Giáo án Tin học 9
Tin họcLớp 9Phần 6. Lựa chọn b. Làm quen với phần mềm làm video · Không bắt buộc học cùng lựa chọn a

Giáo án Bài 12b · LUA-CHON-B. Hoàn thành việc dựng video

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được các thành phần cần hoàn thiện trong dựng video: chữ, âm thanh, chuyển cảnh và đồng bộ.
  • Giải thích được cách tính thời lượng video khi các cảnh nối nhau bằng chuyển cảnh chồng: tổng độ dài bằng tổng độ dài các cảnh trừ đi phần chồng.
  • Vận dụng được quy tắc trên để tính độ dài video 24−2=2224 - 2 = 22 giây và xác định mốc thời gian bắt đầu, kết thúc của từng cảnh.
  • Nhận biết được điều kiện kiểm tra chữ (đủ thời gian đọc, tương phản, không nằm ngoài vùng an toàn) và lời kết cần kiểm tra trên dòng thời gian.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc quy tắc, tự tính toán và tự đối chiếu kết quả với mô hình mẫu trước khi kết luận.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp để thống nhất cách tính thời lượng và trình bày kết quả rõ ràng, có lí giải.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống ba cảnh có chuyển cảnh chồng, đề xuất cách kiểm tra và đưa ra phương án đặt lời kết phù hợp.

b) Năng lực đặc thù

  • Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: HS sử dụng phần mềm dựng video (hoặc mô phỏng) để quan sát dòng thời gian, kiểm tra vị trí các cảnh và thời lượng lời kết.
  • Ứng xử phù hợp trong môi trường số: HS chỉ sử dụng hình ảnh, âm thanh được phép sử dụng khi làm sản phẩm video và ghi nguồn khi cần.
  • Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: HS tính thời lượng, kiểm tra chữ và âm thanh trên dòng thời gian để xác định video đã đạt yêu cầu hay chưa.
  • Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học: HS dùng trang bài học số NeoEdu để tự ôn quy tắc và làm bài tập tương tác.
  • Hợp tác trong môi trường số: HS cùng bạn kiểm tra chéo sản phẩm theo phiếu kiểm tra và góp ý bằng ngôn ngữ lịch sự.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tính toán cẩn thận từng mốc thời gian, kiểm tra lại kết quả trước khi báo cáo.
  • Trách nhiệm: HS hoàn thành đúng phần việc của nhóm và tự kiểm tra sản phẩm theo tiêu chí đã nêu.
  • Trung thực: HS báo cáo đúng kết quả quan sát trên dòng thời gian, không suy diễn công thức cho mọi phần mềm.
  • Nhân ái: HS góp ý bạn bằng lời lẽ tôn trọng, hỗ trợ bạn cùng hoàn thiện sản phẩm.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu, bảng phụ ghi quy tắc thời lượng và sơ đồ ba cảnh mẫu.
  • Phần mềm dựng video đang sử dụng ở trường (hoặc ảnh chụp màn hình dòng thời gian để minh họa).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/9/informatics/bai-12b-lua-chon-b-hoan-thanh-viec-dung-video).
  • Phiếu học tập số 1, phiếu kiểm tra sản phẩm (checklist) in cho từng nhóm.

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, giấy nháp để tính toán.
  • Máy tính có cài phần mềm dựng video hoặc truy cập được trang bài học NeoEdu (nếu có).
  • Phiếu học tập số 1 do GV phát.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Thử thách tổng thời lượng video

a) Mục tiêu

Gợi nhu cầu học tập: HS nhận ra việc cộng đơn giản độ dài các cảnh có thể không cho đúng thời lượng video khi có chuyển cảnh chồng.

b) Nội dung

GV đưa tình huống: một video gồm ba cảnh, mỗi cảnh 8 giây, nối nhau bằng hai chuyển cảnh chồng, mỗi chuyển cảnh chồng 1 giây. HS trả lời nhanh: video dài bao nhiêu giây? Có phải là 8+8+8=248 + 8 + 8 = 24 giây không?

c) Sản phẩm

HS nêu được: cộng trực tiếp cho 24 giây là chưa đủ vì hai phần chồng đã được tính hai lần; tổng đúng cần trừ phần chồng. Từ đó HS xác định nhiệm vụ bài học: tính đúng độ dài video và đặt lời kết cuối.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV trình chiếu tình huống, nêu câu hỏi: “Ba cảnh 8 giây nối nhau, mỗi chỗ chồng 1 giây thì video dài bao nhiêu giây? Cộng thẳng 24 giây có đúng không?”

    Học sinh

    HS suy nghĩ cá nhân trong 1 phút, ghi đáp án dự kiến vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gọi 2–3 HS trình bày nhanh, không chốt đáp án ngay.

    Học sinh

    HS đưa ra dự kiến: “24 giây”; “Không, vì phần chồng bị tính hai lần”; “Khoảng 22 giây”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV yêu cầu HS giải thích vì sao có khác biệt giữa 24 và đáp án đúng.

    Học sinh

    HS trả lời: “Mỗi chỗ chồng làm cảnh sau bắt đầu sớm 1 giây nên phải trừ phần chồng.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: độ dài video = tổng độ dài các cảnh − tổng các phần chồng; nêu nhiệm vụ bài học và ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi vở tên bài và nhiệm vụ: tính độ dài video, kiểm tra chữ, âm thanh, chuyển cảnh và đặt lời kết.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Tính thời lượng khi nối cảnh bằng chuyển cảnh chồng

a) Mục tiêu

Giải thích được cách tính tổng thời lượng video và xác định mốc thời gian của từng cảnh khi có chuyển cảnh chồng.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1: (1) xác định tổng nguồn 24 giây; (2) tính tổng sau khi trừ hai phần chồng, mỗi phần 1 giây; (3) xác định cảnh A, B, C xuất hiện trên dòng thời gian. HS lưu ý: không suy ra độ dài chỉ bằng cộng nguồn khi các cảnh đã chồng nhau.

c) Sản phẩm

  • Tổng nguồn: 8+8+8=248 + 8 + 8 = 24 giây.
  • Tổng video: 24−1−1=2224 - 1 - 1 = 22 giây.
  • Cảnh A: từ 0 đến 8 giây.
  • Cảnh B: từ 7 đến 15 giây (chồng với A từ 7 đến 8 giây).
  • Cảnh C: từ 14 đến 22 giây (chồng với B từ 14 đến 15 giây).
  • Kết luận: video 22 giây theo quy tắc đề, nhưng kết quả này chỉ đúng khi áp dụng đúng quy tắc chồng đã cho.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu các cặp đọc quy tắc thời lượng trong phần Hiểu cách hoạt động và hoàn thành phiếu trong 5 phút; nhắc HS ghi rõ mốc thời gian bắt đầu và kết thúc của từng cảnh.

    Học sinh

    HS đọc quy tắc, phân công một bạn tính và một bạn kiểm tra lại.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, gợi ý: “Cảnh B bắt đầu trước khi cảnh A kết thúc bao nhiêu giây?”

    Học sinh

    HS tính: cảnh B bắt đầu lúc 7 giây vì cảnh A kết thúc lúc 8 giây và chồng 1 giây; cảnh C bắt đầu lúc 14 giây.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một cặp trình bày kết quả, các cặp khác bổ sung hoặc phản biện.

    Học sinh

    HS báo cáo: “Tổng 22 giây; A: 0–8; B: 7–15; C: 14–22.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: độ dài video không bằng cộng nguồn khi có chồng; phải xem dòng thời gian và quy tắc của phần mềm đang dùng.

    Học sinh

    HS ghi vở công thức và ba mốc thời gian của các cảnh.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Kiểm tra chữ, lời kết và âm thanh trên dòng thời gian

a) Mục tiêu

Vận dụng được tiêu chí kiểm tra chữ, âm thanh và đồng bộ khi hoàn thiện video; xác định được lời kết 18–22 giây hiển thị trong 4 giây.

b) Nội dung

GV trình bày phương án mẫu: lời kết “Cảm ơn bạn giữ góc đọc gọn” đặt từ giây 18 đến giây 22. HS tính thời lượng hiển thị lời kết và thảo luận các tiêu chí: chữ đủ thời gian đọc, tương phản với nền, không nằm ngoài vùng an toàn, không bị chuyển cảnh che; âm lượng lời nói không bị nhạc lấn; hình và tiếng đồng bộ.

c) Sản phẩm

  • Thời lượng lời kết: 22−18=422 - 18 = 4 giây.
  • Checklist kiểm tra:
  • Chữ: đọc được hết trong 4 giây, không bị cắt mép, không bị chuyển cảnh che.
  • Âm thanh: lời không bị nhạc lấn, âm lượng đều.
  • Chuyển cảnh: liền mạch, không gây rối, rà cả tiếng, hình và thời gian.
  • Đồng bộ: tiếng và hình khớp trên dòng thời gian.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu câu hỏi: “Lời kết đặt từ 18 đến 22 giây thì hiển thị bao nhiêu giây? Làm sao biết chữ đủ đọc?”

    Học sinh

    HS tính và suy nghĩ theo nhóm 2 bạn trong 3 phút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hướng dẫn HS đối chiếu với checklist, yêu cầu mỗi cặp bổ sung một tiêu chí nếu thấy thiếu.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “22 − 18 = 4 giây”; “Chữ cần đủ thời gian đọc và nền tương phản”; “Không để chữ nằm ngoài vùng an toàn”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày, ghi các tiêu chí lên bảng.

    Học sinh

    HS báo cáo tiêu chí và lí do; các cặp khác góp ý.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt bốn nội dung cần hoàn thiện: chữ, âm thanh, chuyển cảnh và đồng bộ; nhấn mạnh phải thử xem chữ có đủ đọc và không bị che.

    Học sinh

    HS ghi checklist vào vở để dùng khi thực hành.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Luyện tập quy tắc thời lượng và kiểm tra sản phẩm

a) Mục tiêu

Vận dụng được quy tắc thời lượng và tiêu chí kiểm tra để trả lời đúng các câu hỏi, nhận biết khẳng định sai.

b) Nội dung

HS làm bài tập tương tác trên trang NeoEdu hoặc làm vào phiếu, gồm các câu sau:

  • Câu 2: 2424 trừ hai phần chồng 1 giây bằng bao nhiêu?
  • Câu 3: Lời kết 18–22 giây hiển thị mấy giây?
  • Câu 4: Mọi phần mềm đều xử lí thời lượng chuyển cảnh giống hệt nhau. Đúng hay sai?
  • Câu 5: Cảnh B bắt đầu theo quy tắc đề lúc nào? A. 7 giây; B. 8 giây; C. 9 giây; D. 16 giây.
  • Câu 7: Ghép mục kiểm tra: Âm lượng; Chữ; Chuyển cảnh với mô tả tương ứng.
  • Câu 9: Nếu chuyển cảnh không chồng theo phần mềm đang dùng, tổng 24 giây có nhất thiết thành 22 giây không?

c) Sản phẩm

  • Câu 2: 22 giây.
  • Câu 3: 4 giây.
  • Câu 4: Sai; cần kiểm tra quy tắc thực tế của phần mềm.
  • Câu 5: Đáp án A (7 giây), vì cảnh B chồng với cảnh A từ giây 7 đến giây 8.
  • Câu 7: Âm lượng – lời rõ, không bị nhạc lấn; Chữ – đọc được và không cắt mép; Chuyển cảnh – liền mạch, không gây rối.
  • Câu 9: Không; kết quả 22 giây chỉ đúng theo quy tắc chồng đã cho, phải xem dòng thời gian và tổng xuất thực tế.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu câu hỏi trắc nghiệm và ghép đôi, giao thời gian 5 phút làm cá nhân, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, ghi đáp án vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi, nhắc HS đọc kỹ câu 4 và 9 vì có cụm từ “giống hệt” và “nhất thiết”.

    Học sinh

    HS đối chiếu đáp án với bạn; trả lời dự kiến: câu 4 “Sai”, câu 9 “Không”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 3 HS đọc đáp án từng câu, yêu cầu giải thích ngắn gọn.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và lí giải, ví dụ: “Câu 5 chọn A vì B bắt đầu khi A còn chồng.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án đúng và nhấn mạnh: không áp công thức cho mọi phần mềm; luôn kiểm tra trên dòng thời gian.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai (nếu có) và ghi chú vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Tạo và kiểm tra video ba cảnh với lời kết

a) Mục tiêu

Tạo hoặc đánh giá sản phẩm video cụ thể: tính đúng độ dài, đặt lời kết và kiểm tra chữ, âm thanh, chuyển cảnh.

b) Nội dung

HS (theo nhóm 2 bạn, thực hiện trên máy hoặc trên giấy nếu không có máy) thực hiện nhiệm vụ: ba cảnh 8 giây nối bằng hai chuyển cảnh chồng 1 giây mỗi chỗ theo quy tắc trừ phần chồng; tính độ dài video và đặt lời kết “Cảm ơn bạn giữ góc đọc gọn” từ giây 18 đến giây 22. Sau đó nhóm đối chiếu sản phẩm theo checklist. Nếu không có máy, HS viết kế hoạch ba mốc thời gian và tiêu chí kiểm tra.

c) Sản phẩm

Sản phẩm của nhóm gồm: (1) độ dài video 2222 giây; (2) ba mốc cảnh A 0–8, B 7–15, C 14–22; (3) lời kết từ 18 đến 22 giây, hiển thị 4 giây; (4) kết quả kiểm tra checklist về chữ, âm thanh, chuyển cảnh và đồng bộ, kèm nhận xét ngắn về điều cần sửa.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV giao nhiệm vụ và nêu tiêu chí chấm sản phẩm: đúng tổng 22 giây, đủ ba mốc cảnh, lời kết đúng khoảng thời gian, có kiểm tra chữ và âm thanh.

    Học sinh

    HS đọc nhiệm vụ, phân công người thực hiện và người kiểm tra trong nhóm.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, kiểm tra việc tính mốc thời gian và thao tác đặt lời kết, nhắc HS dùng nguồn hình ảnh, âm thanh được phép.

    Học sinh

    HS thực hiện dựng hoặc viết kế hoạch; kiểm tra chữ có đủ 4 giây không và có bị che không.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm trình bày sản phẩm hoặc kế hoạch, các nhóm khác nhận xét theo checklist.

    Học sinh

    HS báo cáo: “Tổng 22 giây; cảnh A 0–8, B 7–15, C 14–22; lời kết 18–22 giây.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, chốt lỗi thường gặp (cộng thẳng 24 giây, quên trừ phần chồng, chữ bị che) và giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS sửa sản phẩm theo góp ý và ghi nhận kết quả vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động: Tính thời lượng khi nối cảnh bằng chuyển cảnh chồng.

  • Câu 1: Tổng độ dài nguồn của ba cảnh 8 giây là bao nhiêu?
  • Câu 2: Hai chuyển cảnh chồng, mỗi chuyển cảnh 1 giây. Tổng độ dài video bằng bao nhiêu? Viết phép tính.
  • Câu 3: Điền mốc thời gian:
  • Cảnh A: từ ……… đến ……… giây.
  • Cảnh B: từ ……… đến ……… giây (chồng với A từ ……… đến ……… giây).
  • Cảnh C: từ ……… đến ……… giây (chồng với B từ ……… đến ……… giây).
  • Câu 4: Vì sao không nên cộng trực tiếp 8 + 8 + 8 để tính độ dài video khi các cảnh có chồng nhau?
  • Câu 5: Lời kết “Cảm ơn bạn giữ góc đọc gọn” đặt từ giây 18 đến giây 22 thì hiển thị trong bao nhiêu giây?

Hướng dẫn về nhà

  • Mở phần mềm dựng video hoặc trang bài học NeoEdu, làm lại quy trình: ba cảnh 8 giây, hai chuyển cảnh chồng 1 giây mỗi chỗ, tổng 22 giây.
  • Đặt lời kết “Cảm ơn bạn giữ góc đọc gọn” từ giây 18 đến giây 22; kiểm tra chữ có đủ đọc, không bị chuyển cảnh che và âm thanh không bị nhạc lấn.
  • Ghi lại kết quả kiểm tra theo checklist (chữ, âm thanh, chuyển cảnh, đồng bộ) và nêu một điều cần sửa để sản phẩm tốt hơn.
  • Tự kiểm tra: nếu phần mềm em dùng có cách chuyển cảnh khác, hãy đọc quy tắc của phần mềm và kiểm tra trên dòng thời gian trước khi kết luận.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.