Phòng khám chất lượng dữ liệu
Lớp 9 · 1 tiết · Các kĩ thuật và ứng dụng AI
Không phải mọi lỗi mô hình đều chữa bằng thêm dữ liệu. Có bản sao cần bỏ, nhãn cần sửa và điều kiện cần bổ sung.
Em sẽ học được gì?
- 9.C4.1Trình bày được một số cách cải thiện bộ dữ liệu để nâng cao chất lượng của sản phẩm AI (ví dụ: bổ sung dữ liệu còn thiếu, loại bỏ dữ liệu trùng lặp, sửa dữ liệu sai hoặc gán nhãn lại cho đúng). Trang 36
Bốn can thiệp khác nhau
Bổ sung mẫu còn thiếu giúp bao phủ; bỏ bản trùng tránh một ví dụ bị tính lặp quá mức; sửa trường sai làm dữ liệu nhất quán; gán nhãn lại cần căn cứ kiểm tra. Không đổi nhãn chỉ vì muốn mô hình đạt điểm đẹp. Với nhận dạng huy hiệu, hình thật trên thẻ là căn cứ cho nhãn tròn/vuông.
Theo dõi để không tự lừa mình
Ghi mỗi thay đổi cùng lí do và người kiểm tra. Không sửa dữ liệu thử để xóa lỗi xấu; dùng bài thử độc lập như cũ khi so sánh, sau đó cần bộ thử mới nếu đã điều chỉnh quá nhiều theo bộ cũ. Huấn luyện lại sau thay đổi dữ liệu; cải thiện là giả thuyết cần kiểm, không kết luận trước.
Cùng làm: Phiếu chữa bốn bệnh dữ liệu
Bộ hư cấu: H1 tròn xanh nhỏ nhãn tròn; H2 là bản sao H1; H3 vuông cam lớn nhãn tròn; H4 tròn cam lớn bị ghi màu xanh; thiếu vuông xanh và thẻ nhỏ khác.
5 phút: đọc từng bản ghi cùng hình vẽ minh họa tương ứng.
10 phút: phân loại lỗi trùng, nhãn sai, trường sai, thiếu điều kiện; không tự xóa tất cả mẫu khó.
15 phút: lập bảng trước–sau–lí do–người kiểm: bỏ bản sao H2, sửa nhãn H3 theo hình, sửa màu H4 theo thẻ, đề xuất bổ sung điều kiện thiếu.
10 phút: viết cách đánh giá sau sửa: huấn luyện lại, thử thẻ giữ riêng, đếm lỗi theo hình. Có thể dùng lab để quan sát nhãn sai, không coi mọi thao tác bảng đều là tính năng lab. 5 phút chốt.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao sửa nhãn cần nhìn lại căn cứ thay vì theo dự đoán máy?
- Nếu chỉ xóa thẻ thử khó, báo cáo tốt hơn có ý nghĩa gì?
Minh chứng cần ghi lại
Bảng bốn cách cải thiện có ví dụ trước/sau và lí do, cùng kế hoạch thử lại độc lập; không bắt buộc triển khai bộ dữ liệu thật.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Vẽ thẻ và lập bảng trên giấy; kiểm chéo bằng hình thay cho chạy lab.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Một ảnh vuông bị nhãn tròn. Cách xử lí đúng là gì?
- Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Can thiệp nào giải quyết mẫu trùng?
Nhãn sai thay đổi dự đoán
Dùng bộ huy hiệu có nhãn sai của lab, sửa ví dụ có căn cứ, huấn luyện lại và so lỗi theo hình. Việc bỏ trùng/sửa trường trong phiếu là phân tích trên giấy, không giả định lab có trình biên tập dữ liệu tùy ý.
Thử các bộ dữ liệu, rồi tự sửa
Bộ thiếu đa dạng chỉ có tròn–xanh–nhỏ và vuông–cam–lớn. Bộ sai nhãn gắn hai huy hiệu tròn màu cam vào hộp vuông. Hãy kiểm tra, bổ sung hoặc sửa nhãn rồi huấn luyện lại.
Chưa huấn luyện.
Kiểm tra 4 huy hiệu mới cỡ vừa
Các huy hiệu kiểm tra đều có cỡ vừa, chưa xuất hiện trong bộ mẫu nhỏ/lớn dùng để huấn luyện; có đủ các nhóm tròn/vuông và xanh/cam. Kết quả chỉ nói về bộ dữ liệu giả lập này, không chứng minh công bằng ngoài đời.
Máy tính kết quả thế nào?
Mỗi đặc điểm khác nhau tính 1 điểm. Máy tìm tất cả mẫu có tổng điểm nhỏ nhất, rồi đếm nhãn của các mẫu đó. Hộp nhiều phiếu hơn được chọn; bằng phiếu thì chưa quyết định. Huấn luyện ở mô hình đơn giản này là lưu bản sao các ví dụ đã chọn, không phải hiểu hình như con người. Không có độ tin cậy hay AI tạo sinh giả lập.
Minh chứng ghi lại thao tác và kết quả thực của lượt học; không tự chấm năng lực. Muốn lưu vào hồ sơ, dùng biểu mẫu minh chứng của bài học.
Đây là mô hình học tập giới hạn, không phải hệ thống AI triển khai thực tế. Không nhập thông tin riêng tư. Có thể làm hoạt động giấy ở trên thay cho thí nghiệm.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Bảng bốn cách cải thiện có ví dụ trước/sau và lí do, cùng kế hoạch thử lại độc lập; không bắt buộc triển khai bộ dữ liệu thật. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Bốn bản ghi và hình thẻ đối chiếu; giữ vài thẻ thử cỡ vừa tách riêng.
Tổ chức hoạt động
5 phút đọc, 10 phút chẩn đoán, 15 phút chữa có căn cứ, 10 phút kế hoạch thử, 5 phút chốt; chú trọng giải thích bốn cách cải thiện.
Câu hỏi thảo luận
- Thêm dữ liệu có chữa được nhãn sai không?
- Ai kiểm tra đề nghị đổi nhãn của người sửa?
Quan sát minh chứng
- Học sinh phân biệt thêm, bỏ trùng, sửa trường, gán nhãn lại.
- Học sinh nêu cách thử độc lập và không xóa lỗi khó để làm đẹp báo cáo.
Điều cần nhớ
Chất lượng tăng nhờ thay đổi có căn cứ, có nhật kí và được kiểm tra lại.