Không dùng AI để làm hại bạn
Lớp 1 · 1 tiết · Đạo đức AI
Một hình ghép hoặc lời nói do máy làm ra vẫn có thể khiến người thật bị tổn thương. Em có thể chọn dừng lại.
Em sẽ học được gì?
Việc trên màn hình có hậu quả thật
Dùng AI ghép hình để chê bạn, giả giọng bạn để trêu hoặc viết lời xúc phạm đều có thể làm hại người khác. Nói “máy làm, không phải em” không xóa được hậu quả. Người sử dụng phải chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.
Dừng, không gửi, tìm người giúp
Khi thấy nội dung làm nhục hoặc dọa nạt ai đó, em không tạo thêm, không gửi tiếp. Hãy nói với giáo viên hoặc người lớn tin cậy. Nếu bạn bị nhắm tới, em có thể ở bên và nói: “Mình sẽ nhờ người lớn giúp”.
Cùng làm: Chọn cái kết tử tế
Nghe chuyện về các nhân vật tưởng tượng. Không dùng tên bạn thật và không làm thử nội dung gây hại.
Nghe chuyện: một nhân vật muốn dùng AI làm hình chê bạn vì bạn làm rơi nước.
Chọn giữa hai cái kết: cùng gửi hình, hoặc dừng và giúp bạn lau nước. Nói lí do chọn.
Nghe chuyện khác: nhận được giọng giả để trêu một bạn. Đóng vai nói “Mình không gửi tiếp”.
Vẽ ba dấu nhắc: dừng tay, không chia sẻ, tìm người lớn. Kể lại cách bảo vệ bạn.
Dừng lại và suy nghĩ
- Ai có thể bị tổn thương nếu hình chê bai được gửi đi?
- Em sẽ nói với ai nếu chưa biết cách xử lí?
Minh chứng cần ghi lại
Hai lựa chọn an toàn có lí do, cùng dải ba dấu nhắc; lời kể nêu được một hành vi dùng AI gây hại và từ chối nó.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Người lớn đọc chuyện và vẽ ba dấu nhắc trên giấy. Em nói hoặc diễn hành động dừng, không cần xem nội dung xúc phạm thật.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Một bạn rủ em dùng AI làm hình để cả lớp cười nhạo người khác. Em chọn gì?
- Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Em nhận được lời giả giọng để trêu bạn. Cách nào bảo vệ bạn?
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Hai lựa chọn an toàn có lí do, cùng dải ba dấu nhắc; lời kể nêu được một hành vi dùng AI gây hại và từ chối nó. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trả lời miệng, chỉ vào thẻ hoặc làm trên giấy. Giáo viên hay cha mẹ quan sát và ghi giúp vào hồ sơ; em không cần tự gõ chữ để chứng tỏ mình hiểu bài.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Chuẩn bị hai câu chuyện hư cấu và giấy; không trình chiếu hình nhục mạ hoặc giả giọng thật.
Tổ chức hoạt động
Kể chuyện 5 phút, nhận diện tác hại 8 phút, chọn kết và diễn lời từ chối 12 phút, câu hỏi 5 phút, nhắc nơi tìm trợ giúp 5 phút. Không hỏi trẻ công khai ai đã bị bắt nạt. Tiếp nhận chia sẻ riêng theo quy trình bảo vệ học sinh của trường.
Câu hỏi thảo luận
- Vì sao “chỉ đùa thôi” chưa đủ để làm một việc gây hại thành đúng?
- Một người chứng kiến có thể giúp gì mà không gửi tiếp nội dung?
Quan sát minh chứng
- Em kể được một hành vi dùng AI gây hại mà không thực hiện hành vi đó.
- Em thể hiện lời từ chối và chọn một người lớn có thể giúp.
Điều cần nhớ
Không dùng AI để xúc phạm, giả mạo hay làm hại bạn. Em dừng lại, không gửi tiếp và tìm người giúp.