Giáo án Bài 14. Giới thiệu về Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

HS nhận diện được vấn đề quyền riêng tư trong tình huống thực tế và xác định nhiệm vụ tìm căn cứ hiến định để giải quyết.

GV trình chiếu tình huống giả định: một thông báo cơ sở nói được tùy ý công khai mọi tin nhắn của học sinh vì mục tiêu quản lí; nhóm học sinh viện dẫn Điều 21 Hiến pháp để yêu cầu xem lại; có bạn muốn tự tịch thu máy người ra thông báo.
GV đặt câu hỏi:

• Theo em, điều gì trong thông báo có thể gây lo ngại cho học sinh?
• Nhóm học sinh đã dựa vào căn cứ nào để phản đối? Điều đó có đúng không?
• Bạn muốn tự tịch thu máy có phù hợp không? Vì sao?

HS nêu được: việc công khai đại trà mọi tin nhắn có nguy cơ xâm phạm thông tin riêng tư; Điều 21 Hiến pháp là căn cứ để nhóm học sinh yêu cầu xem lại; việc tự tịch thu máy là không phù hợp vì Hiến pháp không trao quyền cưỡng chế tùy ý. Từ đó HS xác định nhiệm vụ bài học: hiểu bản chất Hiến pháp và cách thực hiện quyền đúng kênh.

HS nêu được khái niệm Hiến pháp, nội dung nền tảng mà Hiến pháp quy định và giải thích được vì sao mọi văn bản khác phải phù hợp với Hiến pháp.

Kĩ thuật khăn trải bàn theo nhóm 4 HS. Mỗi nhóm đọc phần khái niệm Hiến pháp trong SGK và bài giảng NeoEdu, sau đó thảo luận ba câu hỏi:

• Hiến pháp quy định những nội dung nền tảng nào?
• Vì sao gọi Hiến pháp là luật có hiệu lực pháp lí cao nhất? Vì sao mọi văn bản khác phải phù hợp?
• Theo Hiến pháp, bảo vệ Hiến pháp là trách nhiệm của ai?
  Mỗi HS viết ý kiến cá nhân quanh mép khăn, sau đó nhóm thống nhất ý kiến chung ở giữa.

Khái niệm HS rút ra: Hiến pháp là luật cơ bản có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định nền tảng chế độ, tổ chức quyền lực và quyền, nghĩa vụ cơ bản. Ba nội dung cần nhớ: nền tảng chế độ; tổ chức quyền lực; quyền và nghĩa vụ cơ bản. Ghi nhớ: văn bản khác phải phù hợp với Hiến pháp. Bảo vệ Hiến pháp là trách nhiệm của các cơ quan và Nhân dân theo cơ chế luật định.

HS phân biệt được nguyên tắc hiến định với thủ tục luật cụ thể khi thực hiện quyền, từ đó hiểu vì sao không thể dựa vào hiệu lực cao nhất để bỏ qua thủ tục.

Hoạt động cặp đôi với Phiếu học tập số 1. HS đọc cấu trúc và điều liên quan (Điều 15, Điều 21, Điều 119) trong bản Hiến pháp, sau đó điền phiếu theo hai cột: nguyên tắc hiến định và thủ tục luật cụ thể.
GV nêu câu hỏi: « Quyền được bảo vệ riêng tư nằm ở nguyên tắc hay ở thủ tục? Muốn xem lại một yêu cầu công khai thì cần làm theo thủ tục nào? »

Nội dung HS điền vào Phiếu học tập số 1:

• Nguyên tắc hiến định: quyền bảo vệ riêng tư (Điều 21); tôn trọng quyền người khác (Điều 15); Hiến pháp có hiệu lực cao nhất (Điều 119).
• Thủ tục luật cụ thể: quy trình kiến nghị qua kênh nhà trường; yêu cầu nêu rõ căn cứ, phạm vi và quy trình theo luật.
  Kết luận HS rút ra: quyền hiến định là nguyên tắc; thủ tục là cách thực hiện quyền. Không thể dùng hiệu lực cao nhất để bỏ thủ tục hoặc tự xử lí tài sản người khác.

HS nêu được các mốc Hiến pháp và việc sửa đổi năm 2025, biết đọc nội dung hiện hành qua bản hợp nhất và ghi rõ bối cảnh khi so sánh tài liệu.

Hoạt động cặp đôi với Phiếu học tập số 2. HS đọc phần Lời nói đầu và phần về các bản Hiến pháp, sau đó điền các mốc vào phiếu và trả lời:

• Lời nói đầu Hiến pháp 2013 nêu sự kế thừa những bản Hiến pháp nào?
• Bản 2013 được thông qua và có hiệu lực từ khi nào?
• Việc sửa đổi theo Nghị quyết 203/2025 có hiệu lực từ khi nào? Bản hợp nhất 52/VBHN-VPQH là gì?

Nội dung HS điền vào Phiếu học tập số 2:

• Kế thừa: Hiến pháp 1946, 1959, 1980 và 1992.
• Hiến pháp 2013: thông qua ngày 28/11/2013; có hiệu lực 01/01/2014.
• Sửa đổi: một số điều theo Nghị quyết 203/2025, có hiệu lực 16/06/2025.
• Bản hợp nhất 52/VBHN-VPQH ngày 21/07/2025 giúp đọc nội dung đã cập nhật; không phải một Hiến pháp mới.
  Ghi nhớ: khi so sánh tài liệu phải ghi rõ đang tìm hiểu lịch sử lập hiến hay nội dung hiện hành sau sửa đổi.

HS vận dụng khái niệm, nguyên tắc và mốc văn bản để trả lời nhanh các câu hỏi về tình huống thông báo công khai tin nhắn.

GV tổ chức trò chơi giơ thẻ, dùng tình huống giả định đã học. GV đọc lần lượt các câu hỏi sau; HS giơ thẻ hoặc giơ bảng để trả lời. Có thể dùng học liệu NeoEdu để kiểm tra nhanh.
Câu 1: Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp: Điều 119 – Hiến pháp có hiệu lực cao nhất; Điều 21 – Bảo vệ riêng tư; Điều 15 – Tôn trọng quyền người khác.
Câu 2: Cách bảo vệ quyền phù hợp? A. Bỏ qua mọi thủ tục vì đang có quyền; B. Công khai tin nhắn của người ra thông báo để đáp trả; C. Nêu căn cứ về riêng tư và dùng kênh kiến nghị có trách nhiệm, không tự tịch thu; D. Tự tịch thu vì Hiến pháp cao nhất.
Câu 3: Đánh giá hai nhận định. a) Văn bản khác phải phù hợp với Hiến pháp. b) Hiệu lực cao nhất cho phép cá nhân tự phạt và tịch thu tài sản.
Câu 4: Năm 2025 một số điều của Hiến pháp 2013 được sửa đổi. Cách gọi nào chính xác? A. Hiến pháp 2013 tự hết hiệu lực toàn bộ vì có bản hợp nhất; B. Hiến pháp chỉ có hiệu lực khi một cơ sở chép lại vào nội quy; C. Hiến pháp hoàn toàn mới năm 2025 do cơ quan hợp nhất ban hành; D. Hiến pháp 2013 đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết 203/2025.
Câu 5: Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả « Luật cơ bản có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định nền tảng chế độ, tổ chức quyền lực và quyền/nghĩa vụ cơ bản »: nội dung đó là gì?
Đáp án (GV kiểm tra):

• Câu 1: Điều 119 – Hiến pháp có hiệu lực cao nhất; Điều 21 – Bảo vệ riêng tư; Điều 15 – Tôn trọng quyền người khác.
• Câu 2: C.
• Câu 3: a Đ; b S.
• Câu 4: D.
• Câu 5: Hiến pháp.

Đề và đáp án đã kiểm tra:

• Câu 1: Điều 119 – Hiến pháp có hiệu lực cao nhất; Điều 21 – Bảo vệ riêng tư; Điều 15 – Tôn trọng quyền người khác.
• Câu 2: Đáp án C, vì Hiến pháp là căn cứ bảo vệ quyền nhưng không trao quyền cưỡng chế tùy ý; phải tôn trọng quyền người khác và đúng kênh.
• Câu 3: a Đ (văn bản khác phải phù hợp với Hiến pháp); b S (hiệu lực cao nhất không trao cho cá nhân quyền tự phạt, tịch thu hay bỏ qua thẩm quyền).
• Câu 4: Đáp án D, vì sửa đổi một số điều và hợp nhất không đồng nghĩa với ban hành Hiến pháp mới.
• Câu 5: Hiến pháp.

HS vận dụng kiến thức để viết kiến nghị về thông báo công khai tin nhắn đúng căn cứ, đúng kênh và lập được thẻ nguồn Hiến pháp hiện hành.

HS làm việc cá nhân, sau đó trao đổi cặp đôi. Nhiệm vụ 1: viết kiến nghị ba câu về thông báo công khai mọi tin nhắn, dựa trên Điều 21 và thủ tục kiến nghị qua kênh nhà trường. Nhiệm vụ 2: lập thẻ nguồn Hiến pháp hiện hành gồm: tên văn bản, bản đọc, điều liên quan, ngày đối chiếu và ghi chú bối cảnh 2025.
GV gợi ý: không tự xử lí tài sản; không suy ra mức phạt hay trách nhiệm pháp lí cụ thể.

Kiến nghị mẫu (tham khảo): Em đề nghị xem lại yêu cầu công khai mọi tin nhắn vì Điều 21 bảo vệ thông tin riêng tư. Xin làm rõ căn cứ, phạm vi và quy trình cần thiết theo luật, không công khai đại trà. Chúng em mong có phản hồi bằng kênh nhà trường phù hợp và không tự xử lí tài sản người khác.
Thẻ nguồn mẫu: Tên: Hiến pháp 2013 sửa đổi theo Nghị quyết 203/2025; bản đọc: 52/VBHN-VPQH ngày 21/07/2025; điều liên quan: 15, 21, 119; ngày đối chiếu: 03/11/2026; ghi chú: bối cảnh sửa đổi 2025, không gọi là Hiến pháp mới ban hành.