Quyền riêng tư, bản quyền và quy tắc học đường
Lớp 10 · 1 tiết · Đạo đức AI
Có thể tìm thấy một bức ảnh trên mạng không có nghĩa là được đưa ảnh vào mọi công cụ. Ta phân biệt quy tắc lớp học với chức năng bảo vệ của pháp luật, không tự đóng vai cơ quan xử phạt.
Em sẽ học được gì?
- 10.A3.1Kể tên được một vài quy định hoặc luật lệ (ở mức độ khái niệm, ví dụ: Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân) có chức năng bảo vệ người dùng trong không gian số. Trang 37
- 10.B2.1Nêu được ví dụ về hành vi sử dụng AI hoặc sự cố liên quan đến AI vi phạm quy định của nhà trường hoặc các văn bản pháp luật liên quan đến sử dụng công nghệ thông tin. Trang 37
Biết tên và biết tìm đúng nguồn
Ở mức khái niệm, Luật An ninh mạng bảo vệ an ninh trên không gian mạng; Luật Dữ liệu điều chỉnh hoạt động về dữ liệu; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân bảo vệ dữ liệu gắn với người cụ thể. Các luật có phạm vi và điều kiện riêng, không phải mọi vi phạm nội quy đều là tội phạm. Luật 91/2025/QH15 có hiệu lực 01/01/2026; Điều 4 nêu quyền được biết và quyền yêu cầu xóa trong những điều kiện luật định.
Một lần gửi cũng là sử dụng dữ liệu
Đưa danh sách tên, số điện thoại hoặc bài làm của bạn lên dịch vụ ngoài lớp là một hoạt động cần xem xét mục đích, quyền truy cập và quy định trường. Với tác phẩm, phải xem quyền sử dụng, điều kiện giấy phép và ghi nguồn phù hợp; ghi tên tác giả không tự tạo quyền sao chép. Học sinh nên dùng dữ liệu giả định, tự tạo hoặc được phép, khai báo hỗ trợ AI và hỏi giáo viên khi chưa rõ.
Cùng làm: Phòng tư vấn tình huống số
Dùng nội quy giả định: không tải dữ liệu người khác lên dịch vụ ngoài; khai báo AI; dùng tài liệu có quyền sử dụng.
5 phút đọc nội quy và phân biệt với tên ba luật; 8 phút gắn mỗi luật với chức năng bảo vệ phù hợp.
18 phút xét ba việc: tải danh bạ lớp; dùng ảnh có giấy phép cho phép và ghi nguồn đúng điều kiện; nộp bài AI chép nguyên nhưng nhận tự viết. Với mỗi việc ghi quy tắc liên quan, dữ kiện còn thiếu và cách xử lý an toàn.
9 phút đóng vai người xin phép và giáo viên: sửa một yêu cầu chưa an toàn. 5 phút viết thẻ “nguồn cần hỏi” thay cho tự phán mức phạt.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao tên luật không đủ để kết luận một người đã phạm luật?
- Khi chưa rõ quyền dùng ảnh, em còn cách làm nào?
Minh chứng cần ghi lại
Ba thẻ ghép luật–chức năng; bảng xử lý ba tình huống, chỉ rõ ví dụ vi phạm nội quy và vấn đề pháp lý cần người có chuyên môn kiểm tra.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
In đoạn khái niệm và nội quy giả định; học sinh khoanh dữ liệu cần bỏ, không cần truy cập website.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Dùng ảnh tìm được trên mạng, việc cần làm là gì?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Vi phạm nội quy khai báo AI tự động chứng minh đã vi phạm pháp luật hình sự.
- Câu 3Mức 3Tự luận
Nêu tên hai văn bản bảo vệ người dùng số và cách sửa việc tải danh bạ lớp lên AI.
0 từ / tối đa 180
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Ba thẻ ghép luật–chức năng; bảng xử lý ba tình huống, chỉ rõ ví dụ vi phạm nội quy và vấn đề pháp lý cần người có chuyên môn kiểm tra. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- In nội quy giả định, tên ba luật và nguồn Luật 91/2025/QH15; kiểm tra nội quy thật trước khi liên hệ.
Tổ chức hoạt động
Không yêu cầu học sinh kể sự cố của bạn thật. Dùng từ “có nguy cơ/ cần kiểm tra” khi chưa có căn cứ pháp lý; không yêu cầu nhớ số điều để đạt bài. Thu minh chứng để phản hồi mô tả và đề xuất bước tiếp theo; không lập điểm hay kì thi AI riêng.
Câu hỏi thảo luận
- Vì sao ghi nguồn chưa đủ với bản quyền?
- Ai có thể giúp khi yêu cầu xóa dữ liệu gặp điều kiện ngoại lệ?
Quan sát minh chứng
- Kể đúng tên và chức năng khái quát của vài luật liên quan.
- Chỉ ra hành vi vi phạm nội quy giả định và sửa được cách dùng dữ liệu/tác phẩm.
Điều cần nhớ
Biết quy tắc, dùng dữ liệu đúng mục đích và kiểm tra quyền sử dụng tốt hơn suy đoán luật hay đổ lỗi cho AI.