Nhãn biết trước và nhóm tự tìm
Lớp 11 · 1 tiết · Các kĩ thuật và ứng dụng AI
Phân lớp chọn nhãn có sẵn; phân cụm tìm nhóm tương tự mà chưa có nhãn đích. Hai việc nhìn giống xếp nhóm nhưng trả lời những câu hỏi khác nhau.
Em sẽ học được gì?
- 11.C5.2Nêu được một số ứng dụng thuật toán phân cụm, phân lớp. Trang 41
Phân lớp dựa vào nhãn mục tiêu
Ví dụ bộ lọc thư học từ các thư đã gắn nhãn rác/không rác, rồi dự đoán nhãn cho thư khác. Lab huy hiệu dùng các mẫu tròn/vuông đã gắn nhãn và mô hình gần mẫu theo thuộc tính; đó là phân lớp. Nhãn sai hoặc mẫu không đại diện có thể làm đầu ra sai. Không cần mạng nơ-ron để có phân lớp; có nhiều họ thuật toán.
Phân cụm không tự biết ý nghĩa nhóm
Ví dụ thư viện muốn tìm nhóm sách có mô tả tương tự mà chưa đặt tên nhóm; thuật toán có thể gom theo độ giống nhau. Con người phải xem nhóm có hữu ích và đặt tên phù hợp. Phân cụm không tự chứng minh nhóm là “giỏi/yếu” hay có giá trị cao/thấp; không nên gom hồ sơ học sinh rồi gắn nhãn năng lực. Bài dùng số liệu vật vô tri để tránh suy luận về con người.
Cùng làm: Hai xưởng xếp nhóm
Một xưởng dùng lab huy hiệu phân lớp; xưởng giấy dùng sáu cuốn sách hư cấu có số trang 20, 22, 24, 80, 82, 84 để thử gom theo khoảng cách số trang.
5 phút dự đoán khác biệt nhãn biết trước và nhóm chưa đặt tên; 8 phút ghi hai câu hỏi mà hai xưởng giải quyết.
18 phút chọn mẫu tròn/vuông, huấn luyện rồi thử huy hiệu mới và ghi kết quả thực. Sau đó trên giấy chia sáu số thành hai cụm gần nhau, ghi quy tắc khoảng cách đang dùng và thừa nhận đây là mô phỏng gom nhóm đơn giản, không kết quả từ mô hình lab.
9 phút so nhóm 20–24 với 80–84: đặt tên mô tả số trang, không suy ra chất lượng sách; 5 phút nêu một ứng dụng phân lớp và một ứng dụng phân cụm ngoài ví dụ.
Dừng lại và suy nghĩ
- Nhãn đầu vào khác tên nhóm đặt sau như thế nào?
- Vì sao “ít trang” không đồng nghĩa “kém hay”?
Minh chứng cần ghi lại
Kết quả thử phân lớp có bước huấn luyện; bảng hai cụm giấy và lời so sánh đúng nhãn mục tiêu, hai ví dụ ứng dụng.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Dùng thẻ huy hiệu và mẫu gần nhất theo số thuộc tính khác nhau; phiếu gom số trang làm trên giấy. Ghi rõ cả hai là hoạt động mô phỏng không có dịch vụ AI.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Tình huống nào là phân cụm?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Mọi nhóm do phân cụm tạo ra đều có ý nghĩa xã hội đúng.
- Câu 3Mức 3Tự luận
Nêu ứng dụng cho mỗi loại và chỉ ra nhãn có từ khi nào.
0 từ / tối đa 180
Phân lớp huy hiệu có nhãn
Chọn các mẫu hình tròn/vuông tổng hợp, huấn luyện và thử huy hiệu cỡ vừa chưa thấy. Đổi dữ liệu phải huấn luyện lại; không coi lab này là công cụ phân cụm.
Chưa huấn luyện.
Thử huy hiệu cỡ vừa chưa dùng để huấn luyện
Máy tính kết quả thế nào?
Mỗi đặc điểm khác nhau tính 1 điểm. Máy tìm tất cả mẫu có tổng điểm nhỏ nhất, rồi đếm nhãn của các mẫu đó. Hộp nhiều phiếu hơn được chọn; bằng phiếu thì chưa quyết định. Huấn luyện ở mô hình đơn giản này là lưu bản sao các ví dụ đã chọn, không phải hiểu hình như con người. Không có độ tin cậy hay AI tạo sinh giả lập.
Minh chứng ghi lại thao tác và kết quả thực của lượt học; không tự chấm năng lực. Muốn lưu vào hồ sơ, dùng biểu mẫu minh chứng của bài học.
Đây là mô hình học tập giới hạn, không phải hệ thống AI triển khai thực tế. Không nhập thông tin riêng tư. Có thể làm hoạt động giấy ở trên thay cho thí nghiệm.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Kết quả thử phân lớp có bước huấn luyện; bảng hai cụm giấy và lời so sánh đúng nhãn mục tiêu, hai ví dụ ứng dụng. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- In sáu số trang hư cấu và thẻ huy hiệu; không dùng điểm hay hồ sơ học sinh.
Tổ chức hoạt động
Nhấn mạnh lab chỉ có phân lớp. Việc gom trang trên giấy minh họa mục tiêu phân cụm, không giả vờ đã chạy thuật toán phân cụm trong lab. Thu minh chứng để phản hồi mô tả và đề xuất bước tiếp theo; không lập điểm hay kì thi AI riêng.
Câu hỏi thảo luận
- Nếu đổi từ số trang sang chủ đề, nhóm có đổi không?
- Cần xem gì trước khi dùng nhãn nhóm để ra quyết định?
Quan sát minh chứng
- Nêu được ứng dụng phân lớp và phân cụm đúng đặc trưng nhãn.
- Tách kết quả quan sát của lab và mô phỏng giấy, không suy thành nhóm năng lực người.
Điều cần nhớ
Phân lớp dùng nhãn đích có trước; phân cụm tìm nhóm theo đặc trưng, ý nghĩa nhóm cần con người xem lại.