NeoEdu
Giáo án Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 6. Giải mã những bí mật

Giáo án Củng cố, mở rộng trang 37

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được dữ kiện, giả thuyết và cách kiểm chứng trong ba văn bản của bài: “Ba chàng sinh viên”, “Bài hát đồng sáu xu”, “Phạm Xuân Ẩn - tên người như cuộc đời”.
  • Phân biệt được gợi nhắc ngẫu nhiên với bằng chứng suy luận khi giải mã một bí ẩn.
  • Phân biệt được dữ kiện, lời chứng và thái độ người viết trong văn bản chân dung.
  • Giải thích được vì sao một chi tiết nhỏ chỉ có giá trị khi được đặt trong chuỗi chứng cứ, và vì sao văn bản chân dung không nên đọc như hư cấu hoàn toàn.
  • Vận dụng được kiến thức về cụm chủ–vị và các quan hệ điều kiện, nhượng bộ, tăng tiến qua quan hệ từ để làm bài tập tiếng Việt.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: chủ động đọc có ghi chép, tự rút ra dữ kiện và kiểm tra lại giả thuyết của mình trước khi kết luận.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm, trình bày kết quả đối chiếu rõ ràng, lắng nghe và phản biện có căn cứ khi thảo luận.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: suy luận từ chi tiết nhỏ để giải thích một kết luận, và vận dụng cách đối chiếu để đọc một văn bản mới.

b) Năng lực đặc thù

  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đối chiếu ba văn bản, lập bảng dữ kiện–giả thuyết–kiểm chứng, trình bày ý kiến bằng câu văn mạch lạc, nghe và phản hồi ý kiến bạn; nhận diện cụm chủ–vị và quan hệ từ trong câu.
  • Năng lực văn học: nhận ra cách các chi tiết (mẩu đất, dấu trên bàn, đồng sáu xu, nhan đề “Phạm Xuân Ẩn - tên người như cuộc đời”) tạo ý nghĩa; so sánh ba văn bản theo tiêu chí chung nhưng nhận ra nét riêng của từng văn bản.

3. Phẩm chất

  • Trung thực: chỉ kết luận dựa trên dữ kiện có trong văn bản, không gán cho văn bản điều nó không thể hiện; ghi đúng nguồn khi tự mở rộng.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phần việc được giao trong nhóm, tôn trọng ý kiến bạn khi phản biện và tự chịu trách nhiệm với phần ghi chép của mình.
  • Chăm chỉ: đọc kĩ văn bản, làm đủ các bài luyện tập và hoàn thành phiếu tự mở rộng ở nhà đúng thời hạn.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu hoặc màn hình để trình chiếu tình huống, nhiệm vụ và đáp án.
  • Bảng phụ hoặc giấy A0 để nhóm trình bày bảng đối chiếu và khăn trải bàn.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in cho mỗi nhóm hoặc chiếu lên màn hình).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/9/literature/bai-6-cung-co-mo-rong-trang-37, dùng để kiểm tra nhanh phần luyện tập tiếng Việt.

2. Học sinh

  • Sách giáo khoa Ngữ văn 9 (bài 6), vở ghi, bút, bút dạ.
  • Giấy nháp hoặc mẩu giấy để đánh dấu vị trí đoạn cần đối chiếu.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Đoán thủ phạm từ chi tiết nhỏ

a) Mục tiêu

Kích hoạt kinh nghiệm đọc của HS về việc phân biệt chi tiết với kết luận, dẫn HS vào bài ôn tập về suy luận và bằng chứng.

b) Nội dung

GV chiếu một tình huống ngắn: sau giờ kiểm tra, một tờ đề bị lộ; trên sàn có một vệt bùn nhỏ và trên mặt bàn của một bạn có dấu nước. Có ba bạn đều có lí do để bị nghi ngờ. HS trả lời hai câu hỏi: (1) Chi tiết nào là dữ kiện, chi tiết nào là suy đoán? (2) Vì sao biết một bạn có động cơ gian lận vẫn chưa đủ để kết luận bạn ấy làm sai?

c) Sản phẩm

HS nêu được: vệt bùn và dấu nước là dữ kiện quan sát được; có động cơ chỉ là khả năng, không phải bằng chứng; muốn kết luận phải đối chiếu dữ kiện với hoàn cảnh (ai có mặt, ai tiếp cận được vị trí, thói quen của từng người). GV chốt: cách làm đúng là đi từ dữ kiện đến giả thuyết rồi đến kiểm chứng, đây cũng là mạch đọc ba văn bản trong bài.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tình huống và nêu hai câu hỏi. Yêu cầu HS suy nghĩ 1 phút, ghi ra giấy nháp, sau đó chia sẻ với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS đọc tình huống, ghi nhanh chi tiết quan sát được và lí do có thể nghi ngờ của từng bạn.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nhắc HS phân biệt rõ điều “nhìn thấy” và điều “đoán ra”.

    Học sinh

    HS thảo luận theo cặp. Dự kiến HS trả lời: “Vệt bùn là dữ kiện quan sát được, còn việc bạn A hay ra cửa sau là giả thuyết cần kiểm tra.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày. Câu hỏi gợi mở: “Nếu bạn B có động cơ nhưng không có mặt ở phòng vào thời điểm đó, kết luận sẽ thế nào?”

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: “Bạn B không thể làm sai nếu không có mặt, nên động cơ không đủ để kết luận; phải có dữ kiện về vị trí và thời gian.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: dữ kiện là điều quan sát được; giả thuyết là điều cần kiểm chứng; động cơ chỉ cho biết khả năng. GV dẫn vào bài: hôm nay ta sẽ hệ thống hoá ba văn bản theo đúng mạch này.

    Học sinh

    HS ghi tóm tắt vào vở: dữ kiện – giả thuyết – kiểm chứng.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Đối chiếu dữ kiện, giả thuyết và kiểm chứng trong hai truyện trinh thám

a) Mục tiêu

HS hệ thống hoá cách giải mã bí ẩn trong “Ba chàng sinh viên” và “Bài hát đồng sáu xu”, phân biệt gợi nhắc ngẫu nhiên với bằng chứng suy luận.

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 người, hoàn thành các ô trong Phiếu học tập số 1 (phần A và B). Nhiệm vụ: (1) Với “Ba chàng sinh viên”, ghi dữ kiện (bản đề thi bị xem trộm; dấu vết trên bàn và mẩu đất; hoàn cảnh các sinh viên), giả thuyết (ai có khả năng tiếp cận hiện trường) và cách kiểm chứng (đối chiếu thói quen và khả năng tiếp cận). (2) Với “Bài hát đồng sáu xu”, ghi dữ kiện (lời kể của từng người; chi tiết đồng sáu xu), giả thuyết ban đầu và cách kiểm chứng. (3) Trả lời: gợi nhắc từ bài đồng dao khác với bằng chứng suy luận ở điểm nào?

c) Sản phẩm

Bảng đối chiếu của nhóm gồm các ý chính:

  • Ba chàng sinh viên: dữ kiện là đề thi bị xem trộm, dấu vết trên bàn và mẩu đất; giả thuyết là người có khả năng tiếp cận hiện trường; kiểm chứng bằng cách đối chiếu thói quen và vị trí của từng sinh viên. Lời giải không chỉ xác định người làm sai mà còn mở cơ hội nhìn nhận lỗi lầm.
  • Bài hát đồng sáu xu: dữ kiện là lời kể của các nhân vật và chi tiết đồng sáu xu tưởng bị bỏ qua; giả thuyết ban đầu là phỏng đoán chưa đủ căn cứ; kiểm chứng bằng cách đặt lại chi tiết đồng sáu xu trong chuỗi chứng cứ.
  • Khác biệt: gợi nhắc ngẫu nhiên chỉ mở hướng điều tra; bằng chứng suy luận phải được đặt vào chuỗi dữ kiện và kiểm chứng được.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1, nêu nhiệm vụ và thời gian 10 phút. Nhắc các nhóm ghi đúng chi tiết trong văn bản, không ghi theo trí nhớ.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công người đọc lại đoạn văn, người ghi, người kiểm tra dẫn chứng và người trình bày.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát các nhóm, hỏi nhanh: “Chi tiết này là lời kể của ai? Đó là điều nhân vật thấy hay điều nhân vật đoán?”

    Học sinh

    HS thảo luận, đối chiếu lại đoạn văn trong sách. Dự kiến HS trả lời: “Mẩu đất là dữ kiện; người nào có thói quen ra ban công là giả thuyết cần đối chiếu.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm trình bày bảng phần Ba chàng sinh viên và một nhóm trình bày phần Bài hát đồng sáu xu. Yêu cầu nhóm khác phản biện nếu có ý chưa đủ dẫn chứng.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS nói: “Bài đồng dao chỉ làm chúng ta nhớ lại chi tiết đồng sáu xu, nhưng người điều tra vẫn phải kiểm chứng chi tiết đó.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: trong cả hai văn bản, lời giải đến từ việc đối chiếu chi tiết với chuỗi chứng cứ, không đến từ may mắn hay phép thuật. Gợi nhắc chỉ đánh thức trí nhớ; bằng chứng phải được kiểm chứng. GV yêu cầu HS ghi vào vở: Dữ kiện → Giả thuyết → Kiểm chứng.

    Học sinh

    HS hoàn thiện phiếu, ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Phân biệt dữ kiện, lời chứng và thái độ người viết trong văn bản chân dung

a) Mục tiêu

HS hệ thống hoá cách văn bản “Phạm Xuân Ẩn - tên người như cuộc đời” kết hợp thông tin lịch sử với lời đánh giá để tạo chân dung, đồng thời nhận ra vai trò của nhan đề.

b) Nội dung

Các nhóm dùng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm đặt phiếu ở giữa bàn và chia ba ô quanh mép: Dữ kiện (hoạt động báo chí, cuộc đời tình báo), Lời chứng (cách đồng nghiệp và những người từng gặp ông nhìn nhận ông), Thái độ người viết (từ ngữ, giọng điệu thể hiện sự kính trọng). Sau đó nhóm trả lời: nhan đề “tên người như cuộc đời” gợi sự tương ứng nào giữa một chữ trong tên và phần công việc ít người biết?

c) Sản phẩm

Bảng hoàn chỉnh của nhóm gồm:

  • Dữ kiện: các hoạt động báo chí và công việc tình báo của Phạm Xuân Ẩn, là thông tin lịch sử có thể đối chiếu.
  • Lời chứng: đánh giá của đồng nghiệp và những người từng gặp ông về sự kín đáo, bản lĩnh và lòng kính trọng dành cho ông; cần ghi rõ là ai nói.
  • Thái độ người viết: sự trân trọng, kính phục thể hiện qua cách kể và cách đánh giá.
  • Nhan đề: gợi tương ứng giữa một chữ trong tên (chữ “Ẩn” gợi sự kín đáo) và phần công việc ít người biết; HS giải thích được vì sao tên gọi và cuộc đời được đặt cạnh nhau.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu nhiệm vụ, hướng dẫn cách chia ô trên khăn trải bàn, nhắc HS đánh dấu những câu chứa thông tin lịch sử và những câu thể hiện đánh giá.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, chia việc: mỗi bạn đọc và ghi một ô, sau đó cả nhóm kiểm tra lại.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hỏi: “Đây là điều tác giả khẳng định bằng sự kiện, hay là lời đánh giá của người khác?”

    Học sinh

    HS thảo luận và phân loại. Dự kiến HS trả lời: “Hoạt động báo chí là dữ kiện; đánh giá của đồng nghiệp là lời chứng; cách tác giả nói về ông bằng giọng trân trọng là thái độ người viết.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm trình bày khăn trải bàn và trả lời câu hỏi về nhan đề. Gợi ý: “Vì sao văn bản chân dung không nên đọc như hư cấu hoàn toàn?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Vì nhân vật là người thật, các thông tin lịch sử có thể kiểm chứng; nhan đề gợi sự kín đáo của công việc tình báo, ít người biết.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: chân dung được tạo từ ba lớp: dữ kiện, lời chứng và thái độ người viết. Khi đọc, cần tách ba lớp này để không nhầm đánh giá với sự thật. GV ghi bảng: dữ kiện – lời chứng – thái độ người viết.

    Học sinh

    HS ghi vào vở và điều chỉnh bảng của nhóm nếu cần.

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 6 phút

Luyện tập đọc hiểu và suy luận từ văn bản

a) Mục tiêu

HS củng cố kĩ năng trả lời câu hỏi suy luận, ghép chi tiết với vai trò và giải thích bằng dẫn chứng.

b) Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 6 trong Phiếu học tập số 2 (phần A). Mỗi nhóm giải một nửa, sau đó đối chiếu chéo với nhóm bạn. Với câu hỏi 1, 3, 5, HS trả lời bằng ít nhất một dẫn chứng hoặc thao tác cụ thể.

c) Sản phẩm

Đáp án và ý chính cần đạt:

  • Câu 1: động cơ chưa đủ để kết luận vì động cơ chỉ cho thấy khả năng; cần bằng chứng về vị trí, thời gian và khả năng tiếp cận hiện trường. Dẫn chứng: dấu vết trên bàn và mẩu đất được đối chiếu với thói quen và vị trí của từng sinh viên.
  • Câu 2 (ghép): Đề bị xem trộm – vụ việc cần giải mã; Dấu vết trên bàn và mẩu đất – dữ kiện hiện trường; Đối chiếu khả năng tiếp cận – thao tác suy luận.
  • Câu 3: bài đồng dao không phải lời giải phép thuật vì nó chỉ gợi nhớ chi tiết đồng sáu xu; người điều tra vẫn phải đặt chi tiết đó vào chuỗi chứng cứ và kiểm chứng.
  • Câu 4 (ghép): Lời kể người liên quan – thông tin cần kiểm tra; Gợi nhắc đồng dao – cơ hội đánh thức trí nhớ; Đồng sáu xu trong chuỗi chứng cứ – yếu tố làm đổi lời giải.
  • Câu 5: không nên đọc như hư cấu hoàn toàn vì văn bản nói về người thật, có sự kiện lịch sử và lời đánh giá của người từng gặp ông; cách hiểu mở vẫn phải có bằng chứng.
  • Câu 6 (ghép): Hoạt động báo chí, tình báo – lớp dữ kiện cuộc đời; Đánh giá của đồng nghiệp – lớp lời chứng và góc nhìn; Tên người bên cạnh cuộc đời – cách nhan đề gợi sự tương ứng giữa tên và công việc ít người biết.
    Ghi chú chấm: đáp ứng đúng yêu cầu 0,3; dẫn chứng hoặc thao tác cụ thể 0,3; lí giải có căn cứ 0,3; diễn đạt 0,1. Chấp nhận cách hiểu khác nếu không trái dữ kiện và có chứng minh.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu thời gian 6 phút và yêu cầu ghi rõ dẫn chứng cho từng ý trả lời.

    Học sinh

    HS đọc đề, phân chia câu hỏi trong nhóm.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV nhắc HS đối chiếu với văn bản khi chưa chắc. Gợi ý: “Chi tiết nào trong đoạn văn chứng minh ý này?”

    Học sinh

    HS làm bài, ghi dẫn chứng ngắn gọn bên cạnh câu trả lời.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS trình bày câu 1 và câu 3, mời nhóm khác bổ sung hoặc phản biện.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến HS nói: “Bài đồng dao chỉ gợi nhớ, còn kết luận phải dựa vào chuỗi chứng cứ.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV đối chiếu đáp án, chốt lại cách suy luận: nêu dữ kiện, nêu lí do, kiểm chứng rồi mới kết luận.

    Học sinh

    HS sửa lại phần làm chưa đúng và ghi đáp án vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 6 phút

Luyện tập cụm chủ–vị và quan hệ từ

a) Mục tiêu

HS nhận diện cấu trúc cụm chủ–vị và xác định quan hệ điều kiện, nhượng bộ, tăng tiến qua quan hệ từ.

b) Nội dung

HS làm bài tập 7, 8, 9, 10 trong Phiếu học tập số 2 (phần B), sau đó đối chiếu kết quả với học liệu số NeoEdu nếu còn thời gian. GV chọn ngẫu nhiên hai HS trình bày lí do chọn đáp án.

c) Sản phẩm

Đáp án:

  • Câu 7: B. “Mưa dứt và nắng lên.” có hai cụm chủ–vị: Mưa / dứt; nắng / lên.
  • Câu 8: A. điều kiện–kết quả, vì “nếu trời mưa” nêu điều kiện cho việc học trong phòng.
  • Câu 9: A. “Tuy trời lạnh nhưng chúng tôi vẫn tập.”, vì giữ hai sự việc và biểu thị vẫn vượt trở ngại.
  • Câu 10: B. “không những... mà còn...”, là cặp quan hệ từ thường làm rõ quan hệ tăng tiến.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu nhiệm vụ: chọn đáp án và giải thích bằng cách xác định cụm chủ–vị hoặc quan hệ từ trong câu.

    Học sinh

    HS đọc từng câu, gạch chân chủ ngữ, vị ngữ hoặc quan hệ từ.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hỏi: “Từ nào trong câu cho biết đây là quan hệ điều kiện?”

    Học sinh

    HS làm việc cá nhân rồi trao đổi nhanh với bạn cùng bàn.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS giải thích đáp án câu 8 và câu 9, yêu cầu nêu rõ quan hệ từ.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến HS nói: “Câu 9 chọn A vì có cặp từ “tuy... nhưng” thể hiện nhượng bộ.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: muốn xác định quan hệ giữa các vế câu, cần nhìn vào quan hệ từ và ý nghĩa của hai vế. Khi làm bài trên học liệu số, HS có thể kiểm tra lại đáp án.

    Học sinh

    HS ghi vào vở các cặp quan hệ từ: nếu... thì (điều kiện – kết quả); tuy... nhưng (nhượng bộ); không những... mà còn (tăng tiến).

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Tự mở rộng có định hướng: đọc một văn bản mới

a) Mục tiêu

HS vận dụng cách đối chiếu dữ kiện, giả thuyết, kiểm chứng và cách phân biệt lời chứng với thái độ người viết để đọc một văn bản mới cùng thể loại hoặc cùng vấn đề.

b) Nội dung

HS chọn một văn bản mới (truyện trinh thám hoặc văn bản chân dung) và ghi chép vào Phiếu học tập số 3 theo bốn mục: thông tin nguồn (tên văn bản, tác giả, nơi đăng); một chi tiết quan trọng; một cách hiểu; một câu hỏi cần kiểm tra thêm. Khi trao đổi, HS phải tách điều văn bản nói với liên hệ cá nhân và không biến một chi tiết thành kết luận cho mọi người. Hoàn thành phiếu ở nhà và nộp vào tiết sau.

c) Sản phẩm

Phiếu học tập số 3 đầy đủ bốn mục; phần cách hiểu có dẫn chứng từ văn bản; phần liên hệ cá nhân được ghi riêng và không lẫn với nội dung văn bản. HS nêu được ít nhất một điều văn bản nói rõ và một điều cần kiểm chứng thêm.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV giới thiệu Phiếu học tập số 3, nhấn mạnh yêu cầu ghi nguồn và phân biệt điều văn bản nói với liên hệ cá nhân. Giao nhiệm vụ về nhà chọn một văn bản mới.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở, chọn văn bản mới (có thể thuộc cùng thể loại hoặc cùng vấn đề).

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV chọn một số HS tại lớp trình bày nhanh ý tưởng chọn văn bản và câu hỏi dự kiến. Nhắc HS không suy diễn quá dữ kiện.

    Học sinh

    HS nêu nhanh tên văn bản dự kiến và một câu hỏi cần kiểm chứng. Dự kiến HS nói: “Em sẽ chọn một truyện trinh thám khác và kiểm tra xem lời kể nào đáng ngờ.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS đọc to một mục trong phiếu của mình, yêu cầu cả lớp nhận xét xem điều đó là dữ kiện hay liên hệ cá nhân.

    Học sinh

    HS trình bày và lắng nghe nhận xét của bạn.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: đọc có ghi chép là bước đầu của đọc hiểu; một chi tiết không đủ để kết luận cho mọi người. Nhắc HS nộp phiếu đúng hạn.

    Học sinh

    HS ghi nhớ yêu cầu và hoàn thiện phiếu ở nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A: Bảng đối chiếu “Ba chàng sinh viên” và “Bài hát đồng sáu xu”

  • Văn bản: Ba chàng sinh viên
    • Dữ kiện (chi tiết quan sát được):
    • Giả thuyết (ai có khả năng tiếp cận hiện trường):
    • Cách kiểm chứng:
  • Văn bản: Bài hát đồng sáu xu
    • Dữ kiện (lời kể các nhân vật, chi tiết đồng sáu xu):
    • Giả thuyết ban đầu:
    • Cách kiểm chứng:
      Phần B: Trả lời câu hỏi
  • Gợi nhắc ngẫu nhiên từ bài đồng dao khác với bằng chứng suy luận ở điểm nào?
  • Vì sao một chi tiết nhỏ chỉ có giá trị khi đặt trong chuỗi chứng cứ?

Phiếu học tập số 2

Phần A: Đọc hiểu (ghi dẫn chứng ngắn cho mỗi câu)

  • Câu 1: Vì sao có động cơ chưa đủ để kết luận người làm sai?
  • Câu 2: Ghép Đề bị xem trộm / Dấu vết trên bàn và mẩu đất / Đối chiếu khả năng tiếp cận với vai trò tương ứng (vụ việc cần giải mã; dữ kiện hiện trường; thao tác suy luận).
  • Câu 3: Vì sao bài đồng dao không phải một lời giải mang tính phép thuật?
  • Câu 4: Ghép Lời kể người liên quan / Gợi nhắc đồng dao / Đồng sáu xu trong chuỗi chứng cứ với vai trò tương ứng.
  • Câu 5: Vì sao văn bản chân dung không nên đọc như một câu chuyện hư cấu hoàn toàn?
  • Câu 6: Ghép Hoạt động báo chí, tình báo / Đánh giá của đồng nghiệp / Tên người bên cạnh cuộc đời với vai trò tương ứng (lớp dữ kiện; lớp lời chứng; cách nhan đề gợi tương ứng).
    Phần B: Tiếng Việt
  • Câu 7: Câu nào có hai cụm chủ–vị rõ ràng?
    A. Lan đọc và ghi.
    B. Mưa dứt và nắng lên.
    C. Một buổi sáng đẹp.
    D. Ôi!
  • Câu 8: “Nếu trời mưa, chúng tôi học trong phòng” có quan hệ gì?
    A. điều kiện–kết quả
    B. nguyên nhân–kết quả
    C. nhượng bộ–tương phản
    D. lựa chọn giữa hai sự việc
  • Câu 9: Nối “Trời lạnh. Chúng tôi vẫn tập” để làm rõ quan hệ nhượng bộ:
    A. Tuy trời lạnh nhưng chúng tôi vẫn tập.
    B. Vì trời lạnh nên chúng tôi vẫn tập.
    C. Trời lạnh hoặc chúng tôi vẫn tập.
    D. Nếu chúng tôi vẫn tập thì trời lạnh.
  • Câu 10: Cặp từ thường làm rõ quan hệ tăng tiến là:
    A. nếu... thì
    B. không những... mà còn
    C. vì... nên
    D. hoặc... hoặc

Phiếu học tập số 3

Phiếu tự mở rộng có định hướng

  • Thông tin nguồn: tên văn bản, tác giả, nơi đăng hoặc xuất bản:
  • Một chi tiết quan trọng (ghi lại nội dung chính xác, kèm vị trí đoạn văn):
  • Một cách hiểu (có dẫn chứng từ văn bản):
  • Một câu hỏi cần kiểm chứng thêm:
  • Liên hệ cá nhân (ghi riêng, không lẫn với nội dung văn bản):

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thành Phiếu học tập số 3: chọn một văn bản mới cùng thể loại hoặc cùng vấn đề, đọc có ghi chép theo đúng bốn mục (thông tin nguồn, một chi tiết, một cách hiểu, một câu hỏi).
  • Khi viết cách hiểu, phải có ít nhất một dẫn chứng từ văn bản; phần liên hệ cá nhân ghi riêng, không biến một chi tiết thành kết luận cho mọi người.
  • Ôn lại các cặp quan hệ từ đã học (nếu... thì; tuy... nhưng; không những... mà còn) và tự đặt 2 câu ví dụ cho mỗi cặp, ghi vào vở.
  • Đọc lại ba văn bản của bài 6 và ghi lại một câu hỏi về cách tác giả dùng chi tiết để tạo ý nghĩa; mang vào tiết sau để trao đổi.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.