Giáo án Bài 10b · LUA-CHON-B. Chuẩn bị dữ liệu và dựng video

HS nhận ra một video ngắn cần có thông điệp rõ, cảnh được chia theo thời lượng và chữ ngắn gọn; từ đó xác định nhiệm vụ viết kịch bản 18 giây.

GV chiếu hoặc mô tả mô hình “Trả sách đúng chỗ” gồm ba cảnh: cảnh 1 từ 0 đến 6 giây, cảnh 2 từ 6 đến 12 giây, cảnh 3 từ 12 đến 18 giây. GV đặt câu hỏi: “Nếu chỉ có 18 giây, làm sao để người xem hiểu ngay thông điệp?” và “Ba cảnh 6 giây thì tổng thời lượng là bao nhiêu?”.

• Nhiệm vụ của bài: viết kịch bản 18 giây “Trả sách đúng chỗ” gồm 3 cảnh 6 giây, có chữ ngắn và tư liệu tự tạo.
• Kiến thức ban đầu: $3 \times 6 = 18$, tức ba cảnh 6 giây đủ 18 giây; thông điệp phải nêu được ngay ở đầu video.

HS nêu được các thành phần của kịch bản và lập được bảng cảnh cho video 18 giây theo đúng quy trình: chốt thông điệp và đối tượng, viết bảng cảnh, tạo và lưu tư liệu đúng thư mục, đặt lên dòng thời gian.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1 (bảng cảnh). HS đọc mô hình hoàn chỉnh: cảnh 1 từ 0 đến 6 giây có sách nằm trên bàn, chữ “Đọc xong?”; cảnh 2 từ 6 đến 12 giây có hình sách và kệ tự vẽ, chữ “Đặt lại đúng ngăn”; cảnh 3 từ 12 đến 18 giây có biểu tượng sách gọn, chữ “Để bạn sau dễ tìm”. Câu hỏi GV đặt ra: (1) Thông điệp của video là gì và đối tượng xem là ai? (2) Mỗi cảnh có nội dung hình ảnh gì, thời lượng bao nhiêu? (3) Tư liệu của từng cảnh lấy từ đâu và đặt tên tệp thế nào để dễ tìm?

• Thông điệp: “Trả sách đúng chỗ”; đối tượng: học sinh trong trường.
• Bảng cảnh mẫu đã hoàn thiện:
• Cảnh 1, 0–6 giây: sách nằm trên bàn; chữ “Đọc xong?”; nguồn: tự tạo.
• Cảnh 2, 6–12 giây: hình sách và kệ tự vẽ; chữ “Đặt lại đúng ngăn”; nguồn: tự tạo.
• Cảnh 3, 12–18 giây: biểu tượng sách gọn; chữ “Để bạn sau dễ tìm”; nguồn: tự tạo.
• Tư liệu được lưu trong một thư mục dự án riêng, tên tệp rõ theo cảnh (ví dụ canh1_sach_ban.png).
• Kết luận HS rút ra: kịch bản cần đủ thông điệp, cảnh, thời lượng, chữ và nguồn trước khi dựng.

HS giải thích được cách giữ tỉ lệ khung hình nhất quán, cách bố trí ảnh ngang hoặc dọc không làm méo hình, cách dùng nhạc nền không lấn lời và không dùng tư liệu lậu.

HS làm việc nhóm 4 người theo kĩ thuật mảnh ghép: mỗi bạn đọc một mục về một nội dung (tỉ lệ khung hình; ảnh ngang hoặc dọc; nhạc nền và lời nói; quyền và tư liệu tự tạo), sau đó chia sẻ lại với nhóm. Câu hỏi GV đặt ra: (1) Vì sao tỉ lệ khung hình phải nhất quán? (2) Khi ảnh dọc được đưa vào khung ngang thì nên làm thế nào để không méo? (3) Vì sao nhạc nền không được lấn lời? (4) Tư liệu tự tạo có cần tránh lộ thông tin người khác không?

• Tỉ lệ khung hình phải nhất quán trong cả video.
• Ảnh ngang hoặc dọc được bố trí có chủ ý, không kéo giãn để lấp khung; kéo ảnh dọc thành ngang tùy ý làm méo hình.
• Nhạc nền không được lấn lời; lời nói phải nghe rõ; nhạc phải có quyền sử dụng, không dùng nhạc chưa rõ nguồn.
• Tư liệu tự tạo vẫn phải tránh lộ thông tin người khác, vì quyền riêng tư không phụ thuộc người chụp hay người vẽ.
• Kết luận: để sản phẩm an toàn và đúng quy định, cần kiểm tra quyền và tỉ lệ trước khi dựng.

HS vận dụng các quy tắc đã học để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm và đúng sai, từ đó tự đánh giá mức độ nắm kiến thức.

HS làm Phiếu học tập số 2 (phiếu tự kiểm tra) gồm sáu câu hỏi. Các câu 1 đến 6 dùng bài tập đã cho; HS trả lời cá nhân trong 5 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn. Có thể đối chiếu thêm với bài tập tương tác trên trang NeoEdu.

Đề và đáp án:

• Câu 1: Ba cảnh 6 giây có tổng bao nhiêu? Đáp án: 18 giây ($3 \times 6 = 18$).
• Câu 2: Kịch bản nên có gì? A. Cảnh, thời lượng, nội dung, nguồn; B. Chỉ tên phần mềm và chất lượng xuất; C. Chỉ tên tệp và kích thước thư mục; D. Chỉ danh sách hiệu ứng chuyển cảnh. Đáp án: A, vì đó là thông tin để dựng được.
• Câu 3: Kéo ảnh dọc thành ngang tùy ý luôn giữ nguyên hình dạng. Đáp án: Sai, vì kéo sai tỉ lệ gây méo.
• Câu 4: Tư liệu tự tạo vẫn phải tránh lộ thông tin người khác. Đáp án: Đúng, vì quyền riêng tư không phụ thuộc người chụp.
• Câu 5: Ghép phần việc. Kịch bản với kế hoạch nội dung theo cảnh; tư liệu với ảnh và âm thanh dùng để dựng; thư mục dự án với giữ nguồn có tổ chức. Đáp án: đúng từng cặp như trên.
• Câu 6: Nhạc nền khi có lời nên thế nào? A. Không lấn lời; B. Luôn lớn nhất; C. Che tiếng nói; D. Không cần quyền. Đáp án: A, vì lời cần nghe rõ và nhạc phải hợp lệ.

HS vận dụng toàn bộ kiến thức để viết kịch bản 18 giây gồm 3 cảnh 6 giây, có chữ ngắn và tư liệu tự tạo; giải thích được phương án khi không có cảnh quay thật và tự kiểm tra sản phẩm theo tiêu chí.

HS làm theo nhóm đôi, lập kịch bản đầy đủ cho nhiệm vụ “Trả sách đúng chỗ” với bảng cảnh, chữ từng cảnh, nguồn tư liệu và cách đặt tên tệp. Sau đó HS dùng Phiếu học tập số 2 (phần tiêu chí tự kiểm tra) để đánh giá sản phẩm của mình. Câu hỏi GV đặt ra: (1) Nếu không có cảnh quay thật thì có thể làm video bằng cách nào? (2) Làm sao để người xem không hiểu nhầm đó là ghi hình thật?

• Kịch bản 18 giây gồm 3 cảnh 6 giây: cảnh 1 (0–6 giây) sách trên bàn, chữ “Đọc xong?”; cảnh 2 (6–12 giây) hình sách và kệ tự vẽ, chữ “Đặt lại đúng ngăn”; cảnh 3 (12–18 giây) biểu tượng sách gọn, chữ “Để bạn sau dễ tìm”; tư liệu đều tự tạo; không có người thật hay nhạc chưa rõ quyền.
• Phương án khi không có cảnh quay thật: dùng hình tự tạo, ảnh có quyền sử dụng, thẻ chữ hoặc chuyển động đơn giản; ghi nguồn và không gọi hình dựng là ghi hình thật.
• Tiêu chí tự đánh giá: thông điệp rõ; đủ 3 cảnh 6 giây với mốc 0–6–12–18; chữ theo từng cảnh; nguồn tự tạo và an toàn quyền.