Giáo án Thực hành tiếng Việt trang 71 (Tập hai)

Kích hoạt hiểu biết nền của HS về các tên viết tắt quốc tế và nhận ra rủi ro khi đoán nghĩa chỉ từ vài chữ cái.

GV chiếu bốn tên viết tắt UN, UNESCO, UNICEF, WHO (chưa hiện nghĩa). HS trả lời nhanh: “Theo em, mỗi chữ cái viết tắt có thể là tổ chức nào, làm việc về lĩnh vực gì?” Sau đó HS đối chiếu với nghĩa đầy đủ được hiện trên slide.

Bảng dự đoán ban đầu của HS và nhận xét: có thể đoán đúng một phần, nhưng nên kiểm tra nghĩa đầy đủ trước khi kết luận về chức năng của tổ chức.

HS nêu được nghĩa đầy đủ của UN, UNESCO, UNICEF, WHO và giải thích vì sao cần giải thích tên viết tắt ở lần xuất hiện đầu.

HS làm việc cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1 (ghép tên viết tắt với tên đầy đủ, rồi trả lời câu hỏi: “Vì sao cần giải thích tên viết tắt ở lần xuất hiện đầu khi người đọc có thể chưa biết?”). HS đọc mục Nội dung bài giảng trong SGK để tìm thông tin.

Kết quả ghép đúng trên Phiếu học tập số 1:

• UN – Liên hợp quốc
• UNESCO – Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc
• UNICEF – Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc
• WHO – Tổ chức Y tế Thế giới
  Kiến thức HS rút ra: tên viết tắt chỉ dễ hiểu khi người đọc biết tên đầy đủ; cần giải thích ở lần xuất hiện đầu nếu người đọc có thể chưa biết.

HS vận dụng được quy cách viết tên viết tắt và giải thích vì sao khi trích số liệu cần ghi năm, báo cáo và nguồn chính thức.

HS làm việc nhóm 4 theo Phiếu học tập số 2, gồm ba việc: (1) Hoàn thành sơ đồ ba bước: viết đủ tên → đặt viết tắt trong ngoặc → kiểm tra nguồn chính thức, ghi năm; (2) Trả lời câu hỏi: “Vì sao số liệu có ghi WHO vẫn cần năm và nguồn cụ thể?”; (3) Nêu lý do không nên coi tên viết tắt là dấu bảo đảm mọi thông tin đúng.

Sơ đồ ba bước nhóm hoàn thành:

• Bước 1: viết đủ tên tổ chức, ví dụ “Tổ chức Y tế Thế giới”.
• Bước 2: đặt viết tắt trong ngoặc, ví dụ “Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)”.
• Bước 3: tra nguồn chính thức để kiểm tra tên, nhiệm vụ, và ghi năm cùng báo cáo khi trích số liệu.
  Đáp án câu hỏi: Dữ kiện thay đổi theo thời gian; người đọc cần biết năm và báo cáo, phạm vi để kiểm tra, không chỉ dựa vào tên tổ chức.

HS củng cố nghĩa của tên viết tắt, cách dùng và nhận diện lỗi sai trong câu.

HS làm bài tập 1–5 và 8 trong SGK, sau đó có thể luyện thêm trên học liệu số NeoEdu. Bài 1 và 2 trắc nghiệm, bài 3 ghép, bài 4 đúng/sai, bài 5 điền khuyết, bài 8 sửa câu:

1. WHO là tổ chức chủ yếu về: A. y tế; B. văn hóa và giáo dục; C. lao động; D. lương thực và nông nghiệp.
2. UNICEF gắn với: A. tiền tệ; B. trẻ em; C. thương mại; D. lao động.
3. Ghép: UN – Liên hợp quốc; UNESCO – Giáo dục, Khoa học và Văn hóa; WHO – Y tế Thế giới.
4. “Một đoạn có nhiều tên viết tắt luôn dễ hiểu hơn.” Đúng hay sai?
5. Tên viết tắt của Tổ chức Y tế Thế giới là {{1}}.
6. Sửa cách dùng: “UN, WHO, UNESCO đều là cùng một tổ chức làm mọi việc như nhau.”

Đáp án:

1. A (World Health Organization: Tổ chức Y tế Thế giới).
2. B (Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc).
3. UN – Liên hợp quốc; UNESCO – Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc; WHO – Tổ chức Y tế Thế giới.
4. Sai: phụ thuộc người đọc, phải giải thích khi cần thiết.
5. WHO.
6. Sửa: “UN là Liên hợp quốc; WHO và UNESCO có lĩnh vực và tổ chức riêng trong hệ thống, không đồng nhất tên hay chức năng.”

HS vận dụng cách giới thiệu lần đầu một tên viết tắt và rèn kĩ năng tự kiểm tra thông tin.

HS viết câu giới thiệu lần đầu tên UNICEF cho học sinh chưa biết (bài tập 6). Ngoài ra, HS đọc lại một câu có tên viết tắt tổ chức quốc tế trong tin tức hoặc sách báo (nếu có) và viết cách kiểm tra thông tin đó bằng nguồn chính thức.

Câu giới thiệu mẫu: “Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) hoạt động vì quyền và phúc lợi trẻ em.”
Cách chấm gợi ý theo thang 1 điểm: đáp ứng đúng yêu cầu 0,3; dẫn chứng hoặc thao tác cụ thể 0,3; lí giải có căn cứ 0,3; diễn đạt 0,1. Không gán nhiệm vụ không kiểm chứng cho tổ chức.