Điều 30 Hiến pháp bảo đảm khiếu nại, tố cáo, yêu cầu tiếp nhận, giải quyết, cấm trả thù và lợi dụng để vu khống. Luật Khiếu nại 2011 Điều 2 và Luật Tố cáo 2018 Điều 2 nêu định nghĩa; người thực hiện phải trung thực, cung cấp thông tin có được và chịu trách nhiệm theo quy định. Tố giác tội phạm là kênh tố tụng hình sự khác, không gộp máy móc mọi tin báo nguy hiểm vào thủ tục tố cáo hành chính. Khi áp dụng ví dụ thẩm quyền cũ phải tra quy định tổ chức hai cấp hiện hành, không tự chỉ người dân đến cấp huyện đã kết thúc hoạt động.
Tình huống giả định để học: Tình huống mô hình: X có quyết định hành chính từ chối hồ sơ của chính mình và tài liệu cho thấy điều kiện được ghi sai. Y phát hiện người thi hành công vụ sửa số liệu để chiếm tiền công, có bản đối chiếu hợp pháp nhưng chưa có kết luận. Không nêu cơ quan hay thời hạn xử lí cụ thể.
Phân tích: X gần mục đích khiếu nại; Y gần mục đích tố cáo hoặc tin báo qua kênh phù hợp sau xác định tính chất hành vi. Chưa có kết luận nên phải giữ giới hạn và bảo vệ người liên quan.