Một cây cầu đã được xây dựng và sử dụng trong quá khứ thuộc hiện thực lịch sử: sự việc xảy ra khách quan, không phụ thuộc mong muốn của người viết hôm nay. Bản khảo cứu về cầu lại thuộc lịch sử được nhận thức: tác giả lựa chọn nguồn, đặt câu hỏi và giải thích dấu vết. Hai nghĩa liên hệ nhưng không đồng nhất. Một sự kiện chỉ xảy ra một lần, còn nhận thức có thể được bổ sung khi xuất hiện hồ sơ mới. Khác biệt cách trình bày không chứng minh rằng quá khứ có thể bị thay đổi.
Sử học nghiên cứu toàn bộ quá khứ con người, từ cá nhân, cộng đồng đến nhân loại, kể cả quan hệ giữa con người với tự nhiên. Chức năng nhận thức cung cấp hiểu biết có kiểm chứng; chức năng giáo dục nuôi dưỡng trách nhiệm, lòng yêu nước và sự tôn trọng khác biệt. Nhiệm vụ nghiên cứu đòi hỏi phát hiện, thẩm định, đối chiếu sử liệu và trình bày kết quả trung thực. Bài học kinh nghiệm giúp suy nghĩ về hiện tại chứ không tiên đoán chắc chắn mọi tương lai.
Tình huống giả định: hồ sơ A ghi cầu hoàn thành năm 1902; hồi ức B viết năm 1960 kể lại ngày khánh thành; tiểu thuyết C sáng tạo lời thoại của người thợ. A gần sự kiện hơn nhưng vẫn phải kiểm tra xuất xứ. B cung cấp kí ức và góc nhìn muộn. C có ích khi nghiên cứu đời sống văn học, không tự nó chứng minh lời thoại từng được nói. Ghi tác giả, thời điểm, loại nguồn, thông tin rút ra và giới hạn cho từng mục; chỉ kết luận trong phạm vi chứng cứ.
Ví dụ 1
Vì sao hai bài viết khác nhau về một sự kiện chưa đủ để phủ nhận sự kiện ấy?
Hai bài viết đều là sản phẩm nhận thức, chịu ảnh hưởng bởi câu hỏi, nguồn tư liệu và góc nhìn của tác giả. Sự khác nhau cần được giải quyết bằng đối chiếu chứng cứ chứ không bằng ý thích. Chẳng hạn, một bài chú ý kĩ thuật xây cầu, bài kia chú ý sinh hoạt người dân; hai bài có thể bổ sung nhau. Nếu chúng nêu hai năm hoàn thành khác nhau, phải kiểm tra hồ sơ có xuất xứ và phân biệt khởi công với khánh thành. Hiện thực đã xảy ra không đổi chỉ vì cách kể thay đổi.
Hiện thực lịch sử tồn tại khách quan; Nhận thức lịch sử có thể được bổ sung; Sử học nghiên cứu quá khứ của con người.
Đã đúng 0/4 câu
Đọc ngữ liệu
Hồ sơ học tập tự biên soạn để dùng độc lập với bài giảng:
Hai nghĩa của lịch sử
Một cây cầu đã được xây dựng và sử dụng trong quá khứ thuộc hiện thực lịch sử: sự việc xảy ra khách quan, không phụ thuộc mong muốn của người viết hôm nay. Bản khảo cứu về cầu lại thuộc lịch sử được nhận thức: tác giả lựa chọn nguồn, đặt câu hỏi và giải thích dấu vết. Hai nghĩa liên hệ nhưng không đồng nhất. Một sự kiện chỉ xảy ra một lần, còn nhận thức có thể được bổ sung khi xuất hiện hồ sơ mới. Khác biệt cách trình bày không chứng minh rằng quá khứ có thể bị thay đổi.
Sử học nghiên cứu như thế nào?
Sử học nghiên cứu toàn bộ quá khứ con người, từ cá nhân, cộng đồng đến nhân loại, kể cả quan hệ giữa con người với tự nhiên. Chức năng nhận thức cung cấp hiểu biết có kiểm chứng; chức năng giáo dục nuôi dưỡng trách nhiệm, lòng yêu nước và sự tôn trọng khác biệt. Nhiệm vụ nghiên cứu đòi hỏi phát hiện, thẩm định, đối chiếu sử liệu và trình bày kết quả trung thực. Bài học kinh nghiệm giúp suy nghĩ về hiện tại chứ không tiên đoán chắc chắn mọi tương lai.
Xưởng sử liệu: tách dấu vết và lời giải thích
Tình huống giả định: hồ sơ A ghi cầu hoàn thành năm 1902; hồi ức B viết năm 1960 kể lại ngày khánh thành; tiểu thuyết C sáng tạo lời thoại của người thợ. A gần sự kiện hơn nhưng vẫn phải kiểm tra xuất xứ. B cung cấp kí ức và góc nhìn muộn. C có ích khi nghiên cứu đời sống văn học, không tự nó chứng minh lời thoại từng được nói. Ghi tác giả, thời điểm, loại nguồn, thông tin rút ra và giới hạn cho từng mục; chỉ kết luận trong phạm vi chứng cứ.
Đâu là sản phẩm nhận thức về quá khứ?
Ghép các mục đúng với đặc điểm tương ứng.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
Có thể sửa đổi hiện thực quá khứ bằng cách viết lại sách.
Với hồ sơ cây cầu, chọn đúng hai nhận định có căn cứ.
Chọn tất cả đáp án đúng
Từ hồ sơ trên, lập ba hàng ghi nhận định – căn cứ – giới hạn. Không biến tình huống minh hoạ thành quan sát thực tế.
0 từ
Vì sao hai bài viết khác nhau về một sự kiện chưa đủ để phủ nhận sự kiện ấy?
0 từ
Viết đoạn 120–180 chữ giải thích nhận định: Hiện thực lịch sử tồn tại khách quan. Dùng một trường hợp cụ thể trong hồ sơ.
0 từ
Thiết kế một thẻ học tập gồm tiêu đề, ba ý kiến thức, một lưu ý tránh nhầm và một câu hỏi cần tìm hiểu tiếp. Dùng nội dung bài này; không ghi đã khảo sát nếu chưa thực hiện.
0 từ
