Giáo án Châu Á từ năm 1991 đến nay

Huy động hiểu biết nền, xác định vấn đề: châu Á sau năm 1991 vừa phát triển nhanh vừa liên kết khu vực chặt chẽ hơn.

HS quan sát trục thời gian các mốc 1992, 2007, 31-12-2015, 2020, 2022 và bảng tuổi thọ Hàn Quốc trong SGK (72 tuổi năm 1991, 84 tuổi năm 2021).
Câu hỏi GV đặt ra:

• Mốc nào cho thấy các nước châu Á liên kết với nhau?
• Số liệu tuổi thọ của Hàn Quốc tăng hay giảm, phản ánh điều gì?
• Số liệu này thuộc thời điểm nào, có thể coi là số liệu hiện tại không?

Trục thời gian ghi đúng: 1992 – AFTA; 2007 – Hiến chương ASEAN; 31-12-2015 – Cộng đồng ASEAN hình thành; 2020 – RCEP được kí; 2022 – RCEP có hiệu lực với các đối tác theo điều kiện hiệp định.
Tuổi thọ Hàn Quốc tăng từ 72 (1991) lên 84 (2021), phản ánh đời sống và y tế được cải thiện.
Nhiệm vụ bài học: tìm hiểu Đông Bắc Á, Đông Nam Á và hợp tác khu vực, phát triển cùng thách thức của châu Á.

Trình bày và phân tích được đặc điểm phát triển của Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và vấn đề an ninh trên bán đảo Triều Tiên.

Kĩ thuật khăn trải bàn. Lớp chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm nghiên cứu một nội dung: (1) Trung Quốc; (2) Nhật Bản; (3) Hàn Quốc; (4) Bán đảo Triều Tiên.
Nhiệm vụ: đọc mục Đông Bắc Á trong SGK, điền vào ô của nhóm trên khăn trải bàn: nội dung phát triển, khó khăn/thách thức, mức ảnh hưởng.
Câu hỏi gợi ý: Trung Quốc tăng trưởng nhờ những yếu tố nào? Nhật Bản đối mặt với vấn đề gì khi tăng trưởng chậm? Hàn Quốc chuyển sang lĩnh vực nào?

Trung Quốc: tiếp tục cải cách, mở cửa, tăng quy mô kinh tế và ảnh hưởng quốc tế; đồng thời đặt ra vấn đề môi trường, chênh lệch giàu nghèo và quan hệ quốc tế.
Nhật Bản: duy trì vai trò trung tâm kinh tế, công nghệ; đối mặt tăng trưởng chậm và già hoá dân số.
Hàn Quốc: phát triển công nghiệp và văn hoá, chuyển mạnh sang công nghệ cao.
Bán đảo Triều Tiên: vẫn tồn tại vấn đề an ninh.
Kết luận HS rút ra: phát triển không đồng nghĩa với không còn khó khăn; mỗi nước có đặc điểm riêng, không đánh đồng.

Giải thích được quá trình mở rộng ASEAN và nội dung hợp tác khu vực; nêu được ý nghĩa của Cộng đồng ASEAN năm 2015.

Kĩ thuật mảnh ghép. Vòng 1: nhóm chuyên gia (3 người) nghiên cứu một mục của Phiếu học tập số 1: (a) Mở rộng 1995–1999; (b) Cộng đồng ASEAN 2015 và 3 trụ cột; (c) Nguyên tắc hợp tác (tôn trọng độc lập, chủ quyền, giải quyết tranh chấp hoà bình).
Vòng 2: nhóm mới gồm 3 chuyên gia khác nhau, mỗi người trình bày phần mình biết, hoàn thành toàn bộ phiếu.
GV hướng dẫn HS có thể xem trang NeoEdu để kiểm tra lại nội dung.

Mở rộng ASEAN: 1995 – Việt Nam gia nhập ASEAN; 1997 – Lào và Mi-an-ma; 1999 – Cam-pu-chia.
Cộng đồng ASEAN hình thành ngày 31-12-2015, gồm ba lĩnh vực: chính trị - an ninh, kinh tế, văn hoá - xã hội.
Hợp tác dựa trên tôn trọng độc lập, chủ quyền và giải quyết tranh chấp bằng hoà bình.
Lưu ý: các mốc 1995–1999 không phải số thành viên hiện tại; khi nêu số thành viên phải gắn đúng thời điểm.
HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 đầy đủ.

Phân tích được vai trò của châu Á trong kinh tế thế giới và những thách thức đi kèm; nêu được giới hạn khi so sánh số liệu.

Kĩ thuật sơ đồ tư duy theo cặp đôi. Hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm hai cột: “Cơ hội” và “Thách thức”, sau đó vẽ sơ đồ tư duy với trung tâm là “Hội nhập châu Á”.
Câu hỏi GV đặt ra:

• Châu Á tăng vai trò ở những lĩnh vực nào?
• Hội nhập tạo cơ hội gì và đòi hỏi điều gì?
• Khi so sánh GDP của hai nước, cần lưu ý điều gì?

Cơ hội: tăng vai trò trong sản xuất, thương mại, đổi mới; mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ và việc làm.
Thách thức: khủng hoảng tài chính, dịch bệnh, thiên tai, bất bình đẳng, tranh chấp; đòi hỏi năng lực cạnh tranh, an toàn dữ liệu và bảo vệ môi trường.
Giới hạn khi so sánh: phải cùng chỉ tiêu, thời gian và đơn vị; không đồng nhất GDP lớn với mức sống bình quân cao nhất.
Sơ đồ tư duy có đủ hai nhánh cơ hội và thách thức.

Củng cố mốc thời gian, cơ cấu Cộng đồng ASEAN và cách suy luận đúng từ hồ sơ học tập.

Trò chơi “Ai nhanh hơn” theo nhóm, GV đọc hoặc chiếu lần lượt các bài tập sau, HS giơ thẻ hoặc ghi đáp án:

1. Ba trụ cột Cộng đồng ASEAN gồm những lĩnh vực nào? A. Chỉ thị trường hàng hoá, không có văn hoá hoặc an ninh; B. Chính trị - an ninh, kinh tế, văn hoá - xã hội; C. Một quân đội chung và một chính phủ duy nhất cho mọi thành viên; D. Chỉ du lịch, giáo dục và thi đấu thể thao.
2. Ghép mốc với nội dung: 1995; 1999; 2015 với các nội dung: Việt Nam gia nhập ASEAN; Cam-pu-chia gia nhập ASEAN; Cộng đồng ASEAN hình thành.
3. Đánh giá Đ/S: a) Cộng đồng ASEAN có ba trụ cột, không chỉ kinh tế. b) Cam-pu-chia gia nhập 1999, Việt Nam 1995. c) Số thành viên ASEAN luôn là 10 kể cả sau 26-10-2025. d) GDP lớn nhất tự chứng minh mức sống bình quân cao nhất.
4. Hoàn thành: 1999 → Cam-pu-chia gia nhập ASEAN.

Đáp án câu 1: B (Chính trị - an ninh, kinh tế, văn hoá - xã hội).
Đáp án câu 2: 1995 – Việt Nam gia nhập ASEAN; 1999 – Cam-pu-chia gia nhập ASEAN; 2015 – Cộng đồng ASEAN hình thành.
Đáp án câu 3: a) Đ; b) Đ; c) S (Timor-Leste trở thành thành viên thứ 11 ngày 26-10-2025, “ASEAN 10” chỉ là mốc lịch sử từ 1999); d) S (GDP và mức sống bình quân là hai chỉ tiêu khác nhau).
Đáp án câu 4: Cam-pu-chia gia nhập ASEAN.

Vận dụng kiến thức để phân tích một cơ hội và một thách thức của hội nhập đối với bản thân và học sinh Việt Nam; đưa ra kết luận có điều kiện.

Nhiệm vụ cá nhân trên lớp (khoảng 8 phút) và hoàn thiện ở nhà: Phân tích một cơ hội và một thách thức của hội nhập đối với học sinh Việt Nam; viết một kết luận có điều kiện; đề xuất nguồn hoặc cách kiểm tra thêm. Không nêu đã khảo sát nếu chưa thực hiện.
Gợi ý khung: cơ hội (ngoại ngữ, tri thức, nghề nghiệp); thách thức (kĩ năng, cạnh tranh, thông tin chưa kiểm chứng, khác biệt văn hoá); hành động học tập; giữ bản sắc và hợp tác bình đẳng.

Sản phẩm: đoạn văn khoảng 120–180 chữ gồm: một cơ hội, một thách thức, hành động phù hợp và một kết luận có điều kiện.
Ví dụ tham khảo: Hợp tác khu vực mở cơ hội học ngoại ngữ, trao đổi tri thức, tiếp cận công nghệ và nghề nghiệp mới. Tuy nhiên cạnh tranh yêu cầu kĩ năng, thông tin không kiểm chứng có thể gây hiểu lầm. Học sinh cần nâng năng lực chuyên môn, ngoại ngữ, kiểm chứng nguồn và tôn trọng đa dạng. Hội nhập không có nghĩa bỏ bản sắc hay chấp nhận mọi thông tin từ ngoài.
Thang đánh giá gợi ý 10 điểm: nêu cơ hội (2); nêu thách thức (3); hành động phù hợp (3); kết luận có điều kiện và giữ bản sắc, hợp tác bình đẳng (2).