NeoEdu
Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 12Chủ đề 9. Một số vấn đề cơ bản của luật quốc tế

Bài 15. Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ và chủ quyền quốc gia

Mục tiêu bài học

  • Giải thích dân cư, lãnh thổ và chế độ pháp lí các vùng biển bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Dân cư quốc gia gồm công dân, người nước ngoài và người không quốc tịch sinh sống theo phạm vi, điều kiện pháp lí. Quốc tịch là mối liên hệ pháp lí giữa cá nhân và nhà nước, không đồng nhất dân tộc, nơi đang sống hoặc ngôn ngữ. Công dân được quốc gia bảo hộ theo pháp luật; người nước ngoài có quyền, nghĩa vụ theo luật sở tại và luật quốc tế áp dụng, không phải không có quyền con người. Cư trú chính trị, bảo hộ và trục xuất có điều kiện pháp lí, không là quyền tư nhân tự bắt, đuổi người khác vì xuất thân.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Lãnh thổ quốc gia gồm vùng đất, vùng nước, vùng trời và lòng đất theo phạm vi chủ quyền; biên giới xác định giới hạn, phải tôn trọng điều ước, pháp luật và giải quyết bất đồng hòa bình. Quốc gia có quyền tối cao trong phạm vi chủ quyền và độc lập trong quan hệ quốc tế, không được hiểu là miễn mọi nghĩa vụ. UNCLOS 1982 phân biệt nội thủy, lãnh hải, tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Chủ quyền lãnh hải khác quyền chủ quyền về tài nguyên ở EEZ/thềm lục địa; không coi toàn bộ biển đến 200 hải lí là lãnh thổ có cùng chế độ.

Tình huống giả định để học: Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

Phân tích: Khoảng cách 8 thuộc lãnh hải 12, còn 80 ngoài lãnh hải nhưng trong EEZ mô hình. Quyền đi qua không gây hại không là quyền đánh cá tùy ý; EEZ có chế độ riêng.

Cư trú, bảo hộ và bảo vệ quyền con người

Người nước ngoài và người không quốc tịch có các quyền con người, chịu nghĩa vụ theo pháp luật và điều ước áp dụng; quyền chính trị cụ thể có thể khác công dân. Không vì khác quốc tịch mà tư nhân được bạo lực hoặc tước tài sản. Bảo hộ công dân ở nước ngoài cần cơ quan có trách nhiệm, pháp luật sở tại và luật quốc tế, không đồng nghĩa được miễn tuân thủ nước đang sống. Cư trú chính trị được xem xét theo thẩm quyền quốc gia và nghĩa vụ quốc tế; không có quyền tự nhân danh bảo hộ để can thiệp trái luật, cũng không gộp mọi vi phạm với lý do chính trị. Việc trục xuất phải có căn cứ, thẩm quyền và bảo đảm quyền theo quy định, không do một nhóm dân tự quyết.

Nội thủy, lãnh hải, tiếp giáp và đặc quyền kinh tế

Theo UNCLOS Điều 2–3, chủ quyền lãnh hải bao gồm vùng nước, đáy, lòng đất và vùng trời; chiều rộng không quá 12 hải lí từ đường cơ sở. Tàu nước ngoài có quyền đi qua không gây hại theo Điều 17–19, không đồng nghĩa mọi hoạt động như đánh cá đều là đi qua. Điều 33 cho vùng tiếp giáp không quá 24 hải lí từ đường cơ sở, có kiểm soát cần thiết về hải quan, thuế, nhập cư, y tế trong phạm vi quy định, không là chủ quyền lãnh hải mở rộng. EEZ ngoài và tiếp liền lãnh hải, không quá 200 hải lí từ cùng đường cơ sở; quốc gia ven biển có quyền chủ quyền tài nguyên và quyền tài phán cụ thể, đồng thời tôn trọng quyền hàng hải, hàng không hợp pháp theo Điều 55–58.

Mô hình không theo tỉ lệ: lãnh hải đến 12, tiếp giáp đến 24, EEZ đến 200 hải lí từ cùng đường cơ sở; tiếp giáp có thể trùng không gian một phần EEZ, không cộng nối tiếp.

Thềm lục địa và giới hạn mô hình

Thềm lục địa theo Điều 76 là đáy biển và lòng đất dưới đáy ngoài lãnh hải theo điều kiện của Công ước; không đơn giản đồng nhất bề rộng trong mọi trường hợp với EEZ. Quyền chủ quyền thăm dò, khai thác tài nguyên thềm theo Điều 77 không biến cột nước, vùng trời bên trên thành lãnh thổ; Điều 78 giữ sự phân biệt này. Đường biên thực, phân định vùng có chồng lấn, đường cơ sở và các điều kiện đặc biệt đòi hỏi văn bản, bản đồ, dữ liệu pháp lí có thẩm quyền. Sơ đồ trong bài không xác định chủ quyền hay tranh chấp một nước thật.

Khái niệm chính

Chủ quyền và quyền chủ quyền
Chủ quyền lãnh thổ khác quyền tài nguyên, tài phán và các quyền cụ thể theo luật biển.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích X, Y, nêu vì sao chưa thể từ mô hình quyết định chế tài một tàu thật.

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Xem lời giải

    X ở 8 hải lí trong lãnh hải, hoạt động mô tả phù hợp dấu hiệu đi qua không gây hại nếu các điều kiện khác được đáp ứng. Y ở 80 trong EEZ mô hình, khai thác cá không có sự cho phép cần thiết có thể xâm phạm quyền chủ quyền tài nguyên. Chế tài cần quốc tịch tàu, hành vi, luật áp dụng, thẩm quyền và hồ sơ, không suy từ hai con số hoặc vẽ mô hình thành đường biên thật.

Ghi nhớ

Quyền chủ quyền về tài nguyên trong EEZ không xóa các tự do hàng hải, hàng không hợp pháp của nước khác theo UNCLOS. Lãnh thổ quốc gia gồm vùng đất, vùng nước, vùng trời và lòng đất theo phạm vi chủ quyền; biên giới xác định giới hạn, phải tôn trọng điều ước, pháp luật và giải quyết bất đồng hòa bình.

Dễ nhầm

  • Sống lâu ở nước khác hoặc cùng nói một ngôn ngữ luôn tự động đổi quốc tịch của một người.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Theo UNCLOS Điều 2–3, chủ quyền lãnh hải bao gồm vùng nước, đáy, lòng đất và vùng trời; chiều rộng không quá 12 hải lí từ đường cơ sở. Tàu nước ngoài có quyền đi qua không gây hại theo Điều 17–19, không đồng nghĩa mọi hoạt động như đánh cá đều là đi qua. Điều 33 cho vùng tiếp giáp không quá 24 hải lí từ đường cơ sở, có kiểm soát cần thiết về hải quan, thuế, nhập cư, y tế trong phạm vi quy định, không là chủ quyền lãnh hải mở rộng. EEZ ngoài và tiếp liền lãnh hải, không quá 200 hải lí từ cùng đường cơ sở; quốc gia ven biển có quyền chủ quyền tài nguyên và quyền tài phán cụ thể, đồng thời tôn trọng quyền hàng hải, hàng không hợp pháp theo Điều 55–58.

    Mô hình không theo tỉ lệ: lãnh hải đến 12, tiếp giáp đến 24, EEZ đến 200 hải lí từ cùng đường cơ sở; tiếp giáp có thể trùng không gian một phần EEZ, không cộng nối tiếp.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Nhận định nào phân biệt đúng hoạt động và vùng biển?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Quyền chủ quyền về tài nguyên trong EEZ không xóa các tự do hàng hải, hàng không hợp pháp của nước khác theo UNCLOS.
    b)Sống lâu ở nước khác hoặc cùng nói một ngôn ngữ luôn tự động đổi quốc tịch của một người.
  5. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    EEZ đến 200 tính từ đường cơ sở, lãnh hải 12: phần ngoài lãnh hải đến mốc 200 dài bao nhiêu?

  6. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Lãnh hải và EEZ khác nhau chủ yếu ở điểm nào trong bài?

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Phân tích X, Y, nêu vì sao chưa thể từ mô hình quyết định chế tài một tàu thật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Phân biệt công dân, người nước ngoài, người không quốc tịch; phản biện việc nhóm tư nhân định đuổi một người nước ngoài khỏi nơi cư trú chỉ vì quốc tịch.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Mô hình một quốc gia ven biển có lãnh hải 12 hải lí, EEZ đến 200 hải lí, không có chồng lấn hoặc hoàn cảnh đặc biệt. Khoảng cách đều đo từ đường cơ sở hợp lệ: tàu X ở 8 hải lí chỉ đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại; tàu Y ở 80 hải lí đang khai thác cá không có sự cho phép cần thiết theo giả định.

    Tính quãng từ rìa lãnh hải 12 đến rìa EEZ 200 trong mô hình; giải thích vì sao không gọi là cộng thêm 200 ngoài lãnh hải và vì sao thềm lục địa khác cột nước.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 2Ghép nối

    Theo mô hình và UNCLOS, ghép chế độ với đặc điểm đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  11. Câu 10Mức 3Tự luận

    Viết đoạn tuyên truyền 90–130 chữ phân biệt bảo hộ công dân ở nước ngoài với quyền tự đuổi người nước ngoài của một nhóm tư nhân; nêu một giới hạn trong mỗi việc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay