Hoạt động 1: Mở đầu · 10 phút
Phát hiện lỗi nhập dữ liệu
a) Mục tiêu
HS nhận biết được tình huống nhập sai dữ liệu trong bảng tính và thấy nhu cầu đặt quy tắc cho ô nhập để hạn chế lỗi ngay từ đầu.
b) Nội dung
GV chiếu bảng Chi tiêu mẫu gồm các dòng dữ liệu có lỗi: ô loại chi tiêu ghi “An” (thiếu dấu), “Hoc” (thiếu dấu), “Du lịch” và ô số tiền ghi “-100”, “25.000,5”, “abc”. HS trả lời các câu hỏi: (1) Những dòng nào có dữ liệu sai? (2) Vì sao dữ liệu sai gây khó khăn khi thống kê tổng chi tiêu theo loại? (3) Có cách nào để máy tính tự ngăn người nhập đưa vào giá trị không đúng quy định ngay từ đầu không?
c) Sản phẩm
- Câu trả lời dự kiến: (1) Các dòng có “An”, “Hoc”, “Du lịch” sai tên loại vì không thuộc danh sách Ăn, Học, Khác; các ô “-100”, “25.000,5”, “abc” sai vì không phải số nguyên trong khoảng 0 đến 1 000 000. (2) Máy tính không nhận ra “An” và “Ăn” là một loại, nên thống kê bị tách thành nhiều nhóm, tổng không đúng. (3) Có, dùng công cụ xác thực dữ liệu để đặt quy tắc cho ô nhập.
- Nhận thức ban đầu: Cần đặt quy tắc đầu vào để giới hạn dữ liệu nhập.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu bảng Chi tiêu mẫu có dữ liệu sai, nêu tình huống: “Bạn lập bảng chi tiêu cá nhân, nhưng có lúc gõ sai tên loại và nhập số âm. Điều này ảnh hưởng gì đến việc tính tổng?” Yêu cầu HS quan sát và trả lời ba câu hỏi trên.
Học sinh
HS quan sát bảng chiếu, đọc yêu cầu và suy nghĩ cá nhân khoảng 1 phút.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV yêu cầu HS thảo luận nhanh theo cặp đôi, ghi ra giấy nháp; GV đi quan sát, gợi ý nếu HS lúng túng.
Học sinh
HS thảo luận theo cặp, chỉ ra các ô sai và giải thích lý do. Dự kiến HS nói: “Máy sẽ coi An và Ăn là khác nhau nên tổng bị tách.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2–3 cặp trình bày; ghi nhanh ý kiến lên bảng theo ba cột: Lỗi, Hậu quả, Cách phòng tránh.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến HS nói: “Số -100 không hợp lệ vì chi tiêu không âm”; “Cần một danh sách chọn sẵn để tránh gõ sai tên loại.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Công cụ xác thực dữ liệu (Data Validation) đặt quy tắc cho dữ liệu nhập như danh sách, kiểu số, khoảng giá trị. GV nêu mục tiêu bài học hôm nay là thiết lập quy tắc cho bảng Chi tiêu.
Học sinh
HS ghi tên bài học và mục tiêu vào vở.