Giáo án Địa lí ngành du lịch

Xác định vấn đề học tập: du lịch mang lại lợi ích và tác động gì; lượt khách có phản ánh đúng số người đến không.

GV chiếu ảnh hai địa điểm du lịch cùng một tỉnh: một điểm đông khách vào mùa cao điểm, rác thải nhiều; một làng nghề ít khách nhưng thu nhập người dân thấp. HS trả lời câu hỏi: “Nhiều khách có đồng nghĩa với phát triển bền vững không?” và “Một người đi du lịch 3 lần được tính mấy lượt khách, mấy cá nhân?”

HS nêu được: nhiều khách chưa chắc bền vững vì du lịch có thể gây quá tải, tăng rác, dùng nhiều nước; một người đi 3 lần là 3 lượt khách nhưng chỉ 1 cá nhân duy nhất. Từ đó, HS xác định được hai nội dung chính của bài: cơ chế phát triển du lịch và cách đọc chứng cứ, giới hạn kết luận.

Giải thích được tài nguyên du lịch là gì và vì sao cảnh đẹp chỉ là điều kiện, chưa đủ để thành sản phẩm du lịch; nêu được vai trò của chuỗi dịch vụ.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc mục Kiến thức và cơ chế địa lí trong sách và hoàn thành Phiếu học tập số 1 (phần A và B). Nhiệm vụ: (1) Nêu khái niệm tài nguyên du lịch. (2) Liệt kê các yếu tố cần để tài nguyên trở thành sản phẩm du lịch. (3) Giải thích vì sao “cảnh đẹp là điều kiện, không đủ tự tạo sản phẩm”. (4) Sắp xếp chuỗi: giao thông → lưu trú → ăn uống → hướng dẫn → trải nghiệm.

Khái niệm: Tài nguyên du lịch là yếu tố tự nhiên, văn hóa có thể khai thác du lịch.
Các yếu tố cần: khả năng tiếp cận, hạ tầng, nhân lực, thị trường, an ninh, chính sách, dịch vụ và tổ chức phù hợp.
Giải thích: Cảnh đẹp chỉ là điều kiện; khách chỉ có trải nghiệm khi có đường đi, nơi ở, ăn uống và hướng dẫn viên.
Chuỗi: giao thông → lưu trú → ăn uống → hướng dẫn → trải nghiệm; thiếu một mắt xích, trải nghiệm bị gián đoạn.
Kết luận HS rút ra: tài nguyên chỉ thành sản phẩm du lịch khi được kết nối với giao thông, dịch vụ và tổ chức phù hợp.

Phân biệt được lượt khách với số cá nhân duy nhất; giải thích được đêm lưu trú và mùa vụ; tính được số đêm khách từ số liệu giả định.

GV trình chiếu slide khái niệm và ví dụ tính toán. Nhiệm vụ: (1) Giải thích vì sao một người đi 3 lần là 3 lượt khách nhưng 1 cá nhân. (2) Nêu định nghĩa đêm lưu trú và mùa vụ. (3) Giải ví dụ: cơ sở giả định đón 200 khách, mỗi khách ở trung bình 2,5 đêm, tính số đêm khách. (4) Nêu một ví dụ mùa vụ ảnh hưởng đến công suất và lao động.

Lượt khách khác số cá nhân duy nhất vì một người có thể đi nhiều lần; số lượt khách được cộng theo số chuyến đi.
Đêm lưu trú: tổng số đêm khách sử dụng lưu trú.
Mùa vụ: biến động hoạt động theo thời gian trong năm; tác động đến công suất và việc làm.
Tính toán: $200 \times 2{,}5 = 500$ đêm khách.
HS rút ra: muốn đánh giá du lịch cần xem đêm lưu trú và chi tiêu, không chỉ đếm lượt khách.

Phân tích được tác động tích cực và tiêu cực của du lịch; nêu được điều kiện của du lịch bền vững và nhận ra quan niệm sai “gắn nhãn sinh thái là bền vững”.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm chia bàn thành 4 ô (Tích cực; Tiêu cực; Điều kiện bền vững; Quan niệm sai). Nhóm ghi ý kiến vào từng ô, sau đó chọn một ý để giải thích. Câu hỏi gợi ý: “Du lịch tạo việc làm và nguồn thu, nhưng gây quá tải, tăng rác, dùng nước và làm thương mại hóa văn hóa ở đâu?”, “Vì sao không chỉ gắn nhãn sinh thái?”

Tích cực: tạo việc làm, nguồn thu.
Tiêu cực: quá tải, tăng rác, dùng nhiều nước, thương mại hóa văn hóa.
Điều kiện bền vững: lợi ích cho cộng đồng, bảo tồn, quản lí sức chứa; cần dữ liệu về nước, rác, bảo tồn, thu nhập và đồng thuận cộng đồng.
Quan niệm sai: “Gắn tên sinh thái tự bảo đảm bền vững” và “Càng vượt sức chứa càng có lợi lâu dài” là sai vì không có chứng cứ về tác động và lợi ích cộng đồng.
HS rút ra: du lịch bền vững phải được đo bằng chứng cứ, không chỉ bằng nhãn gọi.

Vận dụng được khái niệm, cơ chế và số liệu để trả lời nhanh các câu hỏi trắc nghiệm, đúng/sai và tính toán.

HS làm bài tập 2, 3, 4, 5, 6, 7 trong Phiếu học tập số 2. GV chiếu bài tập tương tác từ trang NeoEdu để HS kiểm tra nhanh sau khi làm bài.
Bài 2: Điều kiện để tài nguyên trở thành sản phẩm du lịch.
Bài 3: Chọn hai nhận định đúng về địa lí ngành du lịch.
Bài 4: Đánh giá đúng/sai: a) Du lịch cần chuỗi dịch vụ; b) Lượt khách khác số cá nhân duy nhất; c) Gắn tên sinh thái tự bảo đảm bền vững; d) Càng vượt sức chứa càng có lợi lâu dài.
Bài 5: Ghép thuật ngữ với đặc trưng.
Bài 6: Điền thuật ngữ vào mô tả.
Bài 7: Tính số đêm khách.

Bài 2: A. Dịch vụ, khả năng tiếp cận và tổ chức phù hợp.
Bài 3: A và C (Du lịch cần chuỗi dịch vụ; Lượt khách khác số cá nhân duy nhất).
Bài 4: a Đ; b Đ; c S; d S.
Bài 5: Tài nguyên du lịch – Yếu tố tự nhiên văn hóa có thể khai thác du lịch; Đêm lưu trú – Tổng số đêm khách sử dụng lưu trú; Mùa vụ – Biến động hoạt động theo thời gian trong năm.
Bài 6: (1) Tài nguyên du lịch; (2) Đêm lưu trú.
Bài 7: $200 \times 2{,}5 = 500$ đêm khách.

Vận dụng kiến thức để đề xuất một sản phẩm du lịch cộng đồng có cơ chế bảo tồn và lợi ích địa phương; nêu được giới hạn của đề xuất.

Nhóm 4 HS đề xuất một sản phẩm tham quan cộng đồng ở địa phương em hoặc một địa phương quen thuộc. Yêu cầu: (1) Mô tả sản phẩm cụ thể. (2) Nêu vai trò và đồng thuận của cộng đồng. (3) Nêu cơ chế chia lợi ích. (4) Nêu biện pháp bảo tồn và kiểm soát sức chứa. (5) Nêu một giới hạn của kết luận khi thiếu dữ liệu. Ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2, phần Vận dụng.

Ví dụ sản phẩm: tuyến tham quan nhỏ có hướng dẫn viên địa phương, đặt trước giới hạn số nhóm; phí dành phần rõ ràng cho bảo tồn và người cung ứng; giải thích văn hóa khi có sự đồng thuận cộng đồng; giảm nhựa, quản lí nước và rác; theo dõi rác, phản hồi cư dân và thu nhập thay vì chỉ lượt khách.
Giới hạn: đề xuất cần kiểm chứng bằng dữ liệu về số khách, đêm lưu trú, rác, nước và thu nhập sau một mùa cao điểm.
HS rút ra: sản phẩm du lịch bền vững cần cơ chế cụ thể và được đo bằng chứng cứ.