tranh thắng nhằm thắng người khác).
• Khi nghe cần ghi: ý chính, lí lẽ, điều chưa rõ.

HS nhận biết cách nhắc lại ý người trước, đồng tình hoặc băn khoăn gắn với chi tiết, đặt câu hỏi, đề xuất sửa, và cách chủ trì chốt điểm thống nhất và điều còn mở.

HS đọc “Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu” (kịch bản về việc để điện thoại trên bàn khi tự học). Theo cặp đôi, các em tìm trong kịch bản và điền Phiếu học tập số 2: 3 lượt nhắc lại ý người trước; 1 lượt đồng tình kèm băn khoăn; 1 lượt đề xuất giải pháp; phần chủ trì chốt điểm chung và điều còn mở. Sau đó GV hướng dẫn HS đối chiếu với ví dụ tương tác trên NeoEdu nếu còn thời gian.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành, gồm:

• Lượt nhắc lại ý người trước: Lan nhắc “Tôi hiểu ý bạn là cần giữ liên lạc quan trọng”; chủ trì nhắc lại điểm chung “bảo vệ sự tập trung mà không cắt nhu cầu liên lạc”.
• Lượt đồng tình kèm băn khoăn: Huy “Tôi đồng ý thử, nhưng mỗi người cần cách phù hợp thiết bị và hoàn cảnh.”
• Lượt đề xuất giải pháp: chế độ chỉ nhận cuộc gọi cần và tạm dừng thông báo khác; thử một khoảng tự học do từng người chọn.
• Điều đã thống nhất: giữ sự tập trung nhưng không cắt nhu cầu liên lạc. Điều còn mở: chưa có quy định chung, chỉ có giải pháp dung hoà để kiểm tra.
• Giới hạn: không yêu cầu đưa mật khẩu, không công khai dữ liệu riêng tư.

HS thực hành một lượt trình bày có căn cứ và một lượt trao đổi về đúng vấn đề trong kịch bản, biết trả lời băn khoăn và chốt điều còn mở; HS tự đánh giá và nhận xét bạn theo tiêu chí.

Đề bài: Thực hành theo vai (nhóm 4: chủ trì, Lan, Huy, người quan sát). Mỗi HS đảm nhận một vai, trình bày một lượt có căn cứ về việc để điện thoại trên bàn khi tự học (Lan muốn cất điện thoại để tập trung; Huy cần giữ liên lạc với gia đình), sau đó trả lời băn khoăn của bạn và chốt điều còn mở. Người quan sát dùng thang điểm để ghi nhận xét.

Đề thực hành: “Thực hành theo vai một lượt trình bày và một lượt trao đổi về đúng vấn đề trong kịch bản; cần trả lời băn khoăn có căn cứ và chốt điều còn mở.”

Thang đánh giá 10 điểm (cho điểm từng tiêu chí độc lập, bước 0,25):

• 2 điểm: nêu đúng vấn đề của kịch bản (có để điện thoại trên bàn khi tự học hay không).
• 3 điểm: trình bày có căn cứ, làm rõ lí do Lan muốn cất điện thoại để tập trung.
• 2 điểm: có lượt nghe, hỏi hoặc phản hồi gắn với việc Huy cần giữ liên lạc với gia đình.
• 2 điểm: trả lời và chốt có giới hạn; giải pháp lọc thông báo cần vừa hoàn cảnh, không yêu cầu kiểm mật khẩu hay lịch sử.
• 1 điểm: tổ chức lượt nói hợp lí, diễn đạt và thái độ tôn trọng.

Lưu ý: GV đánh giá trực tiếp phần thực hành; bài viết chỉ minh hoạ nội dung. Không chấm giọng địa phương như khuyết điểm.

HS vận dụng quy trình chuẩn bị, cách phản hồi và cách chốt điều còn mở để xây dựng một lượt thảo luận về một vấn đề thực tế ở trường có ý kiến khác nhau.

HS làm việc nhóm 4 trong 4 phút để chọn một vấn đề thực tế ở trường có ý kiến khác nhau (ví dụ: giờ tự học, quy định sử dụng thiết bị trong lớp) và xác định chủ đề, người tham gia, mục đích, thời lượng, căn cứ cần kiểm tra. Các nhóm ghi kết quả vào giấy A4 để nộp; phần viết phản hồi ba phần (một điểm đạt gắn chi tiết, một điều cần kiểm tra, một cách chỉnh hoặc thử lại) được giao về nhà.

Mỗi nhóm nộp một phiếu chuẩn bị gồm: vấn đề chọn; chủ đề; người tham gia; mục đích; thời lượng; ba căn cứ cần kiểm tra; một điều dự kiến còn mở và cách kiểm tra tiếp.
Sản phẩm cá nhân về nhà: một đoạn phản hồi cho một lượt nói trong kịch bản, có đủ ba phần: một điểm đạt gắn với chi tiết trong kịch bản; một điều cần kiểm tra gắn với yêu cầu; một cách chỉnh hoặc thử lại cụ thể, không vượt phạm vi nguồn.