Chọn vấn đề và khoanh phạm vi
Lớp 7 · 1 tiết · Thiết kế hệ thống AI
“AI giải quyết mọi việc của trường” quá rộng. Một nhóm có thể bắt đầu từ câu hỏi nào nhỏ, rõ và kiểm tra được?
Em sẽ học được gì?
- 7.D1.1Nêu được ví dụ về một vấn đề trong trường học hoặc cộng đồng có thể được giải quyết hoặc cải thiện bằng AI; mô tả được phạm vi của vấn đề đó (ví dụ: trong trường học có thể xây dựng chatbot giải đáp thắc mắc thường gặp về nội quy, lịch học cho học sinh; trong cộng đồng có thể dùng AI nhận dạng hình ảnh hỗ trợ phân loại rác tái chế). Trang 31
Từ nhu cầu đến phạm vi
Một vấn đề cần có người gặp khó khăn, hoàn cảnh và kết quả mong muốn. Ví dụ chatbot chỉ trả lời ba câu về hoạt động đổi sách theo thẻ nguồn là phạm vi nhỏ; quản lí mọi học sinh và dự đoán hành vi là phạm vi rộng, nhiều rủi ro. Đừng bắt đầu bằng tên công cụ rồi cố tìm chỗ dùng.
Có khi không cần AI
Nếu chỉ có một giờ mở cửa cố định, tờ thông báo có thể tốt hơn chatbot. AI có thể hữu ích khi có nhiều cách hỏi cùng nội dung, nhưng cần nguồn rõ, không biết thì dừng và có người phụ trách. Chi phí dữ liệu và rủi ro phải được cân nhắc ngay lúc chọn vấn đề.
Cùng làm: Phiếu một vấn đề, ba ranh giới
Chọn một trong hai nhu cầu hư cấu: khách không biết giờ đổi sách; người phân loại huy hiệu phải kiểm nhiều mẫu.
5 phút: nêu người cần hỗ trợ và khó khăn cụ thể, không ghi tên thật.
10 phút: so sánh cách làm không AI và có AI; viết lí do chọn hoặc từ chối AI.
15 phút: khoanh ba ranh giới: việc được làm, dữ liệu được dùng, việc không làm. Chỉ lấy dữ liệu không cá nhân.
10 phút: nhóm khác hỏi một câu vượt phạm vi; sửa phiếu để có cách chuyển cho người phụ trách. 5 phút chốt một câu mô tả vấn đề.
Dừng lại và suy nghĩ
- Dấu hiệu nào cho thấy ý tưởng quá rộng?
- Nếu tờ giấy đáp ứng đủ nhu cầu, có cần ép dùng AI không?
Minh chứng cần ghi lại
Phiếu nêu người dùng, nhu cầu, phương án không AI, ba ranh giới và cách xử lí yêu cầu ngoài phạm vi.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Thảo luận trên giấy; mô hình giấy đủ để mô tả phạm vi, không bắt buộc xây công cụ.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/1 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Mô tả phạm vi nào rõ nhất?
- Câu 2Mức 2Tự luận
Nêu một vấn đề trường học và một việc công cụ không được làm.
0 từ / tối đa 140
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Phiếu nêu người dùng, nhu cầu, phương án không AI, ba ranh giới và cách xử lí yêu cầu ngoài phạm vi. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Phiếu nhu cầu hư cấu, thẻ ba câu hỏi phạm vi.
Tổ chức hoạt động
5 phút chọn nhu cầu, 10 phút so sánh, 15 phút khoanh phạm vi, 10 phút phản biện, 5 phút chốt; chấp nhận phương án không AI có lí do.
Câu hỏi thảo luận
- Người dùng cần kết quả gì chứ không phải tính năng gì?
- Ai trả lời khi nguồn không đủ?
Quan sát minh chứng
- Học sinh mô tả phạm vi giải quyết được, có đầu vào và ngoại lệ.
- Học sinh phân biệt nhu cầu thật với việc dùng AI chỉ vì mới lạ.
Điều cần nhớ
Ý tưởng tốt bắt đầu từ nhu cầu nhỏ, có ranh giới dữ liệu và người chịu trách nhiệm.