Mỗi người một nhu cầu
Lớp 4 · 1 tiết · Tư duy lấy con người làm trung tâm
Cùng một công cụ có thể thuận tiện với người này nhưng khó dùng với người khác. Hãy lắng nghe nhu cầu trước khi đề xuất giúp đỡ.
Em sẽ học được gì?
- 4.A2.2Trình bày được các đối tượng trong xã hội AI có thể hỗ trợ, bao gồm: người lao động, người yếu thế, … Trang 22
Nhiều người có thể được hỗ trợ
Người lao động có thể cần tìm lỗi trên sản phẩm; người cao tuổi có thể cần nghe chữ rõ hơn; người gặp khó khăn khi di chuyển có thể cần thông tin đường đi phù hợp. Đây là những ví dụ về đối tượng được hỗ trợ, không phải lời khẳng định mọi người trong một nhóm đều giống nhau.
Hỏi thay vì đoán
Không nên nghĩ người yếu thế chỉ là người nhận giúp đỡ. Họ có thể học, làm việc, sáng tạo và góp ý cho sản phẩm. Muốn hỗ trợ đúng, người thiết kế cần hỏi nhu cầu, cho lựa chọn cách dùng và không tự đưa ảnh hay thông tin của người đó lên công cụ.
Cùng làm: Bàn tư vấn nhu cầu
Dùng ba vai giả định: cô làm vườn cần xem nhiều ảnh cây; ông thích nghe bản tin chữ lớn; chị dùng xe lăn muốn biết lối có bậc thang.
Mỗi nhóm chọn một vai, ghi điều đã biết và một câu cần hỏi thêm.
Ghép một hỗ trợ thích hợp: đánh dấu ảnh cần kiểm tra, đọc bản tin, hoặc gợi ý tuyến đường cần người kiểm tra.
Viết lời mời dùng công cụ có quyền từ chối; tránh câu “ai như bác cũng phải dùng”.
Trao đổi vai với nhóm khác; nhóm nhận góp ý xem công cụ giúp đúng nhu cầu chưa.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao không thể chọn thay người cần giúp?
- Ngoài AI, cách hỗ trợ đơn giản nào cũng có ích?
Minh chứng cần ghi lại
Phiếu có người được hỗ trợ, nhu cầu, công việc AI có thể giúp và câu hỏi tôn trọng lựa chọn.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
In thẻ vai, đóng vai tư vấn bằng lời nói và vẽ hỗ trợ; không cần tài khoản hay dữ liệu người thật.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Trước khi chọn công cụ cho ông, em nên làm gì?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
AI chỉ có thể hỗ trợ người làm việc trong văn phòng.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Phiếu có người được hỗ trợ, nhu cầu, công việc AI có thể giúp và câu hỏi tôn trọng lựa chọn. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Ba thẻ vai giả định, giấy câu hỏi.
Tổ chức hoạt động
5 phút giới thiệu, 8 phút đọc, 15 phút tư vấn, 5 phút tự luyện, 2 phút kết luận. Nhắc học sinh không dùng tên, tình trạng sức khỏe của người thật.
Câu hỏi thảo luận
- Người được giúp có thể góp ý điều gì?
- Khi người đó từ chối AI, ta còn hỗ trợ ra sao?
Quan sát minh chứng
- Lời trình bày có ít nhất hai đối tượng xã hội.
- Học sinh hỏi nhu cầu thay vì gán nhãn năng lực.
Điều cần nhớ
AI có thể hỗ trợ nhiều người; hỗ trợ tốt bắt đầu từ nhu cầu và sự tôn trọng.