Giáo án Bài 31. Thực hành viết chương trình đơn giản

Huy động kiến thức về số chẵn và xác định yêu cầu đếm phần tử chẵn trong danh sách trước khi viết mã.

GV trình chiếu danh sách a = [3, 8, 0, -4, 7]. HS không chạy máy, tự tính tay và trả lời: Có bao nhiêu số chẵn trong danh sách? Đó là những số nào? Số 0 và số âm -4 có phải là số chẵn không, vì sao?

Đáp án: có 3 số chẵn là 8, 0 và -4, nên kết quả dự đoán là 3. Vì -4 = 2 × (-2) và 0 = 2 × 0 nên cả số âm chẵn và số 0 đều là số chẵn. Kiến thức HS rút ra: một chương trình hoàn chỉnh bắt đầu từ yêu cầu rõ và miền đầu vào, cần thử bằng tính tay trước khi viết mã.

Nêu được ba thành phần nhập, xử lí, xuất của chương trình đếm số chẵn và vai trò của từng thành phần.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc chương trình mẫu và hoàn thành Phiếu học tập số 1:

• a = [3, 8, 0, -4, 7]; d = 0
• for x in a: if x % 2 == 0: d += 1
• print(d)
  Mỗi dòng được xếp vào một thành phần: nhập, xử lí hay xuất.

Bảng hoàn thành:

• Nhập: danh sách a gồm 5 số nguyên 3, 8, 0, -4, 7.
• Xử lí: khởi tạo d = 0; duyệt từng phần tử x; nếu x chia hết cho 2 thì tăng d lên 1.
• Xuất: in giá trị d, kết quả 3.
  Kiến thức HS rút ra: chương trình gồm nhập dữ liệu, xử lí và xuất kết quả; bộ đếm d phải được khởi tạo trước khi duyệt.

Giải thích được điều kiện x % 2 == 0 xác định số chẵn, bao gồm số 0 và số âm; dự đoán kết quả với danh sách rỗng.

Cặp đôi làm Phiếu học tập số 2: với mỗi giá trị -2, 0, 3, 7, kiểm tra điều kiện x % 2 == 0 và cho biết đó có phải số chẵn không. Sau đó dự đoán kết quả của chương trình khi a = [] (danh sách rỗng).

Kết quả:

• -2 % 2 == 0 là đúng, -2 là số chẵn.
• 0 % 2 == 0 là đúng, 0 là số chẵn.
• 3 và 7 không thoả điều kiện, không phải số chẵn.
• Với a = [] không có phần tử nào, bộ đếm giữ nguyên 0, chương trình in 0.
  Kiến thức HS rút ra: điều kiện chẵn là số dư bằng 0 khi chia cho 2; 0 và số âm chẵn đều thoả điều kiện; danh sách rỗng cho kết quả 0.

Viết được chương trình Python hoàn chỉnh đếm số chẵn, chạy kiểm thử với dữ liệu mẫu và danh sách rỗng.

Nhóm 4 người viết chương trình đếm số chẵn trong danh sách 3, 8, 0, -4, 7 trên máy tính (đề bài 8 trong bài học). Nhóm chạy chương trình, ghi kết quả và kiểm thử thêm trường hợp a = [] và trình bày lập luận.

Chương trình mẫu:

• a = [3, 8, 0, -4, 7]
• d = 0
• for x in a:

• if x % 2 == 0:
  

•     d += 1
  

• print(d)
  Kết quả khi chạy: 3. Với a = [] chương trình in 0.
  Thang chấm GV dùng để đánh giá nhóm: danh sách và bộ đếm khởi tạo 0 (0,2 điểm); duyệt và kiểm tra điều kiện chia hết cho 2 (0,4 điểm); kết quả 3 với ba số 8, 0, -4 (0,3 điểm); danh sách rỗng cho kết quả 0 (0,1 điểm). Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải.

Củng cố khả năng đọc hiểu chương trình đếm số chẵn và tự kiểm tra kiến thức qua bài tập tương tác.

GV chiếu lần lượt các bài 2 đến 7 trong bài học, HS giơ thẻ A/B/C/D hoặc Đúng/Sai. Bài 2: a = [2, 4, 5]. Bài 3: a = [-2, 0, 3]. Bài 4: a = []. Bài 5: chọn điều kiện đúng để kiểm tra số chẵn trong A. x % 2 == 0; B. x > 0; C. x == 2; D. x / 2 == 0. Bài 6: 0 là số chẵn? Bài 7: sắp xếp các bước giải. HS có thể tự làm thêm trên trang NeoEdu.

Đáp án:

• Bài 2: 2 (2 và 4 là số chẵn).
• Bài 3: 2 (-2 và 0 đều chia hết cho 2).
• Bài 4: 0 (danh sách rỗng).
• Bài 5: đáp án A, x % 2 == 0 (số dư bằng 0 khi chia cho 2).
• Bài 6: Đúng (0 = 2 × 0).
• Bài 7: Xác định danh sách số nguyên → Khởi tạo bộ đếm 0 → Duyệt và tăng khi chẵn → In số lượng và thử danh sách rỗng.

Vận dụng được cách đổi chương trình từ đếm sang tính tổng các phần tử chẵn trong bối cảnh thực tế.

Tình huống: Ban quản lí một dãy phố cần tính tổng các số nhà chẵn để thống kê. Danh sách số nhà là a = [12, 7, 8, 15, 20]. HS sửa chương trình đếm thành chương trình tính tổng các số nhà chẵn, chạy với danh sách mẫu và danh sách rỗng, rồi giải thích cách sửa.

Chương trình sau khi sửa:

• a = [12, 7, 8, 15, 20]
• s = 0
• for x in a:

• if x % 2 == 0:
  

•     s += x
  

• print(s)
  Kết quả: 40 (12 + 8 + 20 = 40). Với a = [] chương trình in 0.
  Kiến thức HS rút ra: thay bước d += 1 bằng s += x; giữ nguyên cấu trúc nhập – xử lí – xuất và điều kiện chẵn x % 2 == 0.