NeoEdu
Giáo dục kinh tế và pháp luật 11
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 11Chủ đề 3. Thị trường lao động và việc làm

Bài 5. Thị trường lao động và việc làm

Mục tiêu bài học

  • Giải thích kết nối cung và cầu lao động bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Thị trường lao động là nơi hình thành thỏa thuận giữa người có khả năng, nhu cầu làm việc và bên cần thuê lao động về việc làm, tiền lương, điều kiện khác. Cung lao động gắn số người, kỹ năng và khả năng tham gia; cầu gắn nhu cầu tuyển theo ngành, công nghệ, quy mô sản xuất. Thị trường việc làm kết nối người tìm việc với vị trí tuyển, qua trực tiếp hoặc tổ chức dịch vụ. Tồn tại chỗ trống và người chưa có việc đồng thời có thể do không khớp kỹ năng, thông tin, địa điểm hoặc điều kiện.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Xu hướng chuyển dịch công nghệ, dịch vụ và yêu cầu kỹ năng đòi hỏi học tập liên tục nhưng không có nghề nào đảm bảo thu nhập vĩnh viễn. Người tìm việc cần kiểm chứng bên tuyển, mô tả việc, lương, thời giờ, an toàn và bảo hiểm; tự đánh giá năng lực, không gửi dữ liệu nhạy cảm hay tiền đặt cọc theo tin chưa rõ. Bộ luật Lao động hiện hành cấm giữ bản chính giấy tờ, văn bằng và đòi bảo đảm bằng tiền, tài sản cho thực hiện hợp đồng; học sinh chưa thành niên còn chịu điều kiện bảo vệ riêng.

Tình huống giả định để học: Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

Phân tích: Chỉ 8 người được nêu đáp ứng ngay, còn mức phù hợp và thỏa thuận phải xem tiếp. Điều 17 Bộ luật Lao động cấm giữ bản chính văn bằng, không tùy theo mức lương hứa.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Đối chiếu ngày 03/11/2026: Bộ luật Lao động hợp nhất tại 125/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025, gồm sửa đổi có hiệu lực từ 01/01/2026. Điều16 quy định thông tin giao kết; Điều17 cấm giữ giấy tờ, văn bằng bản chính, đòi tiền hoặc tài sản bảo đảm và buộc làm việc trả nợ. Tình huống tuyển trong bài giả định người trưởng thành, không dùng nó bỏ qua quy định riêng bảo vệ lao động chưa thành niên. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Khái niệm chính

Thị trường lao động
Quan hệ thỏa thuận giữa cung và cầu lao động về công việc, lương, điều kiện lao động.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tính số vị trí còn thiếu nếu 8 người phù hợp đều nhận việc; nêu giới hạn phép tính.

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Xem lời giải

    Còn 12−8=4 vị trí theo giả định. Chưa biết 8 người có thực sự nhận, có hoàn tất thỏa thuận hay 6 người học bổ sung khi nào đạt chuẩn, nên không khẳng định kết quả tuyển thực tế.

Ghi nhớ

Có ứng viên và chỗ tuyển cùng lúc chưa bảo đảm cung–cầu lao động đã khớp. Xu hướng chuyển dịch công nghệ, dịch vụ và yêu cầu kỹ năng đòi hỏi học tập liên tục nhưng không có nghề nào đảm bảo thu nhập vĩnh viễn.

Dễ nhầm

  • Người sử dụng lao động được giữ bằng gốc làm bảo đảm nếu người lao động muốn có việc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Kết luận nào có đủ căn cứ?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Có ứng viên và chỗ tuyển cùng lúc chưa bảo đảm cung–cầu lao động đã khớp.
    b)Người sử dụng lao động được giữ bằng gốc làm bảo đảm nếu người lao động muốn có việc.
  4. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    12 chỗ tuyển,8 người phù hợp đều nhận việc, còn thiếu bao nhiêu?

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Thông tin nào người tìm việc cần kiểm tra trực tiếp trước thỏa thuận?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Tính số vị trí còn thiếu nếu 8 người phù hợp đều nhận việc; nêu giới hạn phép tính.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Viết phản hồi ngắn trước yêu cầu giữ bằng gốc, vẫn giữ thái độ hợp tác.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Mô hình tuyển người trưởng thành: cơ sở cần 12 người vận hành máy có chứng chỉ phù hợp; 20 người ứng tuyển, trong đó 8 đáp ứng ngay, 6 cần học bổ sung và 6 không muốn ca làm đã công bố. Tin tuyển yêu cầu giao bản chính bằng để giữ suốt hợp đồng.

    Xây kế hoạch học tập ba bước cho ứng viên cần nâng kỹ năng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay