Giáo án Bài 7. Kĩ thuật trồng và chăm sóc cây chuối

Huy động hiểu biết ban đầu của HS về cấu tạo thân chuối và hiện tượng nhiều chồi mọc trong bụi; xác định vấn đề cần giải quyết trong bài.

GV chiếu ảnh bụi chuối có nhiều chồi và ảnh cây chuối đã cho buồng. HS quan sát và trả lời hai câu hỏi:

• Câu hỏi 1: Phần thân chuối mà em thấy có giống thân gỗ của cây ổi, cây nhãn không? Vì sao?
• Câu hỏi 2: Vì sao trong bụi chuối thường mọc nhiều chồi, và người trồng có nên để tất cả cùng lớn không?
  Từ hai câu hỏi, HS nêu câu hỏi cần giải đáp trong bài (ví dụ: thân giả là gì, chồi con là gì, tỉa chồi để làm gì).

Câu trả lời dự kiến: Thân chuối không phải thân gỗ thật mà chủ yếu do bẹ lá xếp chồng lên nhau tạo thành. Trong bụi chuối thường có nhiều chồi vì chuối sinh chồi con từ gốc. Không nên để tất cả cùng lớn vì chúng sẽ tranh nhau nước, dinh dưỡng và ánh sáng. HS ghi vào vở nhiệm vụ học tập của bài: phân biệt thân giả, chồi con, tỉa chồi và giải quyết tình huống chăm sóc bụi chuối.

HS nêu được khái niệm thân giả và chồi con; phân biệt được hai khái niệm này và hiểu vì sao chu kì sinh trưởng của chuối tiếp tục nhờ chồi con.

HS đọc mục Nội dung bài giảng và Khái niệm trong sách hoặc trên trang NeoEdu, sau đó làm việc theo cặp đôi để hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Nhiệm vụ: Đọc tài liệu, trả lời các câu hỏi:

• Thân giả chuối được cấu tạo chủ yếu từ gì?
• Chồi con là gì và có vai trò gì trong việc duy trì cây chuối?
• Khi cây chuối đã cho buồng, chu kì tiếp theo được tiếp tục nhờ bộ phận nào?
  HS điền vào bảng hai cột (Thuật ngữ – Ý nghĩa) và ghi thêm một ví dụ minh họa từ thực tế.

Kiến thức HS rút ra:

• Thân giả: Phần thân trên mặt đất chủ yếu do bẹ lá xếp tạo thành.
• Chồi con: Mầm sinh dưỡng có thể phát triển thành cây chuối tiếp nối.
• Thân giả đã cho buồng không tiếp tục ra buồng mới như cành cây gỗ; chu kì tiếp tục nhờ chồi con.
  Phiếu học tập số 1 đã điền đúng: Thân giả – phần thân do bẹ lá xếp tạo thành; Chồi con – mầm sinh dưỡng phát triển thành cây chuối tiếp nối.

HS giải thích được khái niệm tỉa chồi và lí do phải điều chỉnh số chồi trong bụi; nêu được các điều kiện trồng và chăm sóc cơ bản của cây chuối.

HS làm việc theo nhóm 4 người. Nhóm đọc mục Bản chất và điều kiện áp dụng, sau đó thảo luận và trả lời câu hỏi:

• Tỉa chồi là gì? Vì sao cần điều chỉnh số chồi trong bụi?
• Vì sao không nên giữ mọi chồi mọc trong bụi chuối? Kể tên hai tác động của nhiều chồi.
• Cây chuối cần điều kiện gì về đất và nước?
  Nhóm ghi kết quả lên giấy A3 theo sơ đồ hai nhánh: 'Tỉa chồi' và 'Điều kiện chăm sóc'.

Kiến thức HS rút ra:

• Tỉa chồi: Điều chỉnh số chồi để hạn chế cạnh tranh trong bụi.
• Nhiều chồi cạnh tranh dinh dưỡng, nước và ánh sáng, làm khó chăm sóc và có thể ảnh hưởng đến buồng.
• Cần chọn chồi khỏe theo quy trình giống và giai đoạn sinh trưởng, không mặc định càng nhiều càng tốt; không chặt tỉa tùy tiện.
• Điều kiện: chọn giống sạch nguồn; đất giàu hữu cơ và thoát nước tốt; cây cần đủ nước nhưng không chịu úng kéo dài.

HS vận dụng đúng khái niệm thân giả, chồi con, tỉa chồi và sắp xếp được trình tự quy trình chăm sóc; kiểm tra được mức độ hiểu bài qua các bài tập đã cho.

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các bài tập 1 đến 6 (nêu trong worksheets). HS làm cá nhân 6 phút, sau đó đổi phiếu với bạn cùng bàn để kiểm tra chéo 3 phút; cuối cùng GV chữa nhanh trên bảng hoặc trên trang bài tập tương tác NeoEdu.

Đáp án:

• Bài 1: Đáp án C (Thân giả: phần thân trên mặt đất chủ yếu do bẹ lá xếp tạo thành).
• Bài 2: Thân giả – phần thân trên mặt đất chủ yếu do bẹ lá xếp tạo thành; Chồi con – mầm sinh dưỡng có thể phát triển thành cây chuối tiếp nối; Tỉa chồi – điều chỉnh số chồi để hạn chế cạnh tranh trong bụi.
• Bài 3: Sai. Chu kì tiếp tục nhờ chồi con; thân giả đã cho buồng không ra buồng lặp lại như cành cây gỗ.
• Bài 4: Chồi con.
• Bài 5: Chọn giống khỏe và chuẩn bị đất thoát nước → Trồng đúng hướng dẫn giống địa phương → Theo dõi ẩm chồi và nguy cơ đổ → Thu theo độ già rồi xử lí phụ phẩm. Mỗi bước sử dụng kết quả của bước trước.
• Bài 6: $20\times 15 = 300\ \mathrm{kg}$; đây là sản lượng theo dữ kiện giả định, không phải năng suất được bảo đảm.

HS vận dụng kiến thức về tỉa chồi và giới hạn an toàn để xử lí tình huống thực tế: bụi chuối nhiều chồi và cây nghi bệnh; lập được mẫu kế hoạch và nhật kí chăm sóc.

Tình huống: Gia đình em có một bụi chuối mọc nhiều chồi quanh gốc; một cây có lá đổi màu bất thường và cây đã cho buồng nặng. Nhóm thảo luận và trả lời:

• Câu hỏi 7: Vì sao không nên giữ mọi chồi mọc trong bụi chuối?
• Câu hỏi 8: Nêu cách ghi nhật kí nếu thấy cây chuối nghi bệnh mà chưa chẩn đoán.
  Nhóm lập mẫu kế hoạch chăm sóc gồm thời điểm, tiêu chí chọn chồi và người chịu trách nhiệm. Trách nhiệm an toàn: không tự chặt thân, không tự đỡ buồng nặng.

Đáp án câu 7: Nhiều chồi cạnh tranh dinh dưỡng, nước và ánh sáng, làm khó chăm sóc và có thể ảnh hưởng buồng. Cần chọn chồi khỏe theo quy trình giống và giai đoạn, không mặc định càng nhiều càng tốt.
Đáp án câu 8: Ghi ngày, mã bụi, biểu hiện lá hoặc thân và ảnh chụp được phép; không ghi tên bệnh như kết luận. Báo giáo viên hoặc chủ vườn; không chuyển chồi sang vườn khác, không tự phun thuốc, chờ chuyên môn đánh giá.
Sản phẩm nhóm: Mẫu kế hoạch chăm sóc bụi chuối ghi thời điểm tỉa chồi (sau khi chồi đủ khỏe để chọn), tiêu chí chọn chồi (chồi khỏe, đúng quy trình giống), người chịu trách nhiệm (chủ vườn hoặc người lớn trong gia đình); và một dòng nhật kí mẫu theo đúng quy định.