Giáo án Bài 33. Nghề thiết kế đồ họa máy tính

Xác định vấn đề: nhận ra thiết kế đồ họa là việc truyền đạt thông điệp đến người xem chứ không phải thêm nhiều hiệu ứng.

GV chiếu hai áp phích cùng chủ đề và hỏi: Áp phích nào giúp em hiểu thông điệp nhanh hơn? Vì sao? Thông điệp của áp phích là gì? Bố cục, chữ và màu ở hai áp phích khác nhau thế nào?

HS nêu được: áp phích thứ nhất có thông điệp rõ, chữ đọc được, bố cục gọn và màu làm nổi ý chính; áp phích thứ hai nhiều hiệu ứng nhưng chữ nhỏ, bố cục rối nên người xem khó nắm thông điệp. Từ đó HS đi đến nhận định: thiết kế phục vụ thông điệp và người xem.

Giải thích được cách bố cục, chữ, màu, hình và sự phù hợp với người xem góp phần truyền đạt thông điệp.

Nhóm 4 HS (khăn trải bàn chia 4 phần: Bố cục, Chữ, Màu, Hình) cùng xem áp phích mẫu thứ nhất, thảo luận và ghi vai trò của từng yếu tố vào phần A của Phiếu học tập số 1. Sau đó, các nhóm truy cập ví dụ trong bài giảng NeoEdu (nếu có thiết bị) để đối chiếu.

Phiếu học tập số 1, phần A, nội dung dự kiến:

• Bố cục: sắp xếp các phần tử để mắt người xem đi theo thứ tự thông tin, ưu tiên ý chính.
• Chữ: chọn cỡ và kiểu chữ sao cho người xem đọc được ở kích thước thực tế sử dụng.
• Màu: tạo cảm xúc, làm nổi bật ý chính và giữ sự hài hòa giữa các phần.
• Hình: minh họa nội dung, thu hút sự chú ý, không làm rối thông điệp.
• Phù hợp người xem: ngôn ngữ, cách trình bày và hình ảnh phải hợp với đối tượng người xem (học sinh).

Nêu được các bước của quy trình nghề và giải thích được vai trò của từng bước, đồng thời nhận ra kĩ năng công cụ không thay thế hiểu biết về nội dung và quyền tư liệu.

Mỗi nhóm nhận bộ 6 thẻ quy trình (tiếp nhận yêu cầu, nghiên cứu, phác thảo, tạo sản phẩm, nhận phản hồi, bàn giao) và xếp đúng thứ tự. Sau đó, mỗi nhóm nêu một việc cụ thể cần làm ở từng bước và trả lời câu hỏi: Có phải chỉ cần biết dùng phần mềm là đủ để làm thiết kế không? Vì sao?

Thứ tự đúng của quy trình: 1. Tiếp nhận yêu cầu (brief); 2. Nghiên cứu; 3. Phác thảo; 4. Tạo sản phẩm; 5. Nhận phản hồi; 6. Bàn giao.
Việc cụ thể dự kiến: Tiếp nhận yêu cầu là xác định người xem và thông điệp; phác thảo là vẽ bố cục dự kiến; nhận phản hồi là thử bản nháp và điều chỉnh theo ý kiến; bàn giao gồm tệp nguồn và bản xuất đúng kích thước.
Kết luận dự kiến: Không, kĩ năng phần mềm chỉ là công cụ; người thiết kế còn cần hiểu nội dung, nhu cầu người xem và quyền sử dụng tư liệu.

Củng cố kiến thức về mục đích thiết kế, quy trình, bàn giao, kiểm tra cỡ chữ và quyền tư liệu thông qua bài tập trắc nghiệm và đúng sai.

GV chiếu lần lượt các câu hỏi sau, HS giơ thẻ A, B, C, D hoặc thẻ Đúng/Sai:
Câu 1. Thiết kế trước hết phục vụ gì? A. Truyền đạt thông điệp cho người xem; B. Chỉ thêm thật nhiều hiệu ứng; C. Chỉ chọn máy đắt; D. Chỉ đổi tên tệp.
Câu 2. Kĩ năng phần mềm thay thế toàn bộ hiểu biết về bản quyền. (Đúng/Sai)
Câu 3. Bàn giao để khách sửa tiếp nên có gì? A. Tệp nguồn phù hợp; B. Chỉ ảnh nhỏ bị nén; C. Chỉ tên người làm; D. Chỉ ảnh chụp.
Câu 4. Nhận phản hồi là một bước của quy trình nghề. (Đúng/Sai)
Câu 5. Ghép giai đoạn: Brief, Phác thảo, Bàn giao với Yêu cầu và đối tượng, Bố cục dự kiến, Tệp cùng hướng dẫn sử dụng.
Câu 6. Tiêu chí cỡ chữ cần kiểm tra ở đâu? A. Kích thước sử dụng thực; B. Chỉ mức phóng 1000%; C. Chỉ tên phông; D. Chỉ màn hình người làm.

Đáp án:
Câu 1: A (nội dung và đối tượng định hướng hình thức).
Câu 2: Sai (trách nhiệm về tư liệu độc lập với thao tác phần mềm).
Câu 3: A (bàn giao cần tệp nguồn có cấu trúc để chỉnh sửa).
Câu 4: Đúng (sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu thật).
Câu 5: Brief – Yêu cầu và đối tượng; Phác thảo – Bố cục dự kiến; Bàn giao – Tệp cùng hướng dẫn sử dụng.
Câu 6: A (người xem phải đọc được chữ trong thực tế).

Vận dụng quy trình để lập bản yêu cầu và phương án bàn giao cho áp phích ngày đọc sách cho lớp; nhận biết điều kiện về quyền sử dụng tư liệu.

Nhiệm vụ: Mỗi nhóm lập bản yêu cầu và phương án bàn giao cho áp phích ngày đọc sách của lớp, theo phần C của Phiếu học tập số 1.
Nội dung cần có: người xem, thông điệp, bố cục dự kiến, kích thước và định dạng bàn giao, cách kiểm tra chữ.
Tình huống bổ sung: Một bạn đề nghị dùng ảnh của một người nổi tiếng chưa xin phép. Nhóm hãy giải thích rủi ro và đề xuất phương án thay thế.

Mô hình tham khảo (dữ liệu mẫu):

• Người xem: học sinh.
• Thông điệp: Cùng đọc mỗi ngày.
• Áp phích 800×600 pixel, có hình sách tự vẽ và hai ý ngắn.
• Bàn giao: tệp SVG giữ đối tượng để chỉnh sửa và tệp PNG để đăng trên kênh của lớp.
• Kiểm tra: chữ đọc được ở kích thước dùng thực tế; không tự bịa ngày sự kiện.
  Phương án thay thế tình huống: Không dùng ảnh chưa xin phép; thay bằng hình sách tự vẽ hoặc tư liệu hợp lệ đã được cho phép sử dụng, đồng thời ghi rõ nguồn.