Giáo án Bài 8. Dự án: Trồng cây ăn quả

Xác định vấn đề học tập: HS nhận ra trước khi trồng cây cần ước tính các khoản chi và cần tách tiền bỏ ra với tiền thu về theo thời gian.

GV nêu tình huống: Lớp muốn trồng một cây có múi ở góc sân trường để học tập. Cần mua cây giống, chậu, giá thể và một số vật tư khác. Hai câu hỏi GV đặt ra:

• Câu 1: Trước khi trồng, lớp phải chi những khoản nào?
• Câu 2: Cây chưa ra quả thì đã có tiền thu về chưa?

HS dự kiến trả lời: Câu 1: cây giống, chậu, giá thể, vật tư khác; các khoản này phải chi trước khi trồng. Câu 2: chưa có thu, doanh thu thực bằng 0 trong năm đầu. Kết luận được ghi vào vở: cần lập dự toán trước, không ghi doanh thu giả định như doanh thu đã thu.

Nêu được khái niệm Dự toán đầu tư và Chi phí kinh doanh; phân biệt chi phí kiến thiết cơ bản với chi phí các năm kinh doanh của cây lâu năm.

HS làm việc cặp đôi, đọc khái niệm trong bài và hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: phân loại từng khoản chi vào hai nhóm Dự toán đầu tư hoặc Chi phí kinh doanh; sau đó nêu khác nhau giữa chi phí kiến thiết cơ bản và chi phí các năm kinh doanh. GV nêu câu hỏi dẫn dắt: Khoản nào được chi trước khi thực hiện dự án? Khoản nào chỉ phát sinh khi cây đã vào giai đoạn thu hoạch?

Kết quả phân loại đúng:

• Dự toán đầu tư (ước tính trước khi thực hiện): tiền cây giống, chậu, giá thể, vật tư khác, chi phí kiến thiết cơ bản của cây lâu năm.
• Chi phí kinh doanh (giai đoạn thu hoạch): tiền chăm sóc, tưới, bón và vận hành các năm cây đã cho thu hoạch.
  Khái niệm được ghi vào vở: Dự toán đầu tư là ước tính các khoản chi trước khi thực hiện dự án. Chi phí kinh doanh là khoản chăm sóc và vận hành trong giai đoạn thu hoạch xác định. Cây lâu năm phải tách chi phí kiến thiết cơ bản khỏi chi phí các năm kinh doanh, không gộp lẫn.

Giải thích được Lợi nhuận dự án bằng tổng thu trừ toàn bộ chi trong cùng phạm vi và thời gian; lập được bảng tài chính cho cây học tập và mô hình lâu năm; nhận biết giới hạn khi chưa có dữ liệu thu.

HS làm việc nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm hai bài toán:

• Bài toán A: Cây học tập có cây giống 80000 đ, chậu 50000 đ, giá thể 40000 đ, vật tư khác 10000 đ. Năm học chưa thu quả. Lập bảng tổng chi, thu thực và chênh lệch.
• Bài toán B: Mô hình lâu năm có kiến thiết 2 triệu đồng, chăm sóc ba năm kinh doanh 3 triệu đồng, thu cùng ba năm 7 triệu đồng. Tính lợi nhuận đến hết khoảng thời gian nêu.
  GV đặt câu hỏi: Vì sao không được lấy thu một năm trừ chi của nhiều năm? Vì sao chưa thu quả thì không được gọi là lãi?

Bài toán A: Tổng chi $=80000+50000+40000+10000=180000$ đ. Thu thực $=0$ đ. Chênh lệch $=-180000$ đ. Đây là hoạt động học tập, chưa đủ dữ kiện để kết luận hiệu quả cả đời cây; không gọi chi phí ban đầu là thua lỗ kinh doanh cả vòng đời.
Bài toán B: Lợi nhuận trong phạm vi $=7-(2+3)=2$ triệu đồng; đã tính cả kiến thiết và chăm sóc ba năm kinh doanh.
Kết luận ghi vào vở: Lợi nhuận dự án là tổng thu trừ toàn bộ chi trong cùng phạm vi và thời gian. Khi chưa có thu, doanh thu thực bằng 0 và phải ghi chưa có dữ liệu.

Vận dụng đúng ba khái niệm và công thức lợi nhuận; nhận biết lỗi ghi doanh thu giả định; sắp xếp đúng trình tự quy trình trồng và kiểm soát.

HS làm nhanh các bài tập sau, giơ thẻ A, B, C, D hoặc viết đáp án ra bảng con. GV chiếu trang NeoEdu có bài tập tương tác để HS kiểm tra:

1. Mô tả nào đúng về Dự toán đầu tư? A. Cây mới trồng chưa ra quả nhưng có thể ghi doanh thu giả định là doanh thu đã thu. B. Ước tính các khoản chi trước khi thực hiện dự án. C. Khoản chăm sóc và vận hành trong giai đoạn thu hoạch xác định. D. Tổng thu trừ toàn bộ chi trong cùng phạm vi và thời gian.
2. Ghép đúng thuật ngữ với ý nghĩa: Dự toán đầu tư, Chi phí kinh doanh, Lợi nhuận dự án.
3. Nhận định sau đúng hay sai: Cây mới trồng chưa ra quả nhưng có thể ghi doanh thu giả định là doanh thu đã thu.
4. Điền thuật ngữ vào chỗ trống: Khoản chăm sóc và vận hành trong giai đoạn thu hoạch xác định được gọi là ______.
5. Sắp xếp các bước theo đúng quan hệ trước–sau: (a) Trồng, chăm sóc rồi ghi dữ liệu thật; (b) Khảo sát chọn cây và lập dự toán được duyệt; (c) Đối chiếu chi phí và đánh giá kết quả; (d) Chuẩn bị chậu thoát nước và cây giống khỏe.
6. Mô hình lâu năm: kiến thiết 2 triệu, chăm sóc ba năm kinh doanh 3 triệu, thu cùng ba năm 7 triệu. Lợi nhuận đến hết khoảng thời gian nêu là bao nhiêu triệu đồng?
7. Hoàn thành bảng tài chính cây học tập: cây 80000 đ, chậu 50000 đ, giá thể 40000 đ, khác 10000 đ; năm học chưa thu quả.

Đáp án:

1. B (Dự toán đầu tư: ước tính các khoản chi trước khi thực hiện dự án).
2. Dự toán đầu tư – ước tính các khoản chi trước khi thực hiện dự án; Chi phí kinh doanh – khoản chăm sóc và vận hành trong giai đoạn thu hoạch xác định; Lợi nhuận dự án – tổng thu trừ toàn bộ chi trong cùng phạm vi và thời gian.
3. Sai. Phải tách dự kiến với kết quả thật; chưa thu thì doanh thu thực bằng 0 trong kì đó.
4. Chi phí kinh doanh.
5. (b) → (d) → (a) → (c). Mỗi bước sử dụng kết quả của bước trước.
6. $7-(2+3)=2$. Đáp số: 2 triệu đồng.
7. Tổng chi $=180000$ đ; thu thực $=0$ đ; chênh lệch $=-180000$ đ. Thang chấm: 0,5 điểm tổng và chênh lệch; 0,25 điểm đơn vị; 0,25 điểm nêu giới hạn kết luận (chưa đủ dữ kiện kết luận hiệu quả cả đời cây).

Lập được nhật kí trồng và chăm sóc cùng tiêu chí nghiệm thu phần thực hành; phân biệt được nhiệm vụ thực hành với lập dự toán.

HS làm việc cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 3 gồm hai phần:

• Phần A: Lập nhật kí trồng cây gồm các mục cây, nguồn giống, ngày trồng, chậu và lỗ thoát, thao tác đã được duyệt, tưới theo độ ẩm, ghi chiều cao hoặc triệu chứng mỗi tuần.
• Phần B: Nêu tiêu chí nghiệm thu phần trồng.
  GV nhắc: Chỗ nào chưa đo được thì để trống, không điền số giả định. Người phụ trách kiểm soát dụng cụ đào, dao và vật tư; HS chỉ làm việc nhẹ, không dùng thuốc bảo vệ thực vật.

Phần A (mẫu nhật kí): Cây: cây có múi học tập; nguồn giống: đã được GV duyệt; ngày trồng: ghi ngày thực tế; chậu có lỗ thoát: có; thao tác: đặt bầu đúng độ sâu theo hướng dẫn, lấp và tưới; tuần 1: ẩm đất ghi theo quan sát, chiều cao ghi số đo thật, nếu chưa đo để trống.
Phần B (tiêu chí nghiệm thu): trồng đúng bầu và độ sâu; chậu có lỗ thoát nước; phân công rõ người chăm sóc; có dữ liệu quan sát thật; không dùng hóa chất nguy hiểm, không tự ý dùng dụng cụ đào hoặc dao khi chưa có người phụ trách. Thang chấm: 0,5 điểm nhật kí cụ thể; 0,5 điểm tiêu chí thực hành và trung thực.

Vận dụng được dự toán đầu tư, chi phí kinh doanh và lợi nhuận dự án để lập kế hoạch cho một cây ăn quả thực tế ở trường hoặc gia đình, đồng thời giữ trung thực số liệu và an toàn.

Mỗi nhóm 4 HS chọn một cây ăn quả phù hợp điều kiện trường hoặc gia đình (khí hậu, đất, không gian, nguồn nước, người chăm sóc). Nhóm lập kế hoạch gồm:

• Bảng dự toán đầu tư với từng khoản chi và đơn vị đồng.
• Dự kiến chi phí kinh doanh cho các năm đã thu (ghi chưa có dữ liệu nếu chưa đo).
• Phần nêu rõ cách tính lợi nhuận dự án trong cùng một khoảng thời gian, không kết luận lãi khi chưa có số liệu thật.
• Nhật kí tuần đầu tiên và phân công người chăm sóc, người kiểm soát dụng cụ.
  Sản phẩm nộp cho GV vào tiết sau hoặc qua nhóm lớp.

Sản phẩm mong đợi: một kế hoạch dự án ngắn (1 trang), có bảng dự toán đầu tư đúng đơn vị đồng; phần chi phí kinh doanh và lợi nhuận được ghi rõ là dự kiến hoặc chưa có dữ liệu; nhật kí tuần đầu có số liệu thật hoặc để trống; mục đánh giá nêu điều đã làm và điều chưa quan sát được. Không ghi số thu mẫu thành thực tế.