Giáo án Bài 18. Các lệnh vào ra đơn giản

HS nhận ra input() trả về dữ liệu kiểu xâu và thấy cần chuyển kiểu trước khi tính toán; từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

GV viết lên bảng đoạn chương trình gồm hai lệnh a = input(), b = input() và print(a + b). GV hỏi: Nếu lần lượt nhập 4 và 7 thì chương trình in ra gì? Vì sao kết quả đó khác với phép tính $4 + 7 = 11$ mà các em đã biết?

HS dự đoán và giải thích được: chương trình in ra 47, vì input() trả về xâu, phép cộng hai xâu là nối xâu chứ không phải cộng số. Từ đó HS xác định nhiệm vụ: học cách nhập dữ liệu, chuyển sang dạng số và in kết quả đúng.

HS giải thích được vai trò của input(), int() và float(), nhận biết điều kiện dữ liệu hợp lệ trước khi chuyển kiểu.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1. HS trả lời ba câu hỏi: (1) input() trả về kiểu dữ liệu nào? (2) Khi nào cần dùng int() và khi nào dùng float()? (3) Vì sao int("3.5") không chuyển thành số nguyên hợp lệ? HS thử chạy x = int(input()) với các dữ liệu 5 và 3.5 để quan sát.

Kết quả HS rút ra:

• input() nhận một dòng và trả về xâu (str).
• int() chuyển xâu số nguyên thành số nguyên, ví dụ "5" thành $5$; float() chuyển xâu số thực thành số thực, ví dụ "7" thành $7{,}0$.
• int("3.5") không hợp lệ vì xâu "3.5" không phải dạng số nguyên; phải xử lí theo đúng miền dữ liệu yêu cầu của bài toán.
• Chỉ chuyển kiểu khi dữ liệu đúng dạng đã nêu; không dùng eval cho dữ liệu người dùng nhập.

HS nêu được cách print() đưa dữ liệu ra, nối nhiều đối số bằng dấu phẩy và kiểm tra chương trình mẫu với dữ liệu cụ thể.

GV cho HS chạy chương trình mẫu: n = int(input()), g = int(input()), print(n * g). HS nhập lần lượt 4 và 7000 để kiểm tra kết quả. Sau đó GV hỏi: Nếu muốn in thêm chữ "Tiền:" trước kết quả, ta viết print như thế nào? HS thử lệnh print("Tiền:", n * g) trên trang bài tập tương tác NeoEdu.

HS rút ra:

• Với đầu vào 4 và 7000, chương trình in 28000, vì $4 \times 7000 = 28000$.
• print() có thể nối nhiều đối số bằng dấu phẩy, ví dụ print("Tiền:", n * g) in ra Tiền: 28000 (các đối số cách nhau bằng một khoảng trắng).
• Chương trình chỉ đúng khi dữ liệu là số nguyên không âm, đúng với miền của bài.

HS vận dụng kiến thức về input(), int(), float() và print() để dự đoán kết quả chương trình và nhận biết các khẳng định đúng, sai.

GV chiếu lần lượt các bài tập sau và HS làm theo nhóm đôi:

• Bài 1: x = int(input()), print(x + 2); đầu vào 5. Chương trình in ra số nào?
• Bài 2: x = float(input()), print(x / 2); đầu vào 7. Chương trình in ra số nào?
• Bài 3: a = int(input()), b = int(input()), print(a + b); đầu vào 8 và 11. Chương trình in ra số nào?
• Bài 4: input() trả trực tiếp kiểu gì? A. str; B. int luôn; C. float luôn; D. bool luôn.
• Bài 5: Khẳng định "int("3.5") là cách chuyển đúng xâu thập phân thành số nguyên" đúng hay sai?

Đáp án:

• Bài 1: 7 (5 được chuyển thành số 5, cộng 2 được 7).
• Bài 2: 3,5 (7 chia 2 bằng $3{,}5$).
• Bài 3: 19 (8 cộng 11 bằng 19).
• Bài 4: A. str (input() trả xâu, cần chuyển kiểu khi muốn tính số).
• Bài 5: Sai (xâu "3.5" không phải dạng số nguyên; phải xử lí theo miền yêu cầu).

HS viết chương trình hoàn chỉnh đọc số lượng vở và đơn giá, tính tiền, in kết quả; kiểm tra chương trình với dữ liệu mẫu và giải thích kết quả.

Nhiệm vụ: Đọc số lượng vở nguyên không âm và đơn giá nguyên không âm rồi in ra số tiền phải trả. Thử với dữ liệu 4 và 7000. Viết chương trình hoàn chỉnh và kiểm tra theo dữ liệu mẫu. Mở rộng: in câu "Tổng tiền:" trước kết quả. HS làm việc theo cặp, sau đó tự thử thêm một bộ dữ liệu khác.

Chương trình tham khảo:
n = int(input())
g = int(input())
print("Tổng tiền:", n * g)
Với đầu vào 4 và 7000, chương trình in Tổng tiền: 28000. Tiêu chí đánh giá: đọc và chuyển đúng hai số; nhân và in đúng; giải thích được miền dữ liệu là số nguyên không âm. Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải.