Giáo án Bài 32. Ôn tập lập trình Python

Kích hoạt kiến thức cũ về danh sách, vòng lặp for và câu lệnh điều kiện; xác định nhiệm vụ của tiết ôn tập.

GV trình chiếu chương trình mẫu tính trung bình các số dương trong danh sách a=[-2,4,0,8]. HS dự đoán kết quả in ra trước khi chạy và trả lời câu hỏi: Vì sao số -2 và số 0 không được tính? Nếu danh sách không có số dương nào thì chương trình phải làm gì?

HS nêu được: chương trình chỉ cộng và đếm các số lớn hơn 0 (4 và 8); kết quả dự kiến là 6.0 (tổng 12, đếm 2); số 0 không dương nên không được tính; khi không có số dương cần thông báo, tránh phép chia cho 0. GV ghi tên tiết học lên bảng: Ôn tập lập trình Python.

Hệ thống hoá kiểu dữ liệu, cấu trúc điều khiển, hàm và kiểm thử được dùng trong bài toán trung bình các số dương.

HS làm việc nhóm 4 người theo kĩ thuật khăn trải bàn, điền vào Phiếu học tập số 1 và giải thích vai trò của từng thành phần trong chương trình mẫu. Các nhóm được giao mỗi nhóm một mục: (1) kiểu dữ liệu và danh sách; (2) cấu trúc điều khiển if và vòng lặp for; (3) biến tích lũy tổng và đếm; (4) kiểm thử với nhiều bộ dữ liệu.

Mỗi nhóm hoàn thành phần khăn trải bàn của mình. Kết quả kiến thức HS rút ra: danh sách lưu nhiều giá trị và duyệt bằng for; if x>0 chọn đúng số dương, không chọn số 0; biến s lưu tổng, biến d lưu đếm; điều kiện if d>0 ngăn lỗi chia cho 0; kiểm thử với [-2,0] hoặc [] cần in thông báo 'Khong co so duong'.

Dự đoán đúng kết quả của chương trình ngắn; nhận biết khác biệt giữa x>0 và x>=0; chấm được lập luận của bài toán trung bình các số dương.

HS làm các bài tập sau (dùng bài tập đã cho, làm theo cặp đôi, sau đó đối chiếu với máy chạy):
Bài 1: Chương trình in ra số nào khi a=[-2,4,0,8] và chỉ cộng các số dương: s=0; for x in a: if x>0: s+=x; print(s)?
Bài 2: Chương trình đếm số dương: d=0; for x in a: if x>0: d+=1; print(d). In ra số nào?
Bài 3: In ra số nào: a=[2,6,10]; print(sum(a)/len(a))?
Bài 4: Nếu thay x>0 bằng x>=0 thì kết quả trung bình thay đổi ra sao?
Bài 5: Tự kiểm tra độc lập: print(7//2+7%2). Số in ra là gì?

Đáp án: Bài 1: 12 (chỉ 4 và 8 được cộng). Bài 2: 2 (có 2 giá trị dương). Bài 3: 6.0 (18 chia 3 bằng 6,0). Bài 4: lấy thêm số 0, tổng vẫn 12 nhưng đếm là 3, trung bình là 4.0 (không còn đúng yêu cầu 'số dương'). Bài 5: 4 (3 cộng 1 bằng 4). Đối với tình huống không có số dương, đáp án đúng là thông báo 'Khong co so duong' và tránh chia cho 0.

Viết chương trình hoàn chỉnh tính trung bình các số dương, xử lí trường hợp không có số dương và kiểm thử bằng nhiều bộ dữ liệu; giải thích được kết quả.

HS viết chương trình tính trung bình các số dương của danh sách a=[-2,4,0,8], có nhánh thông báo khi không có số dương. Sau đó kiểm thử với hai bộ dữ liệu: a=[-2,0] và a=[]. Nhiệm vụ mở rộng về nhà: tự đặt một danh sách điểm thực tế có cả giá trị âm và giá trị 0 (ví dụ số lượt tương tác hợp lệ của một bạn trong tuần) rồi viết chương trình và báo cáo kết quả.

Chương trình hoàn chỉnh gồm: khởi tạo s=0, d=0; for x in a với if x>0 thì s+=x, d+=1; if d>0 thì print(s/d) với kết quả 6.0 khi a=[-2,4,0,8]; else thì print('Khong co so duong'). Với a=[-2,0] hoặc a=[] in 'Khong co so duong' và không xảy ra lỗi chia cho 0. HS giải thích được kết quả của từng bộ dữ liệu.