Công nghệ 12 — Công nghệ Điện–Điện tử / Lâm nghiệp–Thuỷ sản (hai nhánh lựa chọn)
Công nghệLớp 12Phần 15. Nhánh Lâm nghiệp–Thuỷ sản (lựa chọn) · Chương VI. Công nghệ giống thuỷ sản

Bài 15. Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được chỉ thị phân tử, nguồn gene, bảo quản vật liệu sinh sản trong đúng điều kiện của bài.
  • Hoàn thành nhiệm vụ: So sánh ý nghĩa chọn bằng chỉ thị với bảo quản vật liệu sinh sản, không mô tả thao tác can thiệp.

Bài giảng

Nguyên lí, phân biệt và điều kiện áp dụng

Công nghệ sinh học hỗ trợ chọn giống bằng thông tin di truyền, chỉ thị phân tử và dữ liệu tính trạng; nhân giống còn có các công nghệ điều khiển giới tính hoặc bảo quản vật liệu sinh sản trong cơ sở chuyên môn. Nêu ứng dụng không đồng nghĩa mọi phương pháp đều là biến đổi gene. Chọn theo chỉ thị hỗ trợ dự đoán tính trạng nhưng cần đối chiếu biểu hiện thực tế và đa dạng di truyền.

Phân tích nhiệm vụ, kiểm soát và thực hành an toàn

Bảo quản vật liệu sinh sản giúp chủ động thời điểm phối giống và lưu nguồn gene; ngắn hạn khác dài hạn về thiết bị, điều kiện và đánh giá chất lượng. Thao tác hormone, thu vật liệu sinh sản, nitrogen lỏng và các hóa chất không thuộc thực hành học sinh. Bài này chỉ so sánh nguyên lí, lợi ích, rủi ro và hồ sơ dữ liệu; không hướng dẫn liều hoặc thao tác. Không chọn một tính trạng tăng trưởng mà bỏ sức khỏe, đa dạng và phúc lợi động vật.

Bốn ứng dụng khác mục đích, không thực hành can thiệp

Chỉ thị phân tử hỗ trợ nhận diện biến dị liên quan tính trạng, nhờ đó có thể chọn sớm hơn chờ hình thái; vẫn cần kiểm chứng biểu hiện, quản lí nguồn gốc và đa dạng. Chất kích thích sinh sản điều chỉnh quá trình nội tiết/sinh sản trong cơ sở đủ điều kiện, không tạo gene mới và không phải thao tác học sinh. Điều khiển giới tính nhằm phù hợp mục tiêu sản xuất: ví dụ đàn rô phi đực thường có lợi thế sinh trưởng trong điều kiện phù hợp, nhưng đối tượng thu trứng có thể ưu tiên cá cái; không suy con đực luôn có lợi ở mọi loài.

Bảo quản tinh trùng là ứng dụng cụ thể của bảo quản vật liệu sinh sản. Ngắn hạn duy trì chất lượng trong thời gian giới hạn, sách minh hoạ làm lạnh; dài hạn dùng công nghệ lạnh sâu, thường gắn nitrogen lỏng khoảng −196°C. Thời gian sử dụng phụ thuộc loài, chất lượng và quy trình đã đánh giá, không có một hạn cố định cho mọi mẫu. Ý nghĩa là chủ động thời điểm sinh sản, vận chuyển và giữ nguồn gene, không thay chọn giống. Lạnh sâu có nguy cơ bỏng lạnh/ngạt; học sinh không thu tinh trùng, chạm hoặc vận hành bình, pha chất bảo quản hay dùng hormone.

Khái niệm chính

Chỉ thị phân tử
Dấu hiệu phân tử hỗ trợ nhận biết khác biệt di truyền
Nguồn gene
Tập hợp vật liệu mang thông tin di truyền cần bảo tồn và sử dụng
Bảo quản vật liệu sinh sản
Duy trì vật liệu sinh sản trong điều kiện chuyên môn phù hợp

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Hồ sơ giả định chọn 24 cá thể từ 120 cá thể theo tiêu chí đã duyệt. Tỉ lệ được chọn bằng bao nhiêu phần trăm?

    Xem lời giải

    24/120×100=20%; không suy chỉ dựa tỉ lệ này rằng chất lượng di truyền tăng bao nhiêu.

  2. Ví dụ 2

    So sánh ý nghĩa chọn bằng chỉ thị với bảo quản vật liệu sinh sản, không mô tả thao tác can thiệp.

    Xem lời giải

    Chọn bằng chỉ thị hỗ trợ nhận diện cá thể mang đặc điểm liên quan mục tiêu, phải kiểm chứng bằng dữ liệu tính trạng. Bảo quản vật liệu sinh sản giữ nguồn gene và hỗ trợ chủ động thời điểm sản xuất, không tự tạo tính trạng mới. Cả hai cần quản lí hồ sơ và đa dạng; can thiệp động vật, hormone hoặc thiết bị lạnh sâu chỉ do cơ sở chuyên môn thực hiện.

Ghi nhớ

Chỉ thị phân tử: Dấu hiệu phân tử hỗ trợ nhận biết khác biệt di truyền; Nguồn gene: Tập hợp vật liệu mang thông tin di truyền cần bảo tồn và sử dụng; Bảo quản vật liệu sinh sản: Duy trì vật liệu sinh sản trong điều kiện chuyên môn phù hợp.

Ứng dụng

  • Sản phẩm học tập của bài: So sánh ý nghĩa chọn bằng chỉ thị với bảo quản vật liệu sinh sản, không mô tả thao tác can thiệp. Dùng dữ liệu hoặc mô hình trong phạm vi được giao, không coi kết quả giả định là quan sát thật.

Dễ nhầm

  • Chọn giống theo thông tin DNA luôn là tạo sinh vật biến đổi gene. Đọc và dùng chỉ thị chọn lọc khác việc đưa hoặc chỉnh sửa vật liệu di truyền.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong chủ đề ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản, Chỉ thị phân tử được hiểu đúng là gì?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các khái niệm với ý nghĩa phân biệt đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Đánh giá nhận định: Chọn giống theo thông tin DNA luôn là tạo sinh vật biến đổi gene.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ đúng với mô tả“Tập hợp vật liệu mang thông tin di truyền cần bảo tồn và sử dụng”: .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình học tập/phân tích này theo trình tự hợp lí.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Giao cơ sở chuyên môn triển khai hợp pháp
    2. 2Xác định tính trạng và mục tiêu chọn
    3. 3Đánh giá đa dạng cùng rủi ro
    4. 4Đối chiếu dữ liệu di truyền với biểu hiện
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Hồ sơ giả định chọn 24 cá thể từ 120 cá thể theo tiêu chí đã duyệt. Tỉ lệ được chọn bằng bao nhiêu phần trăm?

  7. Đọc ngữ liệu

    Dữ kiện mô hình dùng cho hai câu vận dụng tiếp theo (không phải kết quả đã thực hiện):

    Hồ sơ giả định chọn 24 cá thể từ 120 cá thể theo tiêu chí đã duyệt.

  8. Câu 7Mức 3Nhiều đáp án

    Với nhiệm vụ: So sánh ý nghĩa chọn bằng chỉ thị với bảo quản vật liệu sinh sản, không mô tả thao tác can thiệp. Chọn các yêu cầu phù hợp với lập luận/sản phẩm cần nộp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    So sánh ý nghĩa chọn bằng chỉ thị với bảo quản vật liệu sinh sản, không mô tả thao tác can thiệp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay