Giáo án Thách thức thứ hai: Quảng bá giá trị của sách - Viết bài quảng cáo về sách dưới hình thức văn bản đa phương thức

Gợi nhu cầu học tập, giúp HS nhận ra sự khác nhau giữa quảng bá trung thực và quảng cáo phóng đại trước khi làm sản phẩm.

GV chiếu hai câu quảng bá:

• Câu A: “Cuốn sách này sẽ thay đổi cuộc đời bạn mãi mãi, đọc xong bạn chắc chắn thành công!”
• Câu B: “Cuốn sách kể về một số phận qua lời thơ lục bát; đọc chậm các đoạn tả cuộc gặp gỡ để thấy tâm trạng nhân vật.”
  GV hỏi: Câu nào đáng tin hơn? Vì sao? Câu nào đưa ra được thông tin có thể kiểm chứng?

HS nêu được: câu B đáng tin hơn vì đưa thông tin cụ thể (thể loại, cách đọc, chi tiết đáng chú ý) và không hứa hẹn quá mức; câu A phóng đại, không kiểm chứng được. HS rút ra tiêu chí: quảng bá trung thực phải có dữ kiện kiểm chứng được và không hứa hẹn vượt quá nội dung sách.

HS xác định được chất liệu cần cho một trang quảng bá và phân biệt dữ kiện thật với ý kiến, sáng tạo.

HS làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 1. HS ghi cuốn sách thực tế đã chọn, sau đó phân loại thông tin vào hai cột: dữ kiện thật (cần ghi nguồn) và ý kiến hoặc sáng tạo (lời mời đọc, cảm nhận, cách bố trí hình). Nhiệm vụ trọng tâm là hiểu đề: xác định người đọc hoặc người nghe, phạm vi và thông điệp.

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 với các nội dung:

• Dữ kiện thật: nhan đề, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản, người khảo đính hoặc phiên âm (nếu có), tên thể loại, nguồn hình ảnh.
• Ý kiến và sáng tạo: đánh giá về giá trị nội dung, lời mời đọc, lựa chọn màu sắc và bố cục hình.
• Người tiếp nhận: bạn học lớp 9 hoặc công chúng phù hợp, kèm lí do lựa chọn.
  Kết luận: chữ và hình phải hỗ trợ nhau; mọi dữ kiện thật phải lấy từ trang bản quyền của bản thực tế đã chọn.

HS nắm quy trình lập kế hoạch và cấu trúc của một trang quảng bá, biết cách lấy chi tiết tiêu biểu từ tác phẩm để giới thiệu.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Nhóm vẽ sơ đồ quy trình năm bước: xác định trọng tâm → chọn hai hoặc ba ý có quan hệ → tìm dẫn chứng hoặc chi tiết → tạo bản nháp → kiểm tra theo tiêu chí. Sau đó, nhóm đọc đoạn mẫu “Truyện Kiều — đọc một số phận để hiểu thêm con người” và trả lời: Đoạn mẫu có những thành phần nào? Chi tiết nào được chọn để mời đọc? Vì sao các đoạn Kim–Kiều gặp gỡ và Kiều ở lầu Ngưng Bích được chọn?

Sơ đồ quy trình năm bước trên khăn trải bàn của nhóm. Kết quả đọc mẫu:

• Cấu trúc: nhan đề, tác giả, thể loại (truyện thơ Nôm, thể lục bát), đoạn giới thiệu giá trị, lời mời đọc, hình minh họa có nguồn hoặc tự vẽ.
• Chi tiết được chọn: cuộc gặp, lời hẹn, không gian chờ đợi, vì các chi tiết này gợi những lớp tâm trạng sâu sắc, cho thấy tiếng Việt vừa kể chuyện vừa diễn tả điều khó nói.
• Lí do: giúp người đọc có điểm vào cụ thể và biết đọc chậm để nhận ra cảnh nói thay lòng người.
  Kết luận nhóm: mỗi trang quảng bá cần chọn hai hoặc ba ý liên kết với nhau và có chi tiết chứng minh.

HS vận dụng tiêu chí trung thực và cách chọn chi tiết để giải bài tập về nhiệm vụ, sản phẩm và mẫu quảng bá.

HS làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 2, gồm bài 1 và bài 6 trong sách giáo khoa, sau đó đối chiếu với bài tập tương tác trên NeoEdu.
Bài 1: Với nhiệm vụ “Thiết kế một trang quảng bá trung thực cho cuốn sách thực tế em đã chọn.”, hãy chỉ rõ sản phẩm cần tạo, người tiếp nhận và một giới hạn phải giữ. Không tạo sản phẩm hoàn chỉnh ở câu này.
Bài 6: Từ mẫu “Truyện Kiều — đọc một số phận để hiểu thêm con người”, chỉ ra một chi tiết hoặc lí lẽ có hiệu quả và giải thích.

Đáp án tham khảo:

• Bài 1: Sản phẩm là một trang quảng bá gồm nhan đề, tác giả, thông tin đúng của ấn bản, đặc điểm nội dung hoặc nghệ thuật, lời mời đọc và hình có nguồn hoặc tự tạo. Người tiếp nhận: bạn học cùng lớp, phù hợp với sản phẩm. Giới hạn: không dùng số liệu, năm xuất bản hay nguồn hình được bịa, và không quảng cáo phóng đại; lí giải vì người đọc cần tin vào thông tin để tìm đọc sách. Thang chấm tham khảo: đúng loại sản phẩm 0,3; người tiếp nhận phù hợp 0,2; giới hạn cụ thể và lí giải 0,4; diễn đạt 0,1.
• Bài 6: Chi tiết có hiệu quả là câu “Nếu em muốn thấy tiếng Việt vừa kể chuyện vừa diễn tả điều khó nói, hãy bắt đầu từ các đoạn Kim–Kiều gặp gỡ và Kiều ở lầu Ngưng Bích.” Lí giải: câu này chỉ dẫn cụ thể vào đoạn đọc, giúp người đọc có điểm bắt đầu, đồng thời nêu đúng giá trị nghệ thuật (lời kể gắn với diễn tả tâm trạng) mà không phóng đại.

HS vận dụng toàn bộ quy trình để thiết kế bản phác thảo trang quảng bá trung thực cho cuốn sách thực tế đã chọn và tự kiểm tra theo tiêu chí.

Cá nhân HS lập dàn ý với trọng tâm và ba ý triển khai, sau đó phác thảo bố cục trang gồm nhan đề, tác giả, thông tin ấn bản, đoạn giới thiệu, lời mời đọc và vị trí hình có nguồn hoặc tự vẽ. HS tự kiểm tra bằng bảng tiêu chí: dữ kiện có nguồn chưa; chữ và hình có hỗ trợ nhau không; có quảng cáo phóng đại không; người tiếp nhận có hiểu lí do đọc không.

Bản phác thảo trên giấy nháp gồm:

• Dàn ý: trọng tâm và ba ý triển khai có quan hệ với nhau, mỗi ý kèm một dẫn chứng hoặc chi tiết từ tác phẩm.
• Bố cục: vị trí nhan đề, tác giả, thông tin ấn bản, đoạn giới thiệu, lời mời đọc, hình minh họa kèm ghi nguồn.
• Tự đánh giá theo bốn tiêu chí: nội dung đúng yêu cầu, mạch rõ, dữ kiện trung thực, người đọc hiểu lí do đọc.