Giáo dục kinh tế và pháp luật 11
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 11Chủ đề 1. Cạnh tranh, cung - cầu trong nền kinh tế thị trường

Bài 1. Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường

Mục tiêu bài học

  • Giải thích cạnh tranh lành mạnh bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế nhằm giành điều kiện thuận lợi trong sản xuất, mua bán và thu lợi ích. Nhiều người bán có mục tiêu lợi nhuận nhưng khác nguồn lực, chất lượng, công nghệ và cách phục vụ nên phải tìm lợi thế. Cạnh tranh có thể thúc đẩy năng suất, đổi mới, lựa chọn cho người mua và sử dụng nguồn lực hiệu quả. Không phải mọi cách giành khách đều tích cực: bịa tin về đối thủ, làm hàng giả hoặc che giấu thông tin gây hại có thể làm méo mó thị trường.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Đánh giá hành vi theo bằng chứng: lợi thế đến từ cải tiến thực hay từ gây hiểu lầm, xâm phạm quyền của người khác? Giá thấp chưa đủ chứng minh tốt hay xấu; cần xét chất lượng, chi phí, điều kiện bán. Người kinh doanh phải tự nâng năng lực, tôn trọng khách hàng và quy định cạnh tranh. Học sinh có thể lựa chọn dựa so sánh minh bạch, không tiếp tay đánh giá giả. Bài học đạo đức không tự xác định một mức phạt pháp lí cụ thể.

Tình huống giả định để học: Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

Phân tích: Cạnh tranh không chỉ là giảm giá hay công kích. Cải tiến có cơ sở khác với bịa tin; dữ kiện chưa cho biết tiệm nào có lợi nhuận cao hơn.

Khái niệm chính

Cạnh tranh
Ganh đua giữa các chủ thể nhằm giành điều kiện thuận lợi và lợi ích kinh tế.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Nêu hai tác động khác nhau của A và B đối với người mua.

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Xem lời giải

    A giảm chi phí có thể tạo điều kiện giữ giá hoặc nâng chất lượng; công khai nguyên liệu giúp so sánh. B làm khách quyết định từ tin sai, có thể hại A và lòng tin thị trường. Không suy chất lượng thật của B hay số người bị hại khi chưa đo.

Ghi nhớ

Cạnh tranh có thể thúc đẩy đổi mới nhưng không bảo đảm mọi hành vi giành khách đều đúng. Đánh giá hành vi theo bằng chứng: lợi thế đến từ cải tiến thực hay từ gây hiểu lầm, xâm phạm quyền của người khác? Giá thấp chưa đủ chứng minh tốt hay xấu; cần xét chất lượng, chi phí, điều kiện bán.

Dễ nhầm

  • Chỉ cần tăng doanh số thì mọi cách gây bất lợi cho đối thủ đều là cạnh tranh lành mạnh.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Nhận định nào phân biệt được hai cách giành khách?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Cạnh tranh có thể thúc đẩy đổi mới nhưng không bảo đảm mọi hành vi giành khách đều đúng.
    b)Chỉ cần tăng doanh số thì mọi cách gây bất lợi cho đối thủ đều là cạnh tranh lành mạnh.
  4. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Nếu A làm 20 mẻ/ngày, mỗi mẻ giảm từ 12 xuống 9 kWh, điện tiết kiệm mỗi ngày là bao nhiêu?

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Thông tin nào còn thiếu để tính lợi nhuận A từ tiết kiệm điện?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Nêu hai tác động khác nhau của A và B đối với người mua.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Đề xuất cách A ứng phó mà không lặp lại hành vi của B.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Tình huống tự biên soạn: hai tiệm bánh cùng khu phố. A cải tiến lò để giảm điện, công khai nguyên liệu và giá. B thuê tài khoản bịa rằng bánh A có chất cấm, dù không có kiểm nghiệm. Chưa có số liệu về lợi nhuận hay sức khỏe khách.

    Giả định mỗi mẻ A giảm từ 12 xuống 9 kWh, làm 20 mẻ/ngày. Tính điện tiết kiệm và nêu giới hạn kết luận cạnh tranh.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay