Chatbot, ngôn ngữ, thị giác và cảm biến
Lớp 11 · 1 tiết · Các kĩ thuật và ứng dụng AI
Một “trợ lý thông minh” có thể ghép nhiều công nghệ. Ta lần theo đầu vào và đầu ra thay vì nghĩ mọi thứ bên trong đều là một chatbot.
Em sẽ học được gì?
- 11.C3.2Mô tả được một số công nghệ AI cơ bản như: chatbot, xử lí ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính, cảm biến. Trang 40
Bốn khái niệm ở các tầng khác nhau
Chatbot là hệ thống tương tác qua hội thoại; nó có thể dùng quy tắc hoặc mô hình. Xử lý ngôn ngữ tự nhiên làm việc với ngôn ngữ như phân loại văn bản, chuyển đổi hoặc trích thông tin. Thị giác máy tính phân tích ảnh/video. Cảm biến đo tín hiệu vật lý như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm; cảm biến không tự động là AI. Các tầng này có thể phối hợp nhưng không đồng nghĩa nhau.
Truy vết một chuỗi đo–hiểu–trả lời
Hệ thống cảnh báo phòng đọc giả định nhận số đo nhiệt độ từ cảm biến, dùng logic kiểm ngưỡng, rồi giao diện hội thoại giải thích cho nhân viên. Nếu chỉ có ngưỡng cố định, phần cảnh báo có thể là quy tắc, không cần mô hình học. Một hệ thống khác nhận ảnh kệ sách qua thị giác; ảnh không tự trở thành văn bản nếu thiếu bước chuyển phù hợp. Cần nói rõ dữ liệu nào chảy qua đâu và người nào xem.
Cùng làm: Bóc tách trợ lý phòng đọc
Ba thẻ thiết kế: A chatbot tra lịch cố định; B công cụ đọc ảnh nhãn sách; C bộ đo nhiệt độ và thông báo ngưỡng. Không dùng camera hoặc cảm biến thật.
5 phút dự đoán thẻ nào nhất thiết có AI; 8 phút đọc bốn định nghĩa và sửa dự đoán.
18 phút với mỗi thẻ vẽ đầu vào → công nghệ/cơ chế → đầu ra, ghi đâu là cảm biến, giao diện, ngôn ngữ hoặc thị giác; đánh dấu chỗ chưa đủ dữ kiện để gọi học máy.
9 phút đóng vai một chuỗi có hai công nghệ kết hợp; 5 phút mỗi em viết một cặp khái niệm hay nhầm và cách phân biệt.
Dừng lại và suy nghĩ
- Một chatbot luôn dùng mô hình ngôn ngữ không?
- Vì sao cảm biến tốt không bảo đảm quyết định tốt?
Minh chứng cần ghi lại
Ba chuỗi đầu vào–cơ chế–đầu ra và mô tả bằng lời của cả bốn công nghệ, có phân biệt cảm biến với AI.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Dùng thẻ số đo, ảnh vẽ nhãn sách và câu hỏi; chuyển thẻ theo chuỗi, không cần thiết bị.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Khẳng định nào đúng?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Một camera nhận ảnh và một hệ thống phân tích ảnh là cùng một bước.
- Câu 3Mức 3Tự luận
Mô tả hệ thống có cảm biến và chatbot, chỉ rõ phần nào có thể không cần AI.
0 từ / tối đa 180
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Ba chuỗi đầu vào–cơ chế–đầu ra và mô tả bằng lời của cả bốn công nghệ, có phân biệt cảm biến với AI. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- In ba thẻ thiết kế và bốn định nghĩa; không cấp quyền camera/microphone.
Tổ chức hoạt động
Hỏi “phần này nhận gì, trả gì?” khi học sinh chỉ nêu tên. Cho điểm phản hồi mô tả chính xác “chưa biết cơ chế” thay vì đoán. Thu minh chứng để phản hồi mô tả và đề xuất bước tiếp theo; không lập điểm hay kì thi AI riêng.
Câu hỏi thảo luận
- Thêm hội thoại có thay nhiệm vụ đo đạc không?
- Thiếu bước nào khiến ảnh không thành danh mục sách?
Quan sát minh chứng
- Mô tả đúng chức năng chatbot, xử lý ngôn ngữ, thị giác và cảm biến.
- Phân biệt tầng thu nhận, xử lý và tương tác trong một chuỗi.
Điều cần nhớ
Hiểu công nghệ bằng chức năng và dòng dữ liệu; giao diện giống nhau có thể chứa cơ chế rất khác.