Công nghệ 12 — Công nghệ Điện–Điện tử / Lâm nghiệp–Thuỷ sản (hai nhánh lựa chọn)
Công nghệLớp 12Phần 4. Nhánh Điện–Điện tử (lựa chọn) · Phần một. Công nghệ điện · Chương IV. An toàn và tiết kiệm điện năng

Bài 11. An toàn điện

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được chạm trực tiếp, chạm gián tiếp, bảo vệ nhiều lớp trong đúng điều kiện của bài.
  • Hoàn thành nhiệm vụ: Xử lí tình huống thấy vỏ máy giặt gây tê tay, sàn ướt và một người định chạm thử.

Bài giảng

Nguyên lí, phân biệt và điều kiện áp dụng

Tai nạn điện có thể do chạm trực tiếp phần mang điện, chạm vỏ bị rò, vi phạm khoảng cách an toàn hoặc hồ quang. Mức nguy hiểm phụ thuộc dòng qua cơ thể, đường đi, thời gian và điều kiện tiếp xúc; không chỉ nhìn điện áp hay công suất nhãn. Cách điện, che chắn, nối đất bảo vệ và thiết bị bảo vệ phù hợp là các lớp kiểm soát khác nhau, không lớp nào cho phép chủ quan.

Panel thực hành: Nhận diện nguy cơ trên mô hình cô lập

Phần thực hành an toàn được học bằng hồ sơ tình huống và mô hình đã cô lập: nhận diện vùng nguy hiểm, đề xuất ngắt nguồn bởi người có trách nhiệm và kiểm tra nguội. Không giao học sinh thử bút ở ổ điện thật hay nối phích cắm. Khi có người bị điện giật: không chạm trực tiếp khi chưa loại trừ nguồn, cảnh báo người xung quanh, gọi người lớn/đơn vị cứu hộ và cấp cứu 115; sơ cứu chỉ do người được huấn luyện khi hiện trường đã an toàn. Có dây đứt, ngập nước hoặc cháy điện thì lùi xa, không tự tiếp cận cứu.

Hai nhiệm vụ an toàn trong sách — phân tích mẫu đã cô lập

Sách nêu nhận biết pha/trung tính bằng dụng cụ thử và nối dây vào ổ/phích. Ở học liệu này, phần có điện lưới chỉ do người có chuyên môn được giao thực hiện theo quy trình; học sinh không thử ổ cắm, mở vỏ hoặc nối phích thật. Dụng cụ học tập là ảnh/sơ đồ có nhãn, phiếu đánh giá, mẫu dây bịt đầu và đầu nối thấp áp khác dạng ổ điện lưới do giáo viên kiểm tra; không có nguồn nguy hiểm, dao hoặc mẫu có thể cắm trở lại lưới.

Phiếu mẫu AT-01: hồ sơ giả định ghi dụng cụ một cực phát chỉ thị ở vị trí X, không phát ở Y. Nhận xét đúng là chỉ thị có giới hạn; không từ việc không sáng kết luận Y chắc chắn trung tính, không có điện hay được chạm. Nhận biết và xác nhận an toàn của hệ thật cần thiết bị, điều kiện và người đủ năng lực; dép, găng hoặc bút thử đơn lẻ không thay cô lập nguồn. Đây không phải hướng dẫn thao tác đo.

Phiếu AT-02 đối chiếu ảnh/mẫu trơ: A có lõi dẫn lộ ngoài vùng kẹp, vỏ rách và không giữ cáp → ghi không phù hợp, không cho đưa vào dùng; B có vùng tiếp xúc được che, liên kết theo sơ đồ và giữ cáp trong mẫu → chỉ ghi phù hợp tiêu chí quan sát của mô hình, chưa chứng nhận điện thật. Không dùng tay thử độ an toàn, không tự sửa mẫu để cấp điện. Báo cáo ghi dữ liệu giả định, nguy cơ, người phụ trách và trạng thái chưa thao tác điện lưới.

Khái niệm chính

Chạm trực tiếp
Tiếp xúc phần mang điện trong điều kiện làm việc
Chạm gián tiếp
Tiếp xúc phần dẫn điện bị mang điện do sự cố
Bảo vệ nhiều lớp
Kết hợp các biện pháp để giảm rủi ro điện

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phiếu kiểm tra có 12 điểm, phát hiện 3 điểm chưa đạt. Có bao nhiêu điểm đã đạt?

    Xem lời giải

    12−3=9 điểm. Chín điểm đạt không làm ba nguy cơ còn lại trở nên chấp nhận được.

  2. Ví dụ 2

    Xử lí tình huống thấy vỏ máy giặt gây tê tay, sàn ướt và một người định chạm thử.

    Xem lời giải

    Cảnh báo người đó không chạm máy và không bước vào vùng ướt. Giữ mọi người xa, báo người có trách nhiệm ngắt nguồn ở vị trí an toàn và gọi thợ điện kiểm tra. Không dùng tay thử rò, không tự tháo máy; nếu có nạn nhân gọi cấp cứu 115 và chỉ sơ cứu khi đã loại trừ nguy hiểm, bởi người được huấn luyện. Máy chưa được phép dùng lại chỉ vì hết cảm giác tê.

Ghi nhớ

Chạm trực tiếp: Tiếp xúc phần mang điện trong điều kiện làm việc; Chạm gián tiếp: Tiếp xúc phần dẫn điện bị mang điện do sự cố; Bảo vệ nhiều lớp: Kết hợp các biện pháp để giảm rủi ro điện.

Ứng dụng

  • Sản phẩm học tập của bài: Xử lí tình huống thấy vỏ máy giặt gây tê tay, sàn ướt và một người định chạm thử. Dùng dữ liệu hoặc mô hình trong phạm vi được giao, không coi kết quả giả định là quan sát thật.

Dễ nhầm

  • Mang dép là đủ an toàn để học sinh thử điện ở ổ cắm. Dép không thay cô lập nguồn, đào tạo và thiết bị bảo vệ; học sinh không thử ổ cắm điện lưới.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong chủ đề an toàn điện, Chạm trực tiếp được hiểu đúng là gì?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các khái niệm với ý nghĩa phân biệt đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Đánh giá nhận định: Mang dép là đủ an toàn để học sinh thử điện ở ổ cắm.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ đúng với mô tả“Tiếp xúc phần dẫn điện bị mang điện do sự cố”: .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình học tập/phân tích này theo trình tự hợp lí.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Cảnh báo không cho người khác tiếp cận
    2. 2Nhận diện nguy hiểm và giữ khoảng cách
    3. 3Chỉ sơ cứu bởi người được huấn luyện khi đã an toàn
    4. 4Gọi người có trách nhiệm cô lập nguồn và cứu hộ
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Phiếu kiểm tra có 12 điểm, phát hiện 3 điểm chưa đạt. Có bao nhiêu điểm đã đạt?

  7. Đọc ngữ liệu

    Dữ kiện mô hình dùng cho hai câu vận dụng tiếp theo (không phải kết quả đã thực hiện):

    Phiếu kiểm tra có 12 điểm, phát hiện 3 điểm chưa đạt.

  8. Câu 7Mức 3Nhiều đáp án

    Với nhiệm vụ: Xử lí tình huống thấy vỏ máy giặt gây tê tay, sàn ướt và một người định chạm thử. Chọn các yêu cầu phù hợp với lập luận/sản phẩm cần nộp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Xử lí tình huống thấy vỏ máy giặt gây tê tay, sàn ướt và một người định chạm thử.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay